Yemen’de yıllardır süren savaşta şimdiye kadar görülmemiş bir pazarlık gündeme geldi. Suudi Arabistan’ı hem askerî hem de siyasi açıdan köşeye sıkıştıran Husiler, Riyad’ın önüne o denli bir fatura koydu ki, talebin büyüklüğü kadar arkasındaki hesap da dikkat ç...
Suudi Arabistan, Yemen’de yıllardır sürdürdüğü gayretin en kritik dönemeçlerinden biriyle karşı karşıya. İran takviyeli Husiler, bir yandan alanda baskıyı artırırken öbür yandan Riyad’dan dudak uçuklatan bir talepte bulundu. Üstelik sorun sadece parayla da sonlu değil.
BARIŞ MASASINDA 51 MİLYAR DOLAR: HUSİLERİN ASIL HESABI NE?
Wall Street Journal’da yer alan habere nazaran, görüşmeler hakkında bilgi sahibi kaynaklar, Husilerin çatışmaların sona erdirilmesi karşılığında Suudi Arabistan’dan 51 milyar dolar talep ettiğini aktardı. Husiler, bu ölçünün yıllardır devam eden Suudi askerî operasyonlarının ve Yemen’e uygulanan ablukanın yol açtığı ziyanların karşılanması için gerekli olduğunu savunuyor.
Müzakerelerde farklı sayıların da gündeme geldiği belirtilirken, Husilerin taleplerinin sırf ekonomik tazminatla sonlu olmadığı ortaya çıktı. Küme, Riyad idaresinden kendilerini Yemen’in legal idaresi olarak resmen tanımasını da istiyor. Bu talep, Suudi Arabistan açısından çok daha büyük bir siyasi sorun manasına geliyor.
‘BURADA ASIL MESELE TALEBİN MİKTARI DEĞİL’
Konuyu pahalandıran İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) Başkanı Dr. Serhan Afacan ise Husilerin temel hedefinin savaşı sürdürmekten çok, denetim ettikleri bölgelerde siyasi hâkimiyetlerini kabul ettirmek olduğunu söyledi. Yemen’in tarihî olarak kesimli bir siyasi yapıya sahip olduğunu hatırlatan Afacan, Husilerin mevcut hâkimiyet alanlarını kalıcı hâle getirmek istediklerini belirtti. Uzman isim şöyle devam etti:
“Husilerin savaş arayışında olduğunu düşünmüyorum. Elbette askerî çatışmayı değerli bir araç olarak görüyorlar lakin bunu kendi başına bir maksat olarak değerlendirmiyorlar. Asıl amaçları Yemen’de tanınmak ve hâkim oldukları bölgelerdeki varlıklarını kabul ettirmek. Yemen’in tarihinde, Ali Abdullah Salih periyodunda dahi ülkenin tam manasıyla bir iktidar altında birleşemediğini biliyoruz. Münasebetiyle Husilerin bugün denetim ettikleri alanlarda kalıcı bir hâkimiyet kurma arayışında olduklarını düşünüyorum. Güçlü bir karşılık verilmediği takdirde bu gidişatın devam edeceği görüşündeyim. Mevcut yollarla onları bulundukları bölgelerden çıkarmak da kolay görünmüyor.”
51 milyar dolarlık tazminat talebinin gerçekçiliğinin tartışmalı olduğunu da vurgulayan Afacan, bu sayının tıpkı vakitte taraflar arasında yeni bir müzakere tabanı oluşturma emeli taşıyabileceğini söz ederek şu yorumda bulundu:
“50 milyar dolar civarındaki tazminat talebi, gerçekleşmesi mümkün olmayan, gerçekçilikten uzak bir sayı. Lakin burada asıl problem talebin ölçüsünden çok, bunun bir müzakere başlığı olarak ortaya konulması. Tazminat talebi üzerinden ‘Gelin, bu mevzuyu konuşalım’ bildirisi veriliyor. Görüşmelerin tazminat sorunundan başlaması ya da diğer bir başlığın gündeme getirilmesi çok değerli değil. Bu talep, tarafların yine müzakere masasına oturabilmesi için bir taban fonksiyonu görebilir.”
ADEN’E 80 KİLOMETRE KALDI: SUUDİ ARABİSTAN’IN GÜNEY CEPHESİ ÇÖKÜYOR MU?
Sahadaki gelişmeler, müzakere sürecini daha da zorlaştırıyor. Husi milisleri, Yemen’in memleketler arası alanda tanınan hükümetinin ve Suudi Arabistan’ın müttefiklerinin denetimindeki Aden’e hakikat ilerleyişini sürdürüyor.
Son gelişmelere nazaran, liman kentine yaklaşık 80 kilometre uzaklığa kadar yaklaştılar. Bu ara, 2015 yılında Aden’in kimi bölgelerinin Husilerin denetimine geçtiği devirden bu yana kaydedilen en yakın ilerleyişlerden biri olarak bedellendiriliyor.
Aden’in düşme ihtimali, Yemen’deki siyasi dengelerin büsbütün değişmesi manasına gelebileceği üzere Suudi Arabistan’ın bölgedeki nüfuzunu da önemli biçimde zayıflatabilir. Wall Street Journal’a konuşan Emekli ABD Ordusu albayı David Des Roches, Husilerin Aden üzere stratejik noktaları kısa menzilli balistik füzelerle gaye alabileceklerini duyurmasının, koalisyon güçlerinin bölgeye asker ve askerî teçhizat sevk etmesini zorlaştırdığını belirtti.
PETROL DEVİ ARAMCO DA HEDEFTE!
Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik hücumları bilhassa ekim ayında bariz biçimde yoğunlaştı. Çatışma izleme kuruluşu ACLED’in datalarına nazaran küme, ay boyunca krallığa yönelik neredeyse her gün taarruz gerçekleştirdi. Ayın son kısmında ise hücumların sıklığında önemli artış yaşandı. Gaye alınan noktalar arasında sivil havaalanları ve güç tesisleri de bulunuyor.
Sivil havacılığa yönelik hücumlar, Suudi Arabistan’a seyahat ve ulaşım faaliyetlerini sekteye uğratabilecek bir tehdit oluştururken, ülkenin güç bölümünün en değerli aktörü Saudi Aramco’ya yönelik hücumlar da dikkat çekiyor. Şirketin birtakım tesislerinde yangın ve hasar meydana geldiği bildirildi.
RİYAD’IN EN BÜYÜK İKİLEMİ: HUSİLERİ DURDURMAK MI, YENİ BİR SAVAŞTAN KAÇINMAK MI?
Riyad idaresi, Husilerin ilerleyişini durdurmak için askerî seçenekleri değerlendirse de yeni bir kara operasyonunun maliyeti konusunda önemli tasalar taşıyor. Suudi yetkililere nazaran Veliaht Prens Muhammed bin Selman, alanda muhakkak kazanımlar elde edilmeden Husilerle kapsamlı bir mutabakata varılmasını istemiyor.
Riyad, askerî baskıyı müzakere masasında kullanabileceği bir koz olarak görüyor. Lakin Yemen’e daha fazla Suudi askeri gönderilmesinin ağır kayıplara yol açabileceği ve ülke içinde reaksiyon oluşturabileceği bedellendiriliyor.
Suudi Arabistan’ın askerî seçeneklerini pahalandıran Dr. Serhan Afacan da krallığın askerî kapasitesinin alandaki beklentileri karşılamakta zorlanabileceğine dikkat çekti. Suudi Arabistan’ın Körfez bölgesindeki güçlü pozisyonuna karşın askerî yapılanmasında kıymetli sıkıntılar bulunduğunu belirten Afacan, sahip olunan silah sistemlerinin güçlü ve uyumlu bir ordu ortaya çıkarmaya yetmediğini söyledi.
“Suudi Arabistan, Körfez’in Arap yakasındaki en güçlü devletlerinden biri. Lakin ordu kapasitesi bakımından tıpkı değerlendirmeyi yapmak mümkün değil. Suudi Arabistan’ın sahip olduğu askerî imkânlar ve bilhassa ABD’den aldığı silah sistemleri, uyumlu ve güçlü bir ordu oluşturabilmiş değil. Bu, uzun vakittir bilinen bir durum. Daha evvel yaşanan çatışmalarda da bu sorun kendisini gösterdi. Bilhassa eylül ayından itibaren yaşanan gelişmeler, Suudi ordusunun alandaki kapasitesine ait tartışmaları tekrar gündeme getirdi.”
SUUDİ ARABİSTAN KARA HAREKÂTINA GİRERSE YEMEN’DE NELER OLACAK?
Yeni bir kara operasyonunun tahlil getirmeyeceğini düşündüğünü de belirten Dr. Serhan Afacan, böyle bir müdahalenin Yemen’deki insani krizi daha da derinleştireceği ikazında bulundu. Husilerin askerî baskı karşısında kolaylıkla geri adım atacak bir toplumsal yapı olmadığını vurgulayan Afacan, hareketin kendi içinde de farklı mezhepsel ve toplumsal kısımları barındırdığına işaret etti:
“Böyle bir operasyonun gerçekleşmesi hâlinde kesin olarak söyleyebileceğimiz şey, insani dramın çok daha ağır boyutlara ulaşacağıdır. Zira Husiler, karşılarında askerî bir güç gördüklerinde kolaylıkla geri çekilecek bir yapı değil. Burada hayli güçlü biçimde politize olmuş bir kitleden kelam ediyoruz. Üstelik Husiler olarak tanımladığımız topluluk da kendi içinde homojen değil; hareketin içerisinde farklı bölümler de var. Hasebiyle alandaki toplumsal ve siyasi yapı epeyce karmaşık. Ben Suudi Arabistan’ın başlatacağı yeni bir kara harekâtının mevcut meseleleri çözeceği görüşünde değilim.”
ABD GERİDE DURUYOR, İRAN DENKLEMİ DAHA DA KARMAŞIKLAŞIYOR
Suudi Arabistan’ın beklediği memleketler arası takviyenin şimdi oluşmaması, bölgedeki güvenlik risklerini de artırıyor. ABD, 2025 yılında Husilere karşı haftalar süren askerî operasyonlar düzenlemiş olsa da şu etapta kümeye karşı direkt yeni bir dayanak vermekten kaçınıyor. Öte yandan İran ile ABD ve İsrail arasında yaşanabilecek yeni bir askerî çatışma, Yemen’deki istikrarları büsbütün değiştirebilir.
Güvenlik analistleri, İran’a yönelik muhtemel atakların Tahran tarafından desteklenen Husileri harekete geçirerek bölge genelinde yeni atak dalgalarına yol açabileceği ihtarında bulunuyor. Bu türlü bir senaryoda Suudi Arabistan, sadece Yemen kaynaklı tehditlerle değil, İran ve bölgedeki başka silahlı kümelerden gelebilecek akınlarla da birebir anda gayret etmek zorunda kalabilir.
PATRIOT SİSTEMLERİ YETERLİ OLACAK MI?
Suudi Arabistan’ın savunma kapasitesi de artan tehditler karşısında değerli bir imtihan veriyor. ACLED bilgilerine nazaran son günlerde krallıkta Husilerle kontaklı 26 farklı olay rapor edildi. Suudi Arabistan, geniş coğrafyası sebebiyle tıpkı anda birden fazla yönden gelen güvenlik tehditlerini karşılamak zorunda. Doğuda İran, kuzeyde Irak’taki Şii milisler ve güneyde Husiler tarafından oluşturulan riskler, ülkenin hava savunma sistemleri üzerindeki baskıyı artırıyor.
Krallık, bu tehditlere karşı ABD üretimi Patriot sistemleri ve öbür hava savunma ögelerinden yararlanıyor. Lakin hava hücumları ve füze savunma sistemleri, alandaki askerî istikrarları değiştirmek için tek başına kâfi görünmüyor.
Wall Street Journal’da yer alan haberde Suudi hava savunma subaylarını eğiten David Des Roches, krallığın karşı karşıya olduğu temel sorunun kara gücü eksikliği olduğunu belirtti. Des Roches’e nazaran Husilerin ilerleyişini durdurmak için alanda tesirli bir kara baskısı oluşturulması gerekiyor. Fakat Suudi Arabistan’ın bu gücü tek başına sağlayabilecek kapasitesi bulunmuyor.
Yalnızca 80 kilometre kaldı, ikili darbe: 51 milyar dolarlık hamle! Asıl tehlike füze akınlarından daha büyük
ABD Başkanı Trum’tan kabine değişikliği sinyali
Paraguay’da bankacılık krizi. Azledilen lider Pena gözaltına alındı
ABD Başkanı Trump’tan kabine değişikliği hazırlığı
Keşm Adası ile Bender Hamir’de patlama sesleri
İran Ordusu açıkladı: ABD’ye ilişkin MQ-9 tipi İHA düşürüldü
“Açlık tarikatı” önderine 200 yıl mahpus cezası. 448 kişinin vefatına sebep oldu
