İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, cumhurbaşkanı olarak vazife yaptığı 2 yıl içindeki İran gündemi ve ABD-İsrail’in ortak taarruzlarını başlattığı 28 Şubat sonrasında yaşanan sürece ilişkin İran resmi haber ajansı IRNA’nın sorularını cevapladı. "Yeni başkanı...
Cumhurbaşkanlığı vazifesinde 2 yılı geride bırakan Pezeşkiyan, misyon mühletini değerlendirirken, Hamas eski Siyasi Büro Başkanı İsmail Haniye’nin başkent Tahran’da düzenlenen hava taarruzunda öldürülmesini hatırlattı. Ülkede yaşanan elektrik, doğal gaz ve su külfetlerine da değinen Pezeşkiyan, Batılı ülkelerin İran’a yönelik Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) yaptırımlarını yine devreye sokma kararını gündeme getirdi. Pezeşkiyan ayrıyeten, geçen yıl İran ile İsrail arasında yaşanan 12 günlük savaşa ve Aralık 2025-Ocak 2026 devrindeki sokak olaylarına ait değerlendirmelerde bulundu. Pezeşkiyan, “Tüm bu zorluklara ve sıkıntılara karşın hükümet, yöneticiler, valiler, kaymakamlar, çalışanlar, halk ve silahlı kuvvetler ülkeyi bugünlere taşıdı. Hükümet, tüm bu problemlerin ortasında, savaşları ve planları hazırlayanların toplumsal çöküş oluşturmak gayesiyle halkta oluşturmaya çalıştığı hislerin ortaya çıkmasını engellemek için elinden gelen çabayı gösterdi. Onlar toplumumuzu yıkmak istedi fakat bu gerçekleşmedi ve ülke bugüne kadar güçlü bir formda yönetildi” dedi.
“DEVRİM SONRASI TARİHTE YAŞADIĞIMIZ EN ZOR SÜREÇ”
Konuşmalarında daima “halk” vurgusu yaptığı ve bu açıklamalarında hükümeti protesto eden halkı mı, ABD-İsrail taarruzları sonrasında sokaklara çıkan halk ya da aşikâr bir bölümü mi kastettiğine yönelik soruya Pezeşkiyan, “Halk derken inancı, görüşü, cinsiyeti ve etnik kökeni ne olursa olsun bu ülkede yaşayan herkes kastedilmektedir. Hükümetin vazifesi, herkese adalet temelinde yaklaşmak ve eşit davranmaktır. Ne yazık ki bu mevzuda birçok meselemiz bulunuyor ve bu süreci düzeltmek için bir fırsata muhtaçlığımız var” dedi.
Bu süreç boyunca İran’ı parçalamaya yönelik tüm gayretlerin gösterildiğini fakat ülke halkının yeteneğiyle ayakta kaldıklarını savunan Pezeşkiyan, 1979 yılındaki İslam Devrimi’ne değinerek, “Bugüne kadar ayakta kaldıysak, bu bizi bir arada tutan asil İran halkı sayesinde oldu. Her halükarda bugün karşı karşıya olduğumuz durum, ihtilal sonrası tarihte yaşadığımız en güç süreçtir. Mevcut yaptırımlar vardı ve daha da ağırlaştırıldı. Akabinde bankalarımız ve finansal süreçlerimiz de yaptırım kapsamına alındı. Bununla yetinmediler ve bir savaş başlattılar. Sonrasında da bizi kuşatma altına almaya çalıştılar. Yani bizi en güç kaideler altında devirmeyi amaçlıyorlar” sözlerini kullandı.
Halk ile birlikteliğe vurgu yapan Pezeşkiyan, “Ancak halkla birlikte olduğumuzda hiçbir güç bizi deviremez; kâfi ki bunu kalpten kabul edelim ve buna inanalım. Bugün yaptıkları tüm planlar ve uyguladıkları baskılar, halkı memnuniyetsizliğe ve kelamda protestolara yöneltmeyi amaçlıyor. Fakat bu beşerler asildir; İran ve İran’ın geleceği için duruşlarını korudular ve biz de dik durmaya devam edeceğiz. Bu değerli insanlara söz veriyoruz: Vücudumuzda hayat ve nefes olduğu sürece, tüm kalbimizle onlara hizmet edeceğiz” dedi.
“GÖREVLERİ KENDİ YAKINLARIMIZA DEĞİL, LİYAKAT SAHİBİ İNSANLARA VERMELİYİZ”
Pezeşkiyan’a, İran’da “uzlaşı” söylemi üzerinden toplumda iki farklı algının oluştuğu belirtildi. Bu algılardan birincisinin, hükümetin farklı siyasi akım ve kümelerin hisse aldığı bir “ortaklık yapısı” olarak görülüp görülmediği; oburunun ise uzlaşının farklı kısımlar ve toplumun büsbütün ülkenin meselelerini çözmek amacıyla iş birliği ve ortak hareket manasına gelip gelmediği yönünde olduğu söz edildi.
Bu bahisteki değerlendirmesi sorulan İran Cumhurbaşkanı, “Görevleri kendi yakınlarımıza değil, liyakat sahibi insanlara vermeliyiz. Üstünlüğün ölçüsü takvadır. Topluma bu açıdan baktığımızda, insanlarla iş birliği yapmanın ve birlikte çalışmanın ölçütü; iktisat, sanayi, tarım, sanat, idare yahut öbür rastgele bir alan olsun, işi kusursuz biçimde yapabilme yeteneğidir. İnsanlara bu temelde yaklaşırsak, artık ‘belirli bir kümeye ilişkin olduğum için üstün olduğum’ niyeti ortadan kalkar. Herkes vazife almalı; ancak bunu parti, küme, siyasi aidiyet yahut fikre nazaran değil, liyakatine, yeteneğine ve ortaya koyduğu performansa nazaran yapmalıyız” dedi.
“BİZİM YETKİN İNSANLARA SAHİP OLMAMIZI İSTEMİYORLAR”
Pezeşkiyan, “savaş suçu” değerlendirmelerine ait, İran’ın eski dini lideri Ali Hamaney’in ve Minab’ta bulunan kız ilkokulundaki birçok çocuğun öldürülmesine değinerek, “Düşman, gücümüzü simgeleyen her şeyle sorun yaşıyor. İnsan hakları, hayvan hakları, özgürlükler ve gibisi hususlarda öne sürdükleri argümanların daha evvel de benim açımdan pek inandırıcı olmadığını birçok kere söyledim; fakat bugün bu telaffuzlar büsbütün çökmüştür. Birinci soru şu: Başkanımız hangi hata sebebiyle öldürüldü? Kumandanlarımız ve bilim insanlarımız hangi cürüm sebebiyle amaç alındı? Çocuklarımız sebep vuruldu? Ne kadar düşünürsem düşüneyim, bu hareketler için hiçbir mantık yahut münasebet göremiyorum” dedi.
Pezeşkiyan, “Onlar bizim kapasitemizi, direncimizi ve yenilikçiliğimizi simgeleyen her şeyle sorun yaşıyor. Üniversiteleri, uzay merkezlerini, yapay zeka alanında faaliyet gösteren merkezleri gaye alıyor ve bilim insanı ve uzman akademisyenleri öldürüyorlar. Bizim uzman insanlara sahip olmamızı istemiyorlar” dedi.
ESKİ DİNİ LİDER HAMANEY’İN ÖLDÜRÜLMESİ
Ali Hamaney’in öldürüldüğünü ne vakit öğrendiği ve o anda ne hissettiğine ait bir soru alan Pezeşkiyan, “O sırada burada bir toplantı yapıyorduk. Burası vurulduğunda aslında bunu o anda hissettim; zira hücumun formu ve başkanımızın burada olduğunun söylenmesi sebebiyle insanın bu türlü bir pay kapılması doğaldı. Daha evvel bahsettiğim his tanım edilemez. Lakin çok büyük bir pahası ve dayanağı kaybettik; bilhassa de hükümete bir dağ üzere arka çıkan ve dayanak veren kişiyi. Kendisiyle konuştuklarımızı açıkça paylaşıyordum. Onun takviyesi olmasaydı toplumsal tansiyonların daha erken ortaya çıkma ihtimali vardı. Düşman da buna güveniyordu; füzelerle saldırarak ve yıkım gerçekleştirerek ülkeyi devirebileceklerini hesaplamışlardı” dedi.
“MÜCTEBA HAMANEY İLE İLETİŞİM KURMAK ŞU ANDA ÇOK ZOR”
Pezeşkiyan, Ali Hamaney’in akabinde yen İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney’in seçilmesine ilişkin, “Umutlarını kaybettiklerinde lideri öldürdüler. Çok acımasız bir şey yaptılar ve ülkenin çökeceğini düşündüler, fakat süreç devam etti ve sevgili başkanımızın yerine yeni önderimiz seçildi. Şimdi ise yeni başkanımızın varlığı, bu yolda devam etmemiz için büyük bir güç oluşturuyor; lakin kendisiyle bağlantı kurmak şu anda çok zor” tabirlerini kullandı.
Mücteba Hamaney’in müzakere sürecindeki teklifleri “prensipte kabul etmediği” yönündeki iletisine değinen Pezeşkiyan, “Nihai olarak bu sürecin ilerlemesine müsaade verdi. Bölünme oluşturmak, ayrılıkları tekrar canlandırmak ve kendi siyasi maksatlarına ulaşmak isteyen kimi kesitler bu mevzuyu büyüttü” dedi.
YURT DIŞINDAKİ İRANLILARIN ÜLKEYE DÖNÜŞÜNÜN KOLAYLAŞTIRILMASI
Savaş sırasında yurt dışında yaşayan İranlıların ülkeye dönüşü konusunun sıkça gündeme geldiğine yönelik bir soru alan Pezeşkiyan, bu mevzuyu Ali Hamaney ile görüştüğünü ve kendisine bir mektup yazmayı planladıklarını söyledi. Pezeşkiyan, “Dışişleri Bakanlığı’na ve ilgili çalışma arkadaşlarımıza da, ülkeye dönmek isteyen hiçbir İranlıya sorun çıkarılmaması konusunda güvenlik kurumlarının bilgilendirilmesi için süreci takip etmelerini söyledim. Bir kişinin ülkeye girişinde bir olsa bile onlara geri gelmelerini söylemeliyiz, ülkeye girdikten sonra gözaltına alınmamalı, geri dönüşüne müsaade verilmemesi üzere bir durum olmamalı. Her İranlı, rastgele bir mahzurla müsabakadan ülkesine giriş yapabilmeli” dedi.
Bu mevzunun onaylandığını ve sonuna kadar takip edilmesi gerektiğini lakin, eski dini başkandan dönüş mektubu alamadıklarını söyleyen Pezeşkiyan, bu süreci Mücteba Hamaney ile sonlandırabilmeyi dilediklerini kaydetti.
“BU NOKTAYA GELMESİNE İZİN VERMEMELİYDİK”
Pezeşkiyan, eski dini başkan Ali Hamaney ile İran’daki sokak olaylarına ait gerçekleştirdiği görüşmelere yönelik soruya yanıtında, “Kendisi çok üzgündü, biz de çok üzgündük; zira yaşanan olaylarda atılan adımlar hakikaten çok sertti. Öte yandan, olayın yönetilmesi konusunda gerekli hazırlıkların bulunmaması sebebiyle çok sayıda kişi yaralandı. Birçok genç hayatını kaybetti ve kimileri da uzuvlarını kaybetti. Bu olay hala aklımdan çıkmıyor, unutamıyorum. Bu noktaya gelmesine müsaade vermemeliydik” dedi.
“KORKAK TRUMP’IN KENDİSİ, BU KİŞİLERİN SİLAHLI OLDUĞUNU AÇIKÇA SÖYLEDİ”
ABD Başkanı Donald Trump’ın sokak olayları sırasındaki açıklamalarına ve şiddet yanlısı göstericilere verdiği dayanağa değinen Pezeşkiyan, “Korkak Trump’ın kendisi de bu şahısların silahlı olduğunu ve desteklendiğini açıkça söyledi; hasebiyle gayelerinin ne olduğu muhakkaktı. Fakat aralarında suçsuz beşerler da vardı. Gerçek şu ki bizim meselelerimiz vardı ve bunlar hala mevcut. Birtakım beşerler sıkıntılarını haklı münasebetlerle lisana getiriyordu lakin kimileri bu ortamı berbat niyetli gayelerini gerçekleştirmek için kullanmak istedi ve bu durum sürecin birbirine karışmasına yol açtı” sözlerini kullandı.
Trump yeniden tehdit etti. “İran’la muahedeyi tercih ediyorum lakin taarruz da masada”
ABD’de silahlı taarruz. Çok sayıda meyyit var
Pezeşkiyan: Mücteba Hamaney’le bağlantı kurmak şu anda çok güç
İran’dan Hürmüz Boğazı açıklaması: Açılması ABD’nin tavrına bağlı
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Ürdün Hükümdarı II. Abdullah tarafından kabul edildi
İran duyurdu: Umman ile mutabakata vardık
Bakan Fidan: Dikkatimiz Filistin probleminden ayrılmadı
