İsrail'de tarafların hükümet kurabilmek için gereken 61 sandalyeye ulaşamaması ve rekor muvaffakiyete imza atan Arap partilerin kilit pozisyona yerleşmesiyle ülkede siyaset açmaza sürüklendi.
İsrail’de, salı günü rekor iştirakle düzenlenen ve kesin sonuçları hala açıklanmayan parlamento seçiminde hiçbir kümenin hükümet kurabilmek için gereken 61 sandalyeye ulaşamaması üzerine art arda yapılan açıklamalar, ortaya atılan senaryolar ve belirsizlikle dolu bir siyasi gündem yaşanıyor.
Gazze soykırımının başladığı 7 Ekim 2023’ten bu yana İsrail’de yapılan birinci seçimde asker, diplomat, mahkum üzere kendi sandığında oy kullanamayan seçmenlerin “çift zarf” olarak isimlendirilen oyları hariç, sandıkların hepsinin sayımı dün tamamlandı. Açılan sandıklar, toplam oyların yaklaşık yüzde 85’ine denk geliyor.
7.3 milyon seçmenin yüzde 77’sinin sandığa gittiği rekor iştirakli seçimde, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu liderliğindeki iktidar bloku 53, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot öncülüğündeki muhalefet bloku ise 48 milletvekilinde kaldı.
REKOR KIRAN ARAP PARTİLERİ KİLİT KONUMDA
Şu ana kadar açıklanan fakat kesin olmayan resmi sonuçlara nazaran İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Arap partileri, rekor seviyede sandalye sayısına ulaşarak Meclise 19 milletvekili gönderiyor ve bu sebeple de ittifak arayışlarında kilit pozisyonda bulunuyorlar.
İsrail’de 120 sandalyeli parlamentoda, hükümeti kurabilmek için taban 61 sandalyelik salt çoğunluğun sağlanması koşul koşuluyor fakat son tabloya nazaran Netanyahu liderliğindeki iktidar bloku da Eisenkot öncülüğündeki muhalefet bloku da bu sandalye sayısına ulaşamadı.
Seçimlerde iki blokun da koalisyon için kâfi çoğunluğa ulaşamaması durumunda; seçimlerin yenilenmesi, zayıflayan bir ihtimal üzere görünse de Eisenkot’un Arap partileriyle koalisyon kurması yahut ulusal birlik hükümeti üzere 3 senaryo öne çıkıyor.
Seçim sonrası İsrail siyaseti bu türlü bir açmaza girmişken, sandıktan rekor muvaffakiyetle çıkan Arap partilerden gelen, Netanyahu’ya karşı muhalefetle işbirliği iletisi dikkat çekti.
İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Ortak Arap Listesi ve Birleşik Arap Listesi toplam 19 sandalye elde ederek Mecliste şimdiye kadarki en yüksek temsil seviyesine ulaşmış ve hükümet kurulabilmesi için kilit pozisyona gelmişti.
Ortak Arap Listesi, Arap toplumunun seçimlerde “katliamcılar hükümetine, yıkım siyasetlerine, ırkçılığa ve savaş suçlarına” sandıkta cevap verdiğini belirterek, Başbakan Binyamin Netanyahu hükümetinin düşürülmesi ve alternatif hükümet kurulması için muhalefetle işbirliğine hazır olduklarını açıkladı.
Ortak Arap Listesine nazaran, seçim sonuçları şimdi katılaşmamış olsa da mevcut datalar, Arap toplumunun yüksek iştirakinin Netanyahu ve destekçilerinin hükümet kurmak için gerekli çoğunluğa ulaşamamasına katkı sağladığını gösteriyor.
Ortak Arap Listesi açıklamasında ayrıyeten, seçmenlerin kendilerine verdiği gücü “Netanyahu hükümetinin tekrar kurulmasını engellemek için” kullanacaklarını bildirdi.
Alternatif hükümetin önünü açmak için işbirliğine hazır oldukları belirtilen açıklamada, muhalefet bloğunun gerçek bir siyasi alternatif sunması, Arap toplumunu ve temsilcilerini dışlamaması, toplumun talep ve haklarına bağlı kalması gerektiği vurgulandı.
Öte yandan, İsrail’de muhalefet lideri ve Netanyahu’nun en yakın rakibi Gadi Eisenkot’un, “Siyonist askerlik hükümeti” kuracaklarını açıklaması, Arap partileriyle işbirliğine yanaşmayacağı bildirisi olarak değerlendirildi.
X hesabından açıklama yapan Eisenkot, “İsrail’de değişim gerçekleştirmek ve Siyonist askerlik hükümeti kurmak üzere ağır bir sorumluluğa odaklanıyoruz.” tabirlerini kullandı.
Eisenkot, kurmayı hedefledikleri hükümetin halkın iradesini yansıttığını savunarak, şöyle devam etti:
“Halk, 7 Ekim hükümetine (Netanyahu) ve askerlik hizmetinden kaçınanlara güvenmediğini gösterdi. Genel olarak askerlikten kaçınanların oluşturduğu siyasi blok ise son 20 yılın en düşük düzeyinde.”
Kendisine dayanak veren yüz binlerce İsraillinin duyduğu inancın büyük bir sorumluluk yüklediğini anlatan Eisenkot, “İsrail’e ve Siyonizme inanan yüz binlerce bayan ve erkeğin bana duyduğu itimadın ve bunun getirdiği sorumluluğun yükünü hissediyorum.” değerlendirmesinde bulundu.
Destekçilerine seslenen Eisenkot, “Sizin sayenizde tarih yazdık. Sırf bir yıl içinde İsrail’de İsraillileri bir araya getiren yeni bir parti kurduk. Bu parti, iktidara layık ve sorumlu bir alternatif oluşturuyor. Sizin için ve sizin faydanıza, önümüzdeki büyük vazifesi yerine getireceğiz. Çalışacağız ve başaracağız. Bunun kelamını veriyorum.” dedi.
Eisenkot’un “Siyonist askerlik” tabirlerini kullanması, Arap partileriyle işbirliği yapmayacağı bildirisi olarak yorumlandı.
Muhalif Demokratlar Partisi lideri Yair Golan ise, Başbakan Binyamin Netanyahu ve partisi Likud ile bir birlik hükümeti kurulmasına karşı olduğunu, geçmişteki benzeri teşebbüslerin “büyük bir fiyaskoyla sonuçlandığını” söyledi.
İsrail devlet televizyonu KAN’a açıklamalarda bulunan Golan, tüm oylar sayıldıktan sonra partisinin mecliste 8 milletvekiliyle temsil edilmesini beklediğini tabir etti.
Golan, seçim sonuçlarıyla birlikte “Netanyahu’nun meskenine gönderileceği” ve “onunla hiçbir iş yapılmayacağı” açıklamasında bulunurken, geçmişteki misal teşebbüslerin “büyük bir fiyaskoyla sonuçlandığını” vurguladı.
İsrail’deki seçim sonuçlarına ait X hesabından yaptığı açıklamada ise Golan, muhalefet blokundaki diğer parti başkanlarıyla bir araya geleceğini duyurdu.
Golan, muhalefet bloğu ve İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerin toplamda hükümeti kurmak için kâfi sayıya ulaştığına işaret ederek şu tabirleri kullandı:
“Halk kelamını söyledi. 67 sandalye ile İsrail kamuoyunun çoğunluğu değişim talep etti. Seçmenlerin iradesini hayata geçirmek ve İsrail için bir değişim ile kurtuluş hükümetinin kurulmasını sağlamak ismine her yolu denemeyi, her halde çalışmayı ve gereken her şeyi yapmayı planlıyorum.”
İsrail’de muhalefetin eski lideri ve Mavi ve Beyaz Partisi başkanı Benny Gantz, Netanyahu hükümetine verdiği takviyeden ötürü tenkitlere uğramıştı.
Gantz, anketlerin partisinin baraj altında kalacağını işaret etmesi üzerine seçimlere 8 gün kala yarıştan çekildiğini duyurmuştu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın ise İsrail’de muhalefetle ulusal birlik hükümeti kurması için Başbakan Binyamin Netanyahu’ya baskı kuracağı öne sürülüyor.
Yedioth Ahronoth gazetesi, ABD Başkanı’na yakın kaynaklara dayandırdığı dünkü haberinde, Trump’ın Netanyahu’yu bölge ülkelerinin İsrail’le olağanlaşmasını içeren Abraham Anlaşmaları’nın genişletilmesine imkan sağlayacak rotasyonlu ulusal birlik hükümeti kurmaya zorlayacağını savundu.
ABD’li kaynaklar, Başkanı Trump’ın parlamento seçimleri öncesi Netanyahu’ya verdiği takviyenin karşılığını talep etmekten vazgeçmeyeceğini söyledi.
Trump’ın, kurulması halinde hükümete aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Ben-Gvir ve Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in dahil edilmelerini önlemek için elindeki tüm imkanları kullanacağını vurgulayan kaynaklar, Washington’da Ben-Gvir’in bulunduğu bir hükümetin bir seçenek olarak görülmediğinin altını çizdi.
Öte yandan İsrail’in Tel Aviv kentinde yüzlerce kişi, Yahudi ve Arap partilerin ortak hükümet kurması ve Başbakan Binyamin Netanyahu’nun istifa etmesi talebiyle şov düzenledi.
Tel Aviv’deki Mesila Parkı’nda toplanan göstericiler, sloganlar atarak ve pankartlar taşıyarak kent sokaklarında yürüdü. Göstericiler daha sonra oturma aksiyonu yaptı.
Göstericiler, Yahudi ve Arap partilerin ortak hükümet kurması ve Başbakan Binyamin Netanyahu’nun istifa etmesi taleplerini lisana getirdi. Göstericiler, “Arap, Yahudi, birlikte kazanacağız”, “Bir kan ile öbür kan arasında fark yok” ve “Barış, eşitlik, toplumsal adalet” yazılı pankartlar taşıdı.
Bazı pankartlarda ise “Herkes için özgürlük, ırmaktan denize” ve “Yahudi-Arap hükümetine evet” sözleri yer aldı.
İsrail polisi, göstericileri dağıtmak için müdahalede bulundu. Güvenlik güçlerinin birtakım göstericileri ittiği ve yerde sürüklediği görüldü.
Filistin basınında yer alan haberlere nazaran, misal şovlar Kudüs’teki Paris Meydanı ile Hayfa’daki UNESCO Meydanı’nda da düzenlendi.
İsrail’de kritik seçim sonrası siyaset kördüğüm. İşte son gelişmeler
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, TDT Dışişleri Bakanları Kurulu Toplantısı’na konut sahipliği yaptı
Ermenistan parlamentosunda yumruk yumruğa hengame
Sinema üzere firar: “Beyaz Saray’daki dostlar” devreye girdi, medyayı da kandırarak soluğu ABD’de aldı
İsrail’in BM Büyükelçisi Danon’dan Trump’a sert reaksiyon: Kararlar Washington’da alınmıyor
Çin’de rüşvetten karar giyen yöneticiye ertelemeli idam cezası
ABD’de bir laboratuvar alevler içinde kaldı: Acil durum uyarısı
