ABD’den İran’a karşı robot dayanaklı operasyon: Hürmüz denklemi değişebilir

ABD ordusu, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki tesirini azaltmak ve boğazda gizlenmiş mayınları temizlemek için deniz dronları kullanmaya başladı.

İran idaresi cumartesi günü limanlarına uygulanan Amerikan ablukasını protesto etmek emeliyle su yolunu tekrar kapattı ve en az iki sivil geminin üzerine ateş açtı. Tahran idaresi daha evvel, geçiş müsaadesi verilen tüm gemilerin İran kıyısındaki yeni trafik şeritlerini kullanması gerektiğini ve ana kanallarda mayın bulunduğunu duyurmuştu.

Saldırıya uğrama riski, gemi trafiği için en büyük caydırıcı öge olmaya devam ediyor. ABD’li yetkililer mayın sayısı ve oluşturduğu tehlike konusunda vakit zaman birbiriyle çelişen açıklamalar yapmış olsa da, askeri analistler mayınların temizlenmesini mecburî bir şart olarak görüyor. Uzmanlar, gemilerin yavaş ve ağır İran rotaları yerine stratejik su yolunun ortasından tekrar geçebilmesi için bu adımın atılması gerektiğini vurguladı.

ROBOTLAR MAYIN TARAMASINDA NASIL ÇALIŞIYOR?

Mayın temizleme robotları ve denizaltı dronları, klasik mayın tarama gemilerinin emekliye ayrılmasıyla birlikte ABD Donanması’nın mayın aykırısı kapasitesinin bel kemiği haline geldi. Mayın temizleme robotları, denizcileri riske atmadan okyanus tabanını sonar yardımıyla tarayarak potansiyel tehditleri tespit ediyor.

The Wall Street Journal’ın (WSJ) haberine nazaran, Rand kuruluşunda kıdemli mühendis olarak çalışan ve daha evvel donanmanın mayın savaşı komutanlığına analitik takviye sağlayan Scott Savitz, “Robotlar, kayıplar konusunda daha az tasaya yol açar. Bu nedenle onları mayın tarlasından geçirmek çok daha kabul edilebilir ve kimilerini kaybederseniz yerlerine yenileri konulabilir” değerlendirmesinde bulundu.

RTX üretimi AQS-20 isimli yüzer sonar sistemini kullanan insansız deniz araçları, deniz tabanını mayınlara karşı tarıyor. Robot, her seferinde 30 metre genişliğinde kolonlar halinde devriye geziyor. General Dynamics tarafından üretilen MK18 Mod 2 Kingfish ve Knifefish isimli bataryalı denizaltı dronları ise küçük bir tekneden suya bırakılabiliyor. Bu araçlar suya indirildikten sonra belli bir nizamda mayın taraması yapabiliyor.

İKİ KADEMELİ GÖREV

Askeri analistlere nazaran ordu, boğaz hudutları içinde mayınlar için birinci taramayı nispeten süratli bir halde tamamlayabilir. Mayınlar tespit edildikten sonra, ikinci bir deniz robotu dalgası devreye giriyor. Bu robotlar, patlayıcılar kullanarak yahut uzaktan kumanda ile tetikleme yaparak mayınları imha ediyor.

Eski ABD Donanması Koramiralı ve Körfez’de konuşlanmış Beşinci Filo’nun eski kumandanı Kevin Donegan, bir şeridi temizledikten sonra trafiğin bu küçük kanaldan akmaya başlayabileceğini ve vakitle kanalın genişletilebileceğini belirterek, “İnsansız sualtı araçları kullanarak o bölgedeki küçük bir kanalın haritasını haftalar değil günler içinde çıkarabilirsiniz” dedi.

MAYIN OPERASYONU ABD’Yİ GÜÇLENDİREBİLİR

Mayın temizleme misyonu, ABD’nin İran hükümetine karşı bir misilleme olarak limanlara abluka uyguladığı bir devirde yürütülüyor. İran idaresi savaş sırasında boğazın denetimini ele geçirmiş, bu durum global petrol arzında şoka yol açarak Trump idaresini savaşı sona erdirmeye zorlamıştı. İran Dışişleri Bakanı cuma günü boğazın “tamamen açık” olduğunu söylese de cumartesi günü İslam İhtilal Muhafızları su yolunun tekrar kapatıldığını duyurdu.

Hudson Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı ve eski ABD Donanması üst seviye yetkilisi Bryan Clark, operasyonun diplomatik yansımalarına dikkat çekerek, “Eğer ABD iseniz ve mayın denetimi yapmaya ve kendi gemilerinizi boğazda ileri geri hareket ettirmeye başlarsanız ve İranlılar da boğaz üzerindeki denetimlerinin gevşemeye başladığını görürlerse, müzakere masasına oturmaya daha meyilli olabilirler” tabirini kullandı.

Lloyd’s List Intelligence datalarına nazaran 13 Nisan’dan bu yana boğazdan geçen 27 büyük ticaret gemisinden yaklaşık 15’i, İran kıyı şeridini takip eden mecburî rotayı kullandı.

OPERASYONUN ÖNÜNDEKİ EN BÜYÜK ENGELLER

Mart ayında Amerikan istihbaratına atıfta bulunan yetkililer, İran’ın boğaza mayın döşediğini argüman etmişti. Eski deniz kuvvetleri yetkilisi Clark, İran’ın büyük mayın döşeme gemilerini kullanmasını engelleyen askeri baskı nedeniyle, Tahran idaresinin muhtemelen beklenenden daha az mayın döşediğini söyledi.

Körfez’deki birikmiş mayınların büsbütün temizlenmesi haftalar hatta aylar alabilir. Konvoyların bir seferde sırf 5 yahut 10 gemi taşıması bekleniyor; bu sayı, savaştan evvel günde yaklaşık 130 geminin geçtiği göz önüne alındığında epey düşük bir düzey. Boğazı açmaya yönelik bu operasyon, uzun periyodik görevlendirmelerden aslında yıpranmış olan donanma için yeni bir yük oluşturacak.