ABD’de birinci sonuçlar gelmeye başladı. Lider Trump için kritik ara seçim

ABD’de Başkan Donald Trump’ın siyasi geleceği ve Kongre’deki güç istikrarları açısından kritik kıymet taşıyan ara seçimlerde sandıklar kapanmaya ve birinci sonuçlar gelmeye başladı.

Seçmenler, 435 sandalyeli Temsilciler Meclisinin tamamı ve 100 sandalyeli Senatonun 35 sandalyesi için sandık başına gitti.

Trump’ın ikinci başkanlık döneminin en büyük sınavı olarak görülen ara seçimler, Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisi’ndeki çoğunluğunu koruyup koruyamayacağını ve Demokratların Senato’da yine denetimi ele geçirip geçiremeyeceğini belirleyecek.

Senato’da son durum: Demokratlar 41, Cumhuriyetçiler 31.

Temsilciler Meclisi’nde son durum: Demokratlar 23, Cumhuriyetçiler 12

ABD ara seçimlerinde oy verme süreçlerinin başlama ve bitiş mühletleri eyaletlere nazaran farklılık gösterirken, Indiana ve Kentucky, ülkede sandıkların kapandığı ve sayım süreçlerinin başladığı birinci iki eyalet oldu.

Şu ana kadar 20’den fazla eyalette sandıklar kapandı.

Ülkenin öteki eyaletlerinde oy verme süreci devam ederken, doğu eyaletlerinden başlamak üzere ilerleyen saatlerde sandıklar ardı ardına kapanmaya devam edecek.

Saat farkı sebebiyle en son sandığın mahallî saat ile 01.00’de (TSİ 09.00) Alaska’da kapanması bekleniyor.

Financial Times’a konuşan ABD Başkanı Donald Trump, İran’a derhal taarruz planları olmadığını söyledi.

“İran konusunda istediğimiz her şeyi alıyoruz” diyen Trump, “Ben hazırım, biz hazırız, harekete geçmemiz gerekirse mermiler namluya sürüldü. Lakin bunun için hiçbir neden göremiyorum. İran ile nitekim savaştığımız söylenemez, 6 aydan uzun müddettir savaşmıyoruz bile” diye konuştu.

ABD’nin New York eyaletine bağlı Westchester County’de oy verme makinelerinde yaşanan arızaların 250 bine kadar oy pusulasını etkilediği açıklandı.

Westchester County Yöneticisi Kenneth Jenkins, düzenlediği basın toplantısında, bölgedeki 40’tan fazla yerleşim ünitesinde bulunan 332 oy verme merkezinde makinelerin 250 bine kadar oy pusulasını tarayamadığını belirtti.

Jenkins, yaşanan teknik probleme karşın seçmenlerin oy kullanmaya devam edebileceğini vurguladı. Seçmenlerin, daha sonra sayılmak üzere turuncu torbalarda koruma edilecek acil durum oy pusulalarını kullanmaya yönlendirileceği bildirildi.

Mississippi ve Florida üzere yerlerde de makine arızaları bildirildi.

ABD’de oy kullanmak için bugün son gün olsa da ülkede 18 Eylül’den bu yana vatandaşlar farklı eyaletlerde erken oy kullanmaya başladı.

Erken oy kullanma süreci birinci olarak 18 Eylül’de Virginia, Minnesota ve South Dakota eyaletlerinde başladı, daha sonra başka eyaletlerde de erken oy verme merkezleri hizmet verdi.

Yaklaşık 210 milyon kayıtlı seçmenin bulunduğu ABD genelinde, erken oy kullanan seçmenlerin sayısının bugüne kadar 50 milyonu bulduğu kestirim ediliyor.

ABD halkı bulundukları eyaletlerdeki valilik ve öbür lokal durumların yanı sıra Kongrede Temsilciler Meclisindeki 435 sandalyenin tamamı, Senatodaki 100 sandalyenin de 35’ini belirlemek için oy kullanıyor.

ABD seçim sisteminde 435 sandalyeli Temsilciler Meclisi üyelerinin hepsi, biri ABD liderinin seçildiği genel seçimlerde, oburu de ara seçimde olmak üzere her iki yılda bir sandığa gidiyor.

Kongrenin 100 üyeli Senato kanadında da 6 yıllığına seçilen senatörlerin üçte biri, her iki yılda bir seçimle yenileniyor.

Cumhuriyetçiler, 2024 seçimlerinin akabinde Temsilciler Meclisindeki çoğunluklarını korurken, aradan geçen iki yılda istifalar ve boşalan sandalyeler nedeniyle iki parti arasındaki fark daraldı.

1 Kasım prestijiyle Temsilciler Meclisinde 218 Cumhuriyetçi, 214 Demokrat ve bir bağımsız üye bulunuyor; iki sandalye ise şu anda boş durumda.

435 sandalyeli Mecliste salt çoğunluk için 218 sandalye gerekiyor.

Dolayısıyla Demokratların çoğunluğu elde etmesi için seçimlerde, mevcut sandalyelerine ek olarak en az 4 sandalye daha kazanması gerekiyor.

Temsilciler Meclisindeki çoğunluk, Meclis Başkanının belirlenmesinin yanı sıra yasama gündeminin oluşturulması, bütçe görüşmeleri ve Kongre komitelerinin idaresi bakımından kıymet taşıyor.

Demokratların burada çoğunluğu kazanması durumunda Trump’ın azline yönelik süreç dahil birçok kritik konunun Temsilciler Meclisi gündemine gelmesine kesin gözüyle bakılıyor.

