AB İran’a yaptırımları kaldırmayı düşünmüyor

AB Komisyonu Başkanı Leyen ve AB Kurulu Lideri Antonio Costa, Fransa’da düzenlenen G7 Tepesi kapsamında basın toplantısı yaptı.

AB Komisyonu Başkanı von der Leyen, global ekonomik dengesizlikler, Orta Doğu, Ukrayna, yapay zeka ve çocukların çevrim içi güvenliği hususlarının gündemin ana başlıkları olacağını lisana getirdi.

AB’nin İran’a yönelik yaptırımlarının iki temel ögesi bulunduğunu kaydeden von der Leyen, bunun birinin insan hakları ihlalleri, oburunun ise kitle imha silahları olduğunu söz etti.

Ursula von der Leyen, “Yaptırımların temel prensibi, kaldırılmalarını değerlendirebilmemiz için alanda gerçek bir değişimin olması gerektiğidir. Yaptırımlar, davranış değişikliği sağlamak için uygulanır. Münasebetiyle, şayet davranış muteber ve doğrulanabilir biçimde değişiyorsa yaptırımlar kaldırılabilir.” açıklamasını yaptı.

Bunun karşıtının de geçerli olduğuna dikkati çeken von der Leyen, “Davranışta bir değişiklik olmadığı sürece, insan hakları ihlalleri ve kitle imha silahları nedeniyle yaptırımlar kaldırılamaz.” dedi.

Von der Leyen, ABD ile İran ortasında varılan mutabakatı memnuniyetle karşıladığını yineleyerek temel önceliğin mutabakatın uygulanması olduğunu bildirdi.

Mutabakatın daha geniş kapsamlı müzakerelerin önünü açması ve İran’ın nükleer ve balistik programlarının sona ermesine yol açması gerektiğini kaydeden von der Leyen, “Ayrıca şunu da vurgulamak isterim ki, Lübnan yanarken kalıcı bir barış mümkün değildir. Gerçek bir ateşkes davetinde bulunuyoruz ve Lübnan’ın egemenliğine tam hürmet gösterilmesini talep ediyoruz.” diye konuştu.

Von der Leyen ayrıyeten AB’nin Fransa’yla “Avrupa Güvenlik Hareketi (SAFE)” ortak savunma finansman programı kapsamında 15 milyar avroluk savunma kredisi imzalayacağını söyledi.

AB İLE ÇİN ORTASINDAKİ TİCARET

AB açısından 2025 yılının Çin ile ticarette bir dönüm noktası olduğunu belirten von der Leyen, birinci kere bütün AB üyesi ülkelerin Çin’e karşı ticaret açığı verdiğini vurguladı.

Von der Leyen, “AB’nin Çin ile ticaret açığı 360 milyar avro ile şimdiye kadarki en yüksek düzeye ulaştı. Bunun sürdürülebilir olmadığı açıktır.” değerlendirmesinde bulundu.

Stratejilerinin ayrışmak değil, riskleri azaltmak olduğunu söyleyen von der Leyen, kendi üretim kapasitelerini süratle artırmak, dünya genelindeki hür ticaret mutabakatları ağlarını genişletmek ve tedarik zincirlerini çeşitlendirmek istediklerini açıkladı.

Von der Leyen, iç pazarı haksız uygulamalardan müdafaaları gerektiğine dikkati çekerek bu kapsamda son yıllarda muhafaza tedbirlerinden sübvansiyon aykırısı önlemlere kadar çeşitli sistemler geliştirdiklerini hatırlattı.

ÇİN’E BAĞIMLILIK UYARISI

G7 ülkeleri ortasında birlik ve uyumun hayati değer taşıdığını vurgulayan von der Leyen, “Hepimiz ekonomilerimizde misal eğilimlerle karşı karşıyayız. Örneğin kritik hammaddeler konusu. Bu alanda kâfi ölçeğe ulaşabilmek için birlikte hareket etmemiz gerekiyor. Bu nedenle G7 ve öteki ortak ülkelerle kritik ham hususlar muahedesi üzerinde çalışıyoruz.” sözlerini kullandı.

Von der Leyen, kritik minerallerin Çin’de ağırlaştığını, bunun kritik minerallere erişim ve bunların işlenme kapasitesinin büyük ölçüde Çin’de toplandığı manasına geldiğini aktararak, geçen yıl kritik mineral ihracatına getirilen kısıtlamaların birkaç hafta boyunca Avrupa iktisadını etkilediğine dikkat çekti.

Kritik minerallerde tek bir tedarikçiye çok bağımlı olunmaması gerektiğini vurgulayan von der Leyen, “AB’nin kendi kritik mineral potansiyelini geliştirmesi gerekiyor. Avrupa’da kayda kıymet bir potansiyel bulunuyor lakin bunun hayata geçirilmesi vakit alacaktır.” diye konuştu.

Von der Leyen, Orta Doğu’daki krizin kıymetli bir ders niteliği de taşıdığına dikkati çekerek “Enerji bağımlılığımızın bir kere daha bir silah olarak kullanılabildiğini gördük. Bu nedenle Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan nakliyeciliğe olan bağımlılığımızı nasıl azaltabileceğimizi de görüşeceğiz. Daha güçlü alternatif ihracat güzergahları oluşturuldu ve yenileri de inşa edilecek.” dedi.

YAPAY ZEKA ALANINDAKİ GELİŞMELER

Yapay zeka konusunun da gündemde olacağını anlatan von der Leyen, şunları kelamlarına ekledi:

“Öncü (frontier) yapay zeka modellerinde etkileyici ilerlemeler görüyoruz. Bunlar bilim ve teknolojide büyük ilerlemeler sağlayacak. Fakat tıpkı vakitte riskleri de artırıyor. Bugünün temel sorusu, yeni modelleri inançlı biçimde nasıl devreye alacağımızdır.”

Von der Leyen, bu modellerin hizmete girmeden evvel test edilmesi konusunda G7 ülkeleri ortasındaki işbirliğinin büyük kıymet taşıdığını söz etti.

Çocukların çevrim içi ortamda korunması konusuna da değinen von der Leyen, “Dijital dünyanın sunduğu fırsatlar açık olduğu kadar riskleri de açıktır. Tartışma, gençlerin toplumsal medyaya erişip erişmemesi değil, toplumsal medyanın çocuklarımıza ve gençlerimize ne vakit ve ne ölçüde erişebileceğidir. Bu riskler nedeniyle toplumsal medyaya erişimin geciktirilmesi tarafındaki argüman giderek güçlenmektedir.” açıklamasını yaptı.

Çocukların hem çevrim içi hem de çevrim dışı ortamda bağımsız hareket edebilme maharetlerini geliştirebilmeleri için onlara müdafaa, vakit ve gerekli imkanları sağlamaları gerektiğine işaret eden von der Leyen, “Teknoloji şirketlerinin de büyük sorumluluğu bulunmaktadır. Avrupa’da platformlar, tasarım gereği inançlı olduklarını kanıtlamak zorundadır. Bu prensip bilhassa çocuklarımız ve gençlerimiz açısından büyük ehemmiyet taşımaktadır.” sözlerini kullandı.

ORTA DOĞU’DA ATEKŞES

AB Konseyi Başkanı Costa ise G7 Tepesinin “belirleyici” bir anda gerçekleştiğini vurgulayarak, “Burada alacağımız kararlar harekete geçme, işbirliği yapma ve global istikrarın temelini oluşturan prensiplere bağlılığımız konusunda açık bir ileti verecektir.” dedi.

Hiçbir ülkenin mevcut zorluklarla tek başına baş edemeyeceğinin altını çizen Costa, milletlerarası istikrar için barışın varoluşsal bir öncelik olduğunu belirtti.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin de tepeye katılacağını kaydeden Costa, “Bu çatışma artık Birinci Dünya Savaşı’nı bile geride bırakacak kadar uzun sürmüştür. Bu, büyük bir meydan okumadır ve çatışmaların giderek ağırlaştığını biliyoruz. G7, kalıcı bir barışa yönelik bir mutabakata ulaşılmasına katkı sağlayabilir.” diye konuştu.

Costa, bugün ayrıyeten Ukrayna’nın AB’nin entegrasyonu istikametinde tarihi bir adım atacaklarını aktararak resmi müzakerelerin başlayacağına işaret etti.

Rusya’nın vaktin kendi lehine işlemediğini anlaması gerektiğini belirten Costa, vakit kazanma uğraşının yarar sağlamayacağını bildirdi.

Costa, İran ve Orta Doğu’daki durumu da Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar üzere bölgesel başkanların iştirakiyle ele alacaklarını belirterek “AB, Orta Doğu’da kalıcı barış için sağlam bir çerçeve oluşturulmasına katkı sunmaya hazırdır. Bu gelişme umut açsa da Gazze’deki trajik insani durumu ve Batı Şeria’daki yasa dışı işgal konusundaki önemli tasaları unutturmamalıdır. Bölgede adil ve kalıcı bir barış için tek mümkün yol olan iki devletli tahlil doğrultusunda ilerlemek gerekmektedir.” dedi.