Ukrayna’dan Türkiye’nin Karadeniz teşebbüsüne takviye

Ukrayna’nın Ankara Büyükelçisi Neriman Celal, Ukrayna’nın bağımsızlığını yine kazanmasının 35’inci yıl dönümü münasebetiyle Büyükelçilikte basın toplantısı yaptı. Celal, Rusya-Ukrayna Savaşı’ndaki gelişmeler, Karadeniz’in güvenliği, ateşkes ve barış müzakereleri ile Türkiye-Ukrayna alakalarını kıymetlendirdi.

Türkiye’nin 1918 yılında Ukrayna Halk Cumhuriyeti’ni tanıyan birinci devletlerden biri olduğunu hatırlatan Büyükelçi Celal, “Bu gelenek 1991 yılında da devam etti. Türkiye Cumhuriyeti, 16 Aralık’ta Ukrayna’nın yine kazandığı bağımsızlığını tanıdı. Geçtiğimiz 35 yıl içinde Ukrayna ve Türkiye birlikte uzun bir yol katetti. Bugün ilgilerimiz stratejik niteliktedir” diye konuştu.

Celal, Ukrayna’nın sivil gemiler, ticari limanlar ve güç altyapısına yönelik akınların karşılıklı olarak durdurulmasını öngören Türkiye’nin moratoryum teşebbüsünü desteklemeye hazır olduğunu da belirtti.

“ANKARA’NIN MORATORYUM ÖNERİSİNE DESTEK VERMEYE HAZIRIZ”

Ukrayna’nın Karadeniz’de sivil gemilere, ticari limanlara ve güç altyapısına yönelik ataklar konusunda karşılıklı moratoryum öngören Türkiye’nin teşebbüsünü desteklemeye hazır olduğunu açıklayan Celal, “Karadeniz bir savaş alanı değil, barışın, ticaretin ve iş birliğinin denizi olmalıdır. Türkiye’nin ‘Gönüllüler Koalisyonu’na iştirakine ve deniz boyutundaki rolüne de büyük ehemmiyet veriyoruz” tabirlerini kullandı.

Karadeniz’deki mevcut durumun temel sebebinin hakikat anlaşılması gerektiğini söyleyen Celal, şunları lisana getirdi:

“Rus saldırganlığından evvel Karadeniz bir savaş alanı değildi. Kırım’ı işgal eden, yarımadayı askerileştiren, geniş çaplı savaşı başlatan ve Karadeniz’in değerli bir kısmını savaş alanına dönüştüren Rusya’dır. Rusya sistematik olarak Ukrayna limanlarını, tahıl terminallerini, güç altyapısını ve sivil gemileri maksat alıyor. Tıpkı vakitte kendi limanlarını ve ticari filosunun bir kısmını savaşını desteklemek için kullanıyor.”

DENİZCİLERE DİKKATLİ OLMA UYARISI

Ukrayna’nın bu kaidelerde legal müdafaa hakkını kullandığını savunan Celal, sivil deniz nakliyeciliğine yönelik risklerin mümkün olduğunca azaltılması gerektiğini vurguladı. Karadeniz’in birtakım bölgelerinin resmi seyir ihtarları doğrultusunda deniz trafiğine kapalı olduğunu hatırlatan Celal, gemi sahipleri, işletmeciler ve gemi mürettebatına şunları söyledi:

“Bu riskleri son derece ciddiye alın, seyir ihtarlarına mutlaka uyun ve deniz trafiğine kapalı bölgelere girmeyin. Devam eden savaş sebebiyle yüksek riskin bulunduğu Rus limanlarından ve Rusya’nın karasularından uzak durun. Hiçbir ticari münasebet denizcilerin hayatının riske atılmasını haklı gösteremez. Onların güvenliği mutlak öncelik olmalıdır.”

‘SALDIRILAR ARTABİLİR’

Karadeniz’deki taarruzların sonlandırılmaması hâlinde tehlikenin artabileceğini belirten Celal, “Ankara’yı kent olarak değil, başşehir olarak söylüyorum; tehlike buraya da yaklaşabilir. Şayet Karadeniz’deki hücumları sonlandırmaz yahut bitirmezsek bunlar daha da artabilir” dedi.

Ukrayna’nın savaşı sona erdirmeye ve müzakereye hazır olduğunu söyleyen Celal, “Rusya hazır olsa biz şu an savaşı bitirmeye hazırız. İstanbul’da, Ankara’da, Antalya’da, İsviçre’de; nerede olursa olsun görüşmeye hazırız. Ukrayna açısından sivil ve ticari gemiler gaye değildir. Maalesef bu gemiler savaşın kurbanlarıdır” açıklamasını yaptı.

TÜRKİYE’NİN KARADENİZ’DEKİ ROLÜ

Türkiye’nin gücü ve diplomatik kapasitesine kıymet verdiklerini lisana getiren Celal, “Türkiye’nin gücü yeterse Putin’i Külliye’ye getirip bir masada oturtsunlar. İstedikleri mevzularda müzakere etsinler. Türkiye, Karadeniz’in vazgeçilmez bir modülüdür. Türkiye’nin gücünün ve diplomasi kapasitesinin yüzde 100 bu savaşı bitirmek için kullanılması yanlışsız olacaktır” değerlendirmesinde bulundu.

YAŞAMINI YİTİREN TÜRK DENİZCİLER İÇİN TAZİYE MESAJI

Karadeniz’deki savaşın sivil deniz nakliyeciliği açısından önemli riskler oluşturduğuna dikkati çeken Celal, farklı ülkelerden denizciler arasında hayatını kaybedenler ve yaralananlar bulunduğunu, ölenler arasında Türk vatandaşlarının da yer aldığını söyledi. Celal, “Rusya’nın Ukrayna’ya karşı başlattığı savaşın Karadeniz’de oluşturduğu tehlikeler sebebiyle hayatını kaybeden denizcilerin ailelerine ve yakınlarına en içten taziyelerimi sunmak istiyorum. Bizim için kaybedilen her insan hayatı, vatandaşlığı ne olursa olsun, bir trajedidir” dedi.

Celal, Ukrayna’nın olayların kurallarının açıklığa kavuşturulması ve sivil deniz nakliyatının güvenliğinin sağlanması emeliyle Türkiye ile iş birliğine hazır olduğunu tabir etti.

SİVİL GEMİLERE SALDIRILAR

Karadeniz’deki gelişmelerin Türk kamuoyu açısından ayrıyeten değer taşıdığını vurgulayan Celal, savaşın başlamasından bu yana Ukrayna’nın liman altyapısına ilişkin en az bin 54 tesisin ziyan gördüğünü yahut kullanılamaz hâle geldiğini söyledi. Celal, “232 sivil gemiye akın kaydedildi. Bunların 30’dan fazlası sadece 2026 yazında gerçekleşti. Bu ataklar sonucunda Ukrayna ve başka ülkelerin 307 vatandaşı hayatını kaybetti yahut yaralandı. 17 Ağustos’ta Rusya’nın Odesa bölgesindeki liman altyapısına yönelik taarruzunda Togo bayraklı bir sivil gemi daha hasar gördü” diye konuştu.

‘RUSYA SEFERBERLİĞE HAZIRLANIYOR’

Rusya’nın savaş kapasitesini korumak maksadıyla daha fazla insan ve kaynak kullandığını ileri süren Büyükelçi Celal, Ukrayna istihbaratının bilgilerine nazaran Rusya’nın 21 Eylül’de yapılacak Devlet Duması seçimlerinin akabinde yeni bir seferberlik dalgasına hazırlandığını söyledi. Celal, kelam konusu seferberlik kapsamında en az 300 bin kişinin daha askere alınmasının planlandığını argüman etti.

Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik hava akınlarında önemli artış yaşandığını tabir eden Celal, her hafta binlerce akın İHA’sı, güdümlü hava bombası ve balistik füzeler dâhil onlarca füzenin kullanıldığını söyledi. Başşehir Kiev’in 2026 yılında yoğun ataklara maruz kaldığını aktaran Celal, 20 Ağustos gecesi düzenlenen hücumda konutların, bir okulun ve sıhhat kuruluşunun vurulduğunu, 17 kişinin hayatını kaybettiğini, 42 kişinin yaralandığını belirtti. Celal, 21 Ağustos’ta Krıvıy Rih’e düzenlenen taarruzda ise 16 kişinin hayatını kaybettiğini, aralarında 6 çocuğun da bulunduğu 140 kişinin yaralandığını söyledi.

Yalnızca temmuz ayında Ukrayna’da en az 437 sivilin hayatını kaybettiğini ve 2 bin 610 sivilin yaralandığını belirten Celal, “Cephe sınırına yakın bölgelerde Rus dron operatörleri sivil araçları ve insanları kasıtlı olarak amaç alıyor. Bunlar savaşın rastlantısal sonuçları değildir. Sivil halka karşı sistematik bir terör uygulaması görüyoruz” sözlerini kullandı.

‘SAVAŞ YAYILABİLİR’

Celal, İHA muhabirinin Karadeniz’de artan tansiyona ait sorusuna, savaşın vakit geçtikçe daha geniş bir alana yayılabileceği karşılığını verdi.

Celal, “Bu savaş vakit geçtikçe daha fazla alana yayılabilir. Biz bunu istemiyoruz. Her vakit Türk ve Avrupalı dostlarımıza söyledik; Ukrayna, Rusya’ya karşı savunma savaşına hazırdır ve savaşın diğer ülkelere yayılmaması için çok dua ediyoruz. Rusya’yı destekleyen ülkeler var. Rusya’nın savaş kapasitesi tükenmiyor. Karadeniz’deki durum da bunu çok güzel gösteriyor” açıklamasında bulundu.

‘ATEŞKESE HAZIRIZ’

Ukrayna’nın derhal koşulsuz ve kapsamlı bir ateşkese hazır olduğunu belirten Celal, Ukrayna Devlet Başkanı Volodımır Zelenskıy’ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Türkiye’de görüşebileceğini tekraren açıkladığını söyledi.

Görüşmenin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ABD Başkanı Donald Trump’ın arabuluculuğu ve iştirakiyle da gerçekleştirilebileceğini tabir eden Celal, “Diplomasi için iki tarafın da hazır olması gerekir. Savaşın devam etmesinin bedeli Rusya için siyasi, askerî ve ekonomik açıdan barıştan daha ağır olmalıdır. Diplomasi, yaptırım baskısı ve Ukrayna’ya takviye birbirine karşı değildir. Tam bilakis bunların hepsi tıpkı sürecin parçalarıdır” açıklamasını yaptı.

Ukrayna’nın koşulsuz ateşkese hazır olduğunu yineleyen Celal, İstanbul’da 2025 yılında gerçekleştirilen üçlü görüşmelerde Ukrayna’nın hava ve denizde ateşkes teklifinde bulunduğunu lakin Rusya’nın bunu reddettiğini ileri sürdü. Celal, “Türkiye’nin ve bütün dünyanın teşebbüslerine hazırız. Telaffuzla değil, gerçek bir ateşkes olmasını çok istiyoruz. Karadeniz, savaşın akabinde Türkiye açısından da çok tehlikeli hâle geldi. Türkiye’nin barış uğraşlarının ve Rusya’yı barış sürecine döndürme teşebbüslerinin daha da artması gerekiyor” tabirlerini kullandı.

 “RUSYA’NIN İDDİALARI GERÇEĞİ YANSITMIYOR”

Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik hücumlarının 2014 yılında Kırım’ın işgaliyle başladığını belirten Celal, “Ukrayna, 13 yıldır Rus saldırganlığına karşı kendisini savunmak zorunda. Cephedeki durum güç olmaya devam ediyor. Rus birlikleri Ukrayna’nın doğusunda ve güneyinde akınlarını sürdürüyor. Lakin Rusya’nın bu savaşı kazandığı yönündeki tezler alandaki gerçek durumu yansıtmıyor” dedi.

Ukrayna tarafının bilgilerine nazaran Rusya’nın meyyit ve yaralı toplam kaybının 1 milyon 478 bini aştığını söyleyen Celal, Ukrayna Savunma Kuvvetlerinin sadece savunma yapmadığını tabir etti. Celal, Ocak-Ağustos 2026 periyodunda Dnipropetrovsk ve Donetsk bölgeleri sonundaki operasyonlar sonucunda 745 kilometrekarelik alanın geri alındığını söyledi.

Ukraynalı savaş esirlerinin durumuna da değinen Celal, Rus askerlerinin teslim olan en az 345 Ukraynalı askeri infaz ettiğini, 375 Ukrayna vatandaşının ise Rus esaretinde hayatını kaybettiğinin doğrulandığını öne sürdü. Celal, memleketler arası kuruluşların Ukraynalı savaş esirleri ve sivillere erişiminin sağlanması gerektiğini belirterek, Rusya’nın bu erişime müsaade vermediğini savundu.

TARIM ÜRÜNLERİNİN SEVKİYATINDA TEHLİKE BÜYÜK

Saldırıların sonuçlarının Ukrayna hudutlarının ötesine uzandığını belirten Celal, Ukrayna Tarım Politikası ve Gıda Bakanlığının değerlendirmelerine nazaran Rus atakları sebebiyle 30 milyon tondan fazla Ukrayna tarım eserinin dünya pazarlarına ulaşamayabileceğini söyledi. Rusya’nın işgal altındaki bölgelerden Ukrayna tahılını yasa dışı yollarla çıkardığını savunan Celal, sadece 2025 yılında 2 milyon tondan fazla tahılın Afrika, Asya, Orta Doğu ve Avrupa pazarlarına gönderildiğini ileri sürdü. Celal, bu faaliyetlerde Azak ve Karadeniz limanları, paravan şirketler ve “gölge tahıl filosu” olarak nitelendirdiği gemilerin kullanıldığını argüman etti.

TÜRKİYE’YE KIRIM TEŞEKKÜRÜ

Türkiye’nin Rusya’nın hücumlarının başlangıcından bu yana Ukrayna’nın egemenliğini ve memleketler arası kabul görmüş sonları içindeki toprak bütünlüğünü desteklediğini belirten Celal, “Türkiye’nin Kırım konusundaki değişmeyen tavrı bizim için özel kıymet taşıyor. Kırım Ukrayna’dır” sözlerini kullandı.

Türkiye’nin arabuluculuk gayretlerine paha verdiklerini belirten Celal, İstanbul’daki müzakere süreci sonucunda yaklaşık 2 bin Ukraynalı savaş esirinin ailelerine döndüğünü, kısa mühlet evvel de 103 kişinin konutlarına kavuştuğunu söyledi. Celal, Ukraynalı