Cumhuriyetçiler, 100 üyeli Senatoda 53 sandalyeyle çoğunluğu elinde bulundururken, Demokratların ise kendileriyle hareket eden 2 bağımsız dahil toplam 47 sandalyesi bulunuyor.

Bu tabloya nazaran Demokratların Senatoda çoğunluğu ele geçirebilmesi için Cumhuriyetçilerden net 4 sandalye kazanması gerekiyor.

Senato seçimlerinde bilhassa Georgia, Michigan, Maine, Alaska, Kuzey Carolina, Ohio ve Iowa üzere eyaletlerdeki yarışlar yakından takip ediliyor.

Demokratlar, 2024 başkanlık seçimlerinde Trump’ın kazandığı Georgia ve Michigan’daki sandalyelerini muhafazaya çalışırken, Cumhuriyetçiler ise Demokrat lider adayı Kamala Harris’in kazandığı Maine’deki sandalyelerini müdafaaya çalışacak.

Senato, Yüksek Mahkeme dahil federal yargıçların ve üst seviye idare vazifelilerinin onaylanması ile milletlerarası mutabakatların kıymetlendirilmesi üzere yetkileri sebebiyle başkanlık idaresi açısından farklı bir kıymete sahip.

Bununla birlikte, Senatoda çoğunluğun elde edilmesi, her yasa teklifinin kabulü için kâfi olmuyor. Birçok düzenlemede tartışmaların sona erdirilmesi için 60 senatörün takviyesi gerekiyor.

60 senatöre ulaşmak güç olduğundan, Amerikan siyasi sisteminde “filibuster” denen bu usulle bazen tek bir senatör bile, uzun müddet kürsüde konuşarak bir yasama sürecini geciktirebiliyor.

ABD’de seçimler federal seviyede yapılmasına karşın oy verme ve oy sayım süreçleri büyük ölçüde eyaletler tarafından yürütülüyor.

Seçmenler, eyaletlerinin belirlediği kurallar çerçevesinde seçim günü sandığa giderek, erken oy kullanarak ya da posta yoluyla oylarını verebiliyor.

Bazı eyaletlerde seçmenlere otomatik olarak posta yoluyla oy pusulası gönderilirken, kimilerinde ise seçmenlerin posta yoluyla oy kullanmak için müracaatta bulunması gerekiyor.

Oy kullanmak için kimlik gösterme mecburiliği, seçmen kayıt müddetleri ve posta oylarının kabul edilmesine ait son tarihler de eyaletlere nazaran değişiyor.

Özellikle Trump’ın seçim sistemine ait en değerli şikayetlerinden ikisi olan “posta yoluyla oy kullanma” ve “kimlik kartı gösterme zaruriliği olmadan oy kullanma” süreçleri, Amerikan kamuoyunda hala tartışılıyor.

ABD genelinde tek bir sandık kapanış saati bulunmadığından, sonuçlar ülkenin doğusundan batısına hakikat farklı saatlerde gelmeye başlıyor.

Özellikle oy farkının az olduğu eyaletlerde posta oylarının sayılması ve itiraz süreçleri sebebiyle kesin sonuçların açıklanması birkaç gün sürebiliyor.

Bu yılki Kongre ara seçimlerine iştirakin son periyottaki başka seçimler üzere yüksek olması bekleniyor. Bilhassa Trump’a takviye verenler ile karşı olanlar arasındaki siyasal ve sosyolojik makasın giderek açıldığı yönündeki göstergeler, seçmenleri daha fazla sandığa gitmeye yönlendiriyor.

ABD medyasına yansıyan son tahlillere nazaran, 47 eyalet ve başşehir Washington’da 43 milyondan fazla seçmen erken oy kullanmış yahut posta yoluyla oyunu göndermiş durumda.

Bu sayı, 2022 ara seçimlerinin birebir periyoduna kıyasla yaklaşık 10 milyonluk bir artışa işaret ediyor.

ABD Adalet Bakanlığı, bazı eyaletlerde oy kullanma süreci başlayan ara seçimlerde birinci defa 50 eyaletin tümünde seçim gözlemcilerinin görevlendirileceğini açıkladı.

ABD Adalet Bakanlığı tarafından, Kongredeki siyasi dengeyi şekillendirecek ara seçimlere ait açıklama yapıldı.

Seçimlerin özgür ve adil olması için 1965’ten bu yana her seçimde gözlemcilerin görevlendirildiği hatırlatılan açıklamada, birinci kere bu seçimlerde 50 eyaletin tümünde seçimlerin takip edileceği ve gözlemcilerin görevlendirileceği belirtildi.

Açıklamada ayrıyeten tüm eyaletlerde yaklaşık 1000 seçim gözlemcisinin misyon alacağı, bunlar arasında Bakanlığın farklı departmanlarının yanı sıra Personel Yönetim Ofisinden bireylerin bulunacağı kaydedildi.

Seçim boyunca kelam konusu çalışanın eyalet ve mahallî seçim yetkilileriyle bağlantı halinde kalacağı belirtilen açıklamada, seçim gözlemcilerinin Bakanlığın yetki alanına giren federal oy kullanma kanunlarına uyulup uyulmadığını da denetleyeceği söz edildi.

SEÇİM GÖZLEMCİLERİ KİMDİR?

ABD basınındaki haberlere nazaran, seçim gözlemcileri, oylama sürecini izlemek ve 1965 tarihli Oy Hakkı Yasası üzere federal kanunlara uyulmasını sağlamak emeliyle görevlendirilen şahıslardır.

Silah taşımayan gözlemcilerin, seçim yönetimine müdahale etmeleri ve oy kullanma sürecini aksatmalarının yasak olduğu biliniyor.