Yunanistan cephesinde dikkat çeken detay: Patriot atağında 3 kritik mesaj! İran’ın maksat mantığı ortaya çıktı

Yunanistan, İran, ABD ve İsrail arasındaki tansiyonun tekrar tırmanması ihtimaline karşı kritik altyapı ve askerî tesislerin güvenliğini artırıyor. Yunan Silahlı Kuvvetleri, stratejik kıymete sahip Souda Körfezi’nin hava savunmasını güçlendirmek maksadıyla Karpathos Adası’nda konuşlu bir Patriot hava savunma bataryasını Girit’e transfer etti.

Karar, İranlı üst seviye yetkililerin Avrupa’daki ABD üslerine yönelik tehditlerinin akabinde Yunanistan’ın askerî alarm düzeyini yükselttiği bir periyotta geldi.

Yunan basınında yer alan haberlere nazaran Atina idaresi, İran ile ABD ve İsrail arasındaki çatışmaların tekrar başlaması halinde NATO’nun Avrupa’daki karargahları ve askerî sistemlerinin gaye alınabileceği ihtimali üzerinde duruyor.

Yunan makamları, İran’ın 2 bin kilometreyi aşan menzile sahip çok sayıda balistik füzeye sahip olduğunu ve bu silahların Güneydoğu Avrupa’daki birtakım gayeleri menziline alabileceğini değerlendiriyor.

SOUDA KÖRFEZİ NEDEN KRİTİK?

Patriot bataryasının Girit’e taşınmasının temel maksadının, Souda Körfezi’ndeki kritik askerî ve stratejik altyapının hava akınlarına karşı korunmasını güçlendirmek olduğu belirtiliyor. Souda Üssü, Yunan Silahlı Kuvvetleri’nin yanı sıra ABD ve NATO tarafından da kullanılan stratejik bir deniz ve hava tesisi pozisyonunda. Üs, Doğu Akdeniz ve daha geniş bölgedeki müttefik operasyonlarının desteklenmesinde değerli rol oynuyor. Bu sebeple Atina, Souda’nın güvenliğini bölgesel güvenlik açısından öncelikli hususlar arasında değerlendiriyor.

Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgo Gerapetritis ise Patriot bataryasının Karpathos’tan Girit’teki Souda Körfezi’ne transferinin büsbütün operasyonel bir karar olduğunu belirterek, Yunanistan’ın askerî güçlerinin konuşlandırılmasına ait kararların kendi egemenlik alanında olduğunu vurguladı.

Gerapetritis, “Yunanistan, kuvvetlerinin konuşlandırılmasıyla ilgili hiçbir öneriyi kabul etmemektedir. Bu, görüşümüzce uygun formda kullanacağımız hükümran bir haktır” sözlerini kullandı.

PATRİOT HAMLESİ DOĞRUDAN TEHDİTTEN ÇOK STRATEJİK ÖNCELİK DEĞİŞİKLİĞİ

Yunanistan’ın Karpathos’taki Patriot bataryasını Girit’teki Souda Üssü etrafına taşıması, İran’ın Avrupa’daki ABD ve NATO tesislerine yönelik tehditlerinin artık Yunanistan tarafından somut ve yakın bir risk olarak değerlendirildiği manasına mı geliyor? İran’ın hakikaten Güneydoğu Avrupa’yı maksat alma kapasitesi ve niyeti konusunda ne biliyoruz?

“Bunu tehdidin apansız somutlaştığı halinde değil, Atina’nın önceliğini değiştirdiği halinde okumak daha doğru” diyen İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) araştırmacılarından Oral Toğa, “Yunanistan envanterine yeni bir sistem eklemedi; Mart ayından beri Karpathos’ta duran bataryayı Girit’e kaydırdı. Yani elindeki müdafaayı en riskli gördüğü noktaya taşıdı. Bu da mantıklı bir tercih, çünkü Souda sırf Yunan ordusunun değil, tıpkı vakitte ABD ve NATO’nun bölgedeki faaliyetlerini destekleyen bir üs. İran’ın gündeminde ABD varsa, maksat listesinde Karpathos değil, Souda bulunur” dedi.

Tetikleyicinin de belliği olduğunun altını çizen Toğa, “Financial Times, rejime yakın iki kaynağa dayanarak İran’ın Kıbrıs ve Bulgaristan’daki ABD maksatlarına yönelik seçenekleri değerlendirdiğini yazdı. Lakin gazetenin kendisi de bu planların varlığının bir akın kararı alındığı manasına gelmediğini bilhassa belirtti. Burada kapasite ile niyeti ayırmak gerekiyor” dedi ve şöyle devam etti:

— Kapasite tarafında, müttefik değerlendirmeleri İran’ın hala 2 bin kilometreyi aşan menzilde değerli sayıda balistik füzeye sahip olduğunu söylüyor. Hasebiyle bu coğrafya teknik olarak menzil içinde. Niyet tarafında ise elimizde bir karar değil, senaryo çalışması var. Her ordu bu çeşit planlar yapar ve bunların basına yansıması birçok vakit caydırıcılık maksadı taşır.

— Şunu da eklemek gerekir: Bataryanın Karpathos’ta bulunması, konuşlandırıldığı Mart ayından itibaren zati başka bir tartışma konusuydu. Türkiye, Ege adalarının 1923 Lozan ve 1947 Paris Antlaşmaları’yla belirlenmiş gayriaskerî statüsü gereği, bu tıp konuşlanmaların antlaşmalara muhalif olduğunu bildirmiş ve itirazını resmî seviyede iletmişti. Yunanistan ise adaların statüsüne dair tek taraflı argümanları reddettiğini ve savunma emelli konuşlanmanın egemenlik hakkı olduğunu açıklamıştı. Bu anlaşmazlık bugünkü kararla çözülmüş değil. Bataryanın adadan ayrılmasını bu tartışmanın sonucu üzere okumak için de elimizde kâfi bilgi bulunmuyor.

BU HAREKETLİLİK ÜÇ AYRI SİNYAL VERİYOR

İran’ın 2 bin kilometreyi aşan menzile sahip balistik füzeleri düşünüldüğünde, Girit’e Patriot konuşlandırılması İran kaynaklı mümkün bir füze saldırısını ne ölçüde engelleyebilir? Bu atılım daha çok gerçek bir savunma muhtaçlığına mı, yoksa İran’a ve bölgedeki başka aktörlere verilen stratejik bir bildiriye mı işaret ediyor?

Bu soruma “İkisi birden, lakin yük daha çok bildiri tarafında” yanıtını veren Oral Toğa, şu yorumda bulundu:

— Teknik gerçek şu ki tek bir Patriot bataryası bir adayı değil, belli bir noktayı savunabilir. Menzilin sonundan gelen bir balistik füze çok yüksek süratle iner; karşılama için elde kalan mühlet son derece kısadır ve bir bataryanın atabileceği füze sayısı sonludur. Yoğun bir hücuma karşı sağlayacağı muhafaza bu yüzden kısıtlı kalır. Fakat asıl sorun şu: Gerçekçi tehdit, yoğun bir füze saldırısı değil. Mart ayında Kıbrıs’taki Akrotiri Üssü’nü vuran şey balistik füze değildi; çok alçaktan uçtuğu için fark edilemeyen Şahid tipi bir İHA’ydı ve Kıbrıslı yetkililere nazaran büyük ihtimalle Lübnan’dan fırlatılmıştı. Hudutlu sayıda İHA ya da füzeye karşı Patriot manalı bir müdafaa sağlar. Yani atılımın somut bir askerî karşılığı var.

— Bununla birlikte üç farklı sinyal de veriyor. Tahran’a üssün savunmasız olmadığı, Washington’a Yunanistan’ın mesken sahibi olarak üzerine düşeni yaptığı, kendi kamuoyuna ise devletin hazırlıklı olduğu bildirisi iletiliyor. Yunanistan Dışişleri Bakanı Yerapetritis’in kararın tamamen operasyonel olduğunu ve kuvvet konuşlandırmasına dair hiçbir öneriyi kabul etmediklerini vurgulaması da bu çerçeveyle uyumlu. Hakikaten Souda üzerinden yapılan askerî açıklama kendi başına kâfi ve ikna edici, çünkü İran’ın amaç listesinde bir ABD ve NATO üssü varsa, sonlu sayıdaki hava savunma varlığını oraya kaydırmak beklenen tercihtir. Şunu da eklemek gerekir: Yunan işçisinin bu tehdide karşı fiilî deneyimi var. Suudi Arabistan’da misyonlu Yunan bataryası, 19 Mart’tan bu yana dört balistik füzeyi önlemiş durumda.

GKRY’DEKİ YUNAN F-16’LARI KALACAK

Yine Yunan basınındaki haberlere nazaran, Tahran’dan gelen tehditler sebebiyle Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nde (GKRY) konuşlandırılan Yunan F-16 savaş uçaklarının adadaki misyonlarına devam etmesi bekleniyor.

Atina’nın ayrıyeten Yunanistan ve GKRY’deki askerî tesislere yönelik muhtemel tehditlere karşı ABD ve İsrail ile temas halinde olduğu bildiriliyor. Yunanistan’ın, resmî bir talep gelmesi halinde Bulgaristan’ın hava savunmasının güçlendirilmesine yönelik muhtemel dayanağı de değerlendirdiği belirtiliyor.

‘İRAN’IN HEDEF MANTIĞI ÜLKE TEMELLİ DEĞİL, İŞLEV TEMELLİ’

Peki, İran açısından Souda Körfezi, GKRY, Bulgaristan ve Güneydoğu Avrupa’daki NATO/ABD ögelerinin birebir anda gündeme gelmesi nasıl okunuyor? Tahran bu türlü bir durumda direkt Yunanistan’ı maksat almak yerine ABD ve İsrail’e yönelik dolaylı yahut asimetrik bir strateji izleyebilir mi?

“İran’ın maksat mantığı ülke temelli değil, fonksiyon temelli. Bu ayrım her şeyi açıklıyor” diyen Oral Toğa, “Souda, ABD donanmasının bölgedeki faaliyetlerini destekliyor; Bulgaristan’daki Bezmer Üssü, ABD ikmal uçaklarına açıldı; Akrotiri ise İngiltere’nin ileri harekât üssü. Tahran’ın gözünde bu tesislerin ortak noktası, hangi ülkede bulundukları değil, kendisine yönelik operasyonları mümkün kılmaları” dedi.

Dolayısıyla verilen bildirinin Washington’dan çok Avrupa başkentlerine yönelik olduğunu vurgulayan Toğa, “Yani üs kullandırmanın bir bedeli olduğu hatırlatması. Direkt Yunanistan’ı amaç alma ihtimalini çok düşük görüyorum ve bunun nedeni kapasite değil, hesap. Bir NATO üyesinin topraklarını direkt vurmak, zati ABD ile savaş hâlindeki İran’ın karşısına çok daha geniş bir koalisyon çıkarır. Tahran’ın bu türlü bir eşiği aşmakta hiçbir çıkarı yok” formunda konuştu.

‘BU DEĞERLENDİRMELERDE TÜRKİYE GEÇMİYOR ÇÜNKÜ…’

Olası bir hareketin dolaylı ve inkâr edilebilir olmasının çok daha olası olduğunu vurgulayan Oral Toğa, “Akrotiri örneği bu şablonu aslında gösterdi; yani vekil bir aktör eliyle yapılan, menzil meselesini ortadan kaldıran, maliyeti düşük ve direkt İran’a atfedilemeyen bir İHA saldırısı. Lakin burada İran açısından önemli bir kısıt var. Vekil ağı, 2024’ten bu yana bariz biçimde zayıfladı. Hasebiyle bu seçenek de eskisi kadar geniş değil” dedi ve ekledi:

“Sonuç olarak beklenmesi gereken şey bir taarruz değil, tehdidin masada tutulması. İran’ın emeli vurmak değil, üs kullandıran ülkelerin bu kararı tekrar düşünmesini sağlamak. Şunu da netleştirmek gerekir: Bu değerlendirmelerde Türkiye geçmiyor. İran, savaş boyunca Türkiye’ye yönelik hiçbir adım atmadı ve bunun yapısal nedenleri var. Türkiye, İran’ın abluka altındaki dış ticaretinin ana güzergâhlarından biri ve savaş müddetince açık kalan sayılı kanallardan birini oluşturuyor. Tahran’ın bu kanalı riske atmasını gerektirecek bir hesap bulunmuyor.”