ABD’nin hesabı İran’da tutmadı: Atılımlar değişmek zorunda kaldı… Beyaz Saray ‘güçlü planımız var’ demişti

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik atak gerçekleştirdiği 28 Şubat’tan 10 gün evvel, yaklaşan savaşın Orta Doğu’daki petrol arzını etkilemeyeceğini savundu.

Wright, ABD Başkanı Donald Trump’ın savaş başlatmayı değerlendirdiği sırada güç piyasalarında büyük bir kesinti yaşanacağı istikametindeki kaygılara katılmadığını belirtti.

New York Times (NYT) gazetesinde yer alan habere nazaran Wright, 12 gün süren savaşı örnek gösterdi ve petrol arzının etkilenmediğini söyledi.

“Petrol fiyatları kısa müddetli yükseldi ve akabinde tekrar düştü” diyen Wright,  bu tıp gelişmelere piyasaların süratle ahenk sağladığını söz etti.

NYT’nin haberine nazaran, Trump’ın birtakım danışmanları da özel görüşmelerde emsal değerlendirmelerde bulundu ve İran’ın global petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sini taşıyan deniz yollarını kapatabileceği tarafındaki ikazları küçümsedi.

HÜRMÜZ KRİZİ BÜYÜYOR

Son günlerde yaşanan gelişmeler ise bu değerlendirmelerin tartışmaya açılmasına neden oldu.

İran, ticari petrol tankerlerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçişi sırasında ateş açabileceği tarafında tehditte bulundu.

Bu açıklamaların akabinde Basra Körfezi’ndeki ticari gemi trafiği büyük ölçüde yavaşladı. Global petrol fiyatları süratle yükselirken, Trump idaresi ABD’de akaryakıt fiyatlarının artmasına yol açan ekonomik baskıyı denetim altına almak için acil tedbirler üzerinde çalışmaya başladı.

İRAN’IN YANSISI BEKLENENDEN SERT OLDU

Yaşanan gelişmeler, Trump idaresinin İran’ın savaşa vereceği cevabı yanlış hesaplamış olabileceği yorumlarına yol açtı.

Tahran idaresi, varoluşsal bir tehdit olarak gördüğü çatışmaya geçen yıl haziranda yaşanan 12 günlük savaşa kıyasla çok daha sert karşılık verdi.

İran, ABD askeri üslerine, Orta Doğu’daki kimi Arap ülkelerinin kentlerine ve İsrail’deki yerleşim merkezlerine füze ve insansız hava aracı atakları düzenledi.

WASHİNGTON PLANLARINI DEĞİŞTİRMEK ZORUNDA KALDI

Gelişmeler karşısında ABD’li yetkililer planlarını süratle gözden geçirmek zorunda kaldı.

Washington idaresi bir yandan birtakım büyükelçiliklerin tahliyesi için acil kararlar alırken, öbür yandan akaryakıt fiyatlarını düşürmeye yönelik siyaset seçenekleri üzerinde çalışmaya başladı.

Trump idaresinin Kongre üyelerine kapalı kapılar gerisinde verdiği brifingin akabinde Demokrat Senatör Chris Murphy, toplumsal medya hesabından dikkat çeken bir açıklama yaptı.

Murphy, idarenin Hürmüz Boğazı konusunda net bir planı olmadığını savunarak, “Yönetimin Hürmüz Boğazı’nı inançlı biçimde tekrar açmaya yönelik bir planı yok ve bunu nasıl yapacağını bilmiyor” sözlerini kullandı.

YÖNETİM İÇİNDE STRATEJİ TARTIŞMASI

Trump idaresi içinde birtakım yetkililerin savaşın nasıl sona erdirileceğine dair net bir strateji bulunmaması nedeniyle giderek daha karamsar bir tablo çizdiği belirtiliyor. Lakin bu görüşlerin Lider Trump’a direkt iletilmediği söz ediliyor.

Trump ise askeri operasyonun “tam bir başarı” olduğunu sık sık lisana getiriyor.

Başkan Trump, İran’ın kendisine bağlı bir önder belirlemesi üzere azami gayeler ortaya koyarken, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Savunma Bakanı Pete Hegseth daha sonlu ve taktik gayeler açıklayarak çatışmanın kısa vadede sona erdirilebileceği bir çerçeve çizdi.

BEYAZ SARAY: GÜÇLÜ BİR PLANIMIZ VAR

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt ise idarenin savaş başlamadan evvel güçlü bir plan hazırladığını savundu.

Leavitt açıklamasında, “İran rejiminin petrol piyasasını kasıtlı olarak bozması kısa vadeli bir durumdur. Fakat Amerika ve dünya için tehdit oluşturan bu terör ögelerinin ortadan kaldırılması açısından uzun vadede gerekli bir adımdır” dedi.

TRUMP’TAN ÇELİŞKİLİ İFADELER

Öte yandan savaşın başlamasından bu yana Trump’ın kamuoyuna verdiği iletilerin tutarsız olduğu tarafında tenkitler de lisana getirildi.

Yönetim içindeki birtakım yetkililerin, savaşın amaçlarının kamuoyuna anlatılması konusunda Trump’ın gereğince disiplinli davranmamasından rahatsız olduğu söz edildi.

Trump bir yandan savaşın bir aydan uzun sürebileceğini söylerken, öbür yandan operasyonun “neredeyse büsbütün tamamlandığını” lisana getirdi. Ayrıyeten ABD’nin “her zamankinden daha kararlı biçimde ilerleyeceğini” de söyledi.

WASHİNGTON’UN ÜÇ TEMEL AMACI

Buna karşılık Rubio ve Hegseth son günlerde üç temel amaç üzerinde ortak bir ileti verdi.

Rubio, Dışişleri Bakanlığı’nda düzenlenen bir aktiflikte şu sözleri kullandı:

“Bu misyonun amaçları nettir. Bu rejimin füze fırlatma kapasitesini ortadan kaldırmak, hem füzelerini hem de fırlatıcılarını yok etmek; bu füzeleri üreten fabrikaları imha etmek ve donanmalarını etkisiz hale getirmek.”

Rubio, Dışişleri Bakanlığı görevinin yanı sıra birebir vakitte Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı olarak vazife yapıyor.

SAVAŞIN MALİYETİ SÜRATLE ARTIYOR

Savaştan çıkış yolları arayışı, global petrol fiyatlarının süratle yükselmesi ve ABD’nin yüksek maliyetli mühimmat stoklarını süratle tüketmesi nedeniyle daha da aciliyet kazandı.

Pentagon yetkilileri, Kongre’ye verilen kapalı brifinglerde ABD ordusunun savaşın birinci iki gününde 5,6 milyar dolarlık mühimmat kullandığını aktardı. Bu sayının daha evvel kamuoyuna açıklanan düzeyin hayli üzerinde olduğu belirtildi.