AB, Frontex’in geri gönderme yetkisini birlik sonlarının dışına genişletmek istiyor

Avrupa Sınır ve Sahil Güvenlik Ajansı (Frontex) 2020’den itibaren geri itme olaylarıyla gündeme geliyor.

Uluslararası basında çıkan haberlerde, Yunan sahil güvenlik botlarının Türkiye’den Yunanistan’a geçmeye çalışan göçmenleri engellediği, göçmen botlarına ziyan verdiği ve kimilerini batırdığı; Frontex’in ise bu olaylara göz yumduğu ileri sürüldü.

Tanık sözleri, görüntü kayıtları ve uydu imgeleriyle desteklenen tezler, Frontex’in faaliyetlerine ait tenkitlere ve soruşturmalara yol açtı.

Kurum ve yöneticilerinin temel hak ihlallerini önlemek için kâfi adımları atmadığı sonucuna varılmasına karşın geri itme argümanları devam etti.

Frontex’in bilgi tabanında, yüzlerce sistemsiz göçmenin Ege Denizi’nde geri itilmesine ait kayıtlar bulunduğu da basına yansıdı.

Avrupa basınına sızan bir rapora nazaran ise Frontex’in üst seviye yetkilileri, muhtemel insan hakları ihlallerine ait olayları kurumun temel haklardan sorumlu görevlilerinden gizledi.

AB Komisyonundan yapılan yazılı açıklamaya nazaran yeni teklif, Frontex’in hudut müdafaa kapasitesinin artırılmasını, AB’de yasal kalış hakkı bulunmayan şahısların geri gönderilmesinde daha aktif rol üstlenmesini ve hudut krizlerine süratli müdahale etmesini amaçlıyor.

Teklif kabul edilirse Frontex, AB dışındaki ülkelerden öteki ülkelere gerçekleştirilecek geri gönderme süreçlerine teknik ve operasyonel dayanak sağlayabilecek, bu süreçleri düzenleyip yürütebilecek.

Bunun için ilgili ülkeyle AB seviyesinde muahede yapılması gerekecek.

Teklifte, Frontex’in daimi takımının kademeli olarak 30 bine çıkarılması da yer alıyor.

Buna nazaran, Ajansın kendi işçisinin sayısı yaklaşık 3 binden 6 bine yükseltilecek. Üye ülkelerden görevlendirilen 7 bin çalışana ilaveten, muhtaçlık halinde Frontex operasyonlarına katılmak üzere 17 bin kişilik “Avrupa Sınır ve Geri Gönderme Yedek Gücü” oluşturulacak.

Yedek işçi, Frontex tarafından görevlendirilmediği mühlet boyunca kendi ülkelerinde hudut muhafızı olarak çalışmaya devam edecek.

Personel artışının 2041’e kadar kademeli olarak gerçekleştirilmesi öngörülüyor.

Geri gönderme süreçlerinin planlanması için Frontex bünyesinde bir uyum merkezi kurulacak. Merkez, üye ülkelerden gelen bilgileri toplayarak geri gönderme gereksinimlerini kıymetlendirecek ve operasyonların düzenlenmesine takviye verecek.

Teklif kapsamında oluşturulacak çevrim içi izleme ve müdahale merkezi, kamuya açık sosyal medya içeriklerini takip ederek dış hudutların idaresi açısından ehemmiyet taşıyan gelişmeleri tespit edecek. Merkez, sınır güvenliği açısından risk oluşturduğu bedellendirilen yasa dışı çevrim içi içeriklere karşı yürütülen çalışmalara da dayanak verecek.

Sınır bölgelerindeki krizlere müdahale için bir “Hızlı Müdahale Gücü” kurulacak. Bu güç, bir üye ülkenin talebi üzerine Frontex İcra Direktörü’nün kararıyla, 24 saat içinde görevlendirilebilecek.

Üye ülkelerin AB hudutlarını kıymetli ölçüde etkileyebilecek olayları, hudut gözetim ağı EUROSUR üzerinden 24 saat içinde bildirmesi gerekecek.

Komisyonun tekliflerinin yasalaşması için Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyinde görüşülerek kabul edilmesi gerekiyor.