ABD devreye girebilir: Boeing ile Airbus arasındaki havacılık ateşkesi tehlikede

İngiltere’nin Farnborough kentinde düzenlenen havacılık tertibi esnasında ortaya çıkan yeni bir gelişme, global havacılık dalının iki devi arasındaki suları tekrar ısındırdı.

ABD’li uçak üreticisi Boeing, rakibi Airbus’a yönelik sağlanan 3 milyar avro (yaklaşık 3,43 milyar dolar) bedelindeki kredi paketi konusunda şeffaflık sağlanması hedefiyle ABD hükümetinin Avrupa Birliği nezdinde teşebbüste bulunmasını talep etti.

İki taraf, uçak sübvansiyonları sebebiyle uzun müddettir devam eden gümrük tarifesi ateşkesini süresiz olarak uzatmıştı.

Boeing’in ABD hükümetine yönelik bu müdahale daveti, Airbus’ın 2030 yılı kadar erken bir tarihte yeni bir yolcu uçağı geliştirme planlarını lisana getirdiği bir periyoda denk geliyor.

Bu da global jet pazarında yeni bir rekabet dalgasının fitilini ateşleme potansiyeli taşıyor.

Havacılık dalında karşılıklı uçak sübvansiyonları argümanları sebebiyle Dünya Ticaret Örgütü nezdinde 17 yıl boyunca süren hukuk savaşı, her iki tarafa da kısmi zaferler kazandırmıştı.

Diğer dalları de vuran geniş kapsamlı Transatlantik gümrük tarifelerine yol açan bu sürecin akabinde, taraflar 2021 yılında beş yıllık bir ateşkes üzerinde muahedeye varmıştı.

Normal koşullarda 6 Temmuz tarihinde sona ermesi planlanan bu uzlaşı, havacılıkta yeni bir ticaret savaşından kaçınmak gayesiyle süresiz olarak uzatıldı.

Ancak ateşkes kararının çabucak akabinde yeni bir kriz patlak verdi.

Reuters haber ajansının ulaştığı ve ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer’a gönderilen mektupta Boeing, Avrupa Birliği’nin finans kolu olan Avrupa Yatırım Bankasının 29 Haziran’da Airbus için bugüne kadarki en büyük kurumsal kredisini taahhüt eden açıklaması karşısında şaşkınlığa uğradığını belirtti.

Mektupta, ABD Ticaret Temsilciliğinden AB’den bu kredinin şartlarına ait tam bir açıklama talep etmesi ve finansmanın, “açık ve şeffaf bir süreci” kaide koşan 2021 uzlaşı muahedesiyle nasıl bağdaştığının açıklığa kavuşturulması istendi.

Boeing, 1 milyar avroluk birinci dilimi içeren kredi duyurusunun, AB’nin durdurma mutabakatını uzatma kararını kabul etmesinden yalnızca dört gün sonra gelmesine dikkat çekti.

ABD’li şirket mektubunda, “Bu kredinin zamanlaması en hafif tabirle şaşırtıcıdır” tabirine yer verdi.

Avrupa Yatırım Bankası ise her yıl binlerce şirkete finansman sağladığını vurgulayarak Airbus’a olağan dışı rastgele bir dayanak sunulduğu yönündeki argümanları reddetti.

Banka sözcüsü hususa ait yaptığı açıklamada, sağlanan finansmanın bankanın genel faaliyetlerinin bir kesimi olan, faiz getiren olağan bir kredi olduğunu kaydetti.

Avrupa Yatırım Bankası, geçen ay Airbus’ın sivil ve askeri havacılık alanlarındaki operasyonları ile teknolojik inovasyon projelerine kaynak aktarmak gayesiyle 3 milyar avro pahasında dev bir finansman paketi hazırladığını duyuru etmişti.

Avrupa Yatırım Bankası Başkanı Nadia Calviño, sağlanan finansman takviyesine ait yaptığı değerlendirmede, kurumun Avrupa’nın endüstriyel gücünü, global pazardaki ekonomik rekabetçiliğini ve teknolojik bağımsızlığını kalıcı kılmak ismine elindeki tüm kaynakları harekete geçirdiğini lisana getirmişti.

Projenin onaylanma sürecine değinen Calviño, şu sözleri kullanmıştı:

“Bu itibarlı proje yaklaşık altı ay üzere kısa bir müddette onaylandı. Bu durum, Avrupa’nın yeni jeopolitik ortamda kendi şampiyonlarını desteklemek ve pozisyonunu güçlendirmek için süratli ve büyük ölçekli adımlar atabildiğini gösteriyor.”