ABD ile Kanada arasındaki görüşmeler tıkandı

ABD ile Kanada arasında son ana kadar devam eden ve günlerce süren ticaret müzakerelerinde uzlaşma sağlanamaması üzerine ABD’nin kimi Kanada eserlerine getirdiği ağır gümrük vergileri bugün yürürlüğe girdi.

Yetkililerin cuma gecesi Washington ile Ottawa’nın bir mutabakata varamadığını açıklamasının akabinde Kanada Başbakanı Mark Carney, çalışanları ve işletmeleri korumak gayesiyle ABD’nin gümrük vergilerine birebir tıpkı ölçüde karşılık vereceklerini duyuru etti.

Nihai bir uzlaşmaya varılamaması, Kanada’nın ABD’ye yaptığı ihracatın yüzde 5,5’ine denk gelen yaklaşık 20 milyar dolar bedelindeki eser kümesini etkileyen yüzde 50 oranındaki yeni gümrük vergilerinin resmen devreye girmesi manasına geliyor.

Söz konusu vergilerden etkilenen eserler buz hokeyi sopalarından çimentoya kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor.

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, dün yaptığı açıklamada, Washington’ın çelik ve alüminyum üzere bölümlerde tarife indirimi teklif etmesine karşın Kanada’nın bu hafta başında üzerinde mutabık kalınan kurallar çerçevesinde muahedeyi nihayete erdirmeyi reddettiğini belirtti.

Greer, Trump idaresinin Kanada’dan gelecek ödünler karşılığında çelik, alüminyum, otomotiv ve kereste kesimlerinde değerli tarife indirimlerini masaya koyduğunu lisana getirdi.

Greer ayrıyeten Kanada’nın, muhakkak Amerikan mal ve hizmetlerine yönelik yasaklar da dahil olmak üzere ABD’ye karşı uzun müddettir uyguladığı misillemeleri sürdürdüğünü söz etti.

Kanada’nın mahallî idare başkanları de daha evvel ABD’nin bilhassa içki mağazalarından Amerikan alkol ve şaraplarının kaldırılması yönündeki misilleme adımından rahatsızlık duyduğunu aktarmıştı.

AFP ajansına konuşan ismi belirilmeyen üst seviye bir ABD’li yetkili, şu an için planlanmış yeni bir görüşme olmadığını bildirdi.

Görüşmelerin akabinde gelen bu sürpriz tablo, ABD Başkanı Donald Trump’ın Mark Carney ile sahip olduğu yeterli bağlantıya atıfta bulunarak Kanada ile bir muahedeye varabilmeleri gerektiğini söylemesinin sonrasında gerçekleşti.

Cuma günü saatler süren ticaret müzakerelerinin akabinde basına konuşan Kanada’nın başmüzakerecisi Dominic LeBlanc ise yetkililerin hala yapacak işleri olduğunu söyledi.

LeBlanc ve Greer, perşembe günü de yaklaşık üç saatlik bir görüşme gerçekleştirmişti.

Kanada Başbakanı Carney yaptığı başka bir açıklamada, ABD’nin teklif ettiği kaidelerde son dakikada yapılan değişikliklerin adaletsiz ve ekonomik gerçeklerden uzak olduğunu, ayrıyeten rastgele bir mutabakatın güvenilirliğini tartışmalı hale getirdiğini belirtti.

Carney, Washington ve Ottawa’nın son haftalarda kıymetli ilerleme kaydetmesine rağmen bunun Kanadalılar için belirlenen gayelere ulaşmaya yetmediğini vurguladı.

İsmini vermek istemeyen üst seviye bir ABD’li yetkili, Kanada’nın ABD’nin sağlayamayacağı ek ödünler talep ettiğini, fakat görüşmelerin sert bir tonda değil, samimi bir havada geçtiğini aktardı.

King & Spalding bünyesinde ticaret avukatlığı yapan eski ABD Ticaret Bakanlığı yetkilisi Ryan Majerus, AFP’ye yaptığı değerlendirmede, Kanada’nın misilleme tarifeleri uygulamayı kabul etmesi halinde tansiyonun düşürülmesinin çok daha zorlaşacağını, lakin önümüzdeki günlerde her iki tarafın da bir çıkış yolu bulmak için önemli baskıyla karşılaşacağını söyledi.

Brunswick Group bünyesinde çalışan bir öbür eski ABD yetkilisi Christopher Padilla ise AFP’ye, iki ülke münasebetlerinde çok güç geçen son 18 ayda yeni bir sayfa açacak bir muahede konusunda her iki tarafın iş dünyasında büyük bir umut olduğunu kaydetti.

Beyaz Saray, kelam konusu gümrük vergilerini getirirken Kanada’nın Amerikan alkol, otomotiv ve süt eserlerine karşı ayrımcı muamele uyguladığını argüman etmişti.

Vergilerin olağan koşullarda çarşamba günü yürürlüğe girmesi planlanıyordu; lakin Trump, görüşmelerdeki değerli ilerlemeyi münasebet göstererek kararı son dakikada üç gün ertelemişti.

Kanadalı müzakereciler, çeşitli uyuşmazlık mevzularını tahlile kavuşturacak bir muahedeyi netleştirmek üzere hafta boyunca Washington’daydı.

Kanada, ülke iktisadını sarsan, istihdam kayıplarına yol açan ve evvelden sarsılmaz olan ticari alakaları geren Trump’ın otomotiv, çelik ve alüminyum tarifelerinden muafiyet arayışındaydı.

Carney, münferit bir ticaret muahedesinde ne olursa olsun ABD ile ilgilerin geri dönülmez formda değiştiğini Kanadalılara tekraren lisana getirdi.

Başbakan, ülkesinin ihracatının yaklaşık yüzde 70’ini oluşturan ABD’ye olan bağımlılığını azaltması ve pazarlarını çeşitlendirmesi gerektiğini belirtiyor.

Son gümrük vergilerinin ötesinde ABD ve Kanada’nın, Trump’ın mevcut haliyle yenilemeyi reddettiği Kuzey Amerika serbest ticaret anlaşması USMCA’nın revizyonları üzerinde de şimdi mutabakata varması gerekiyor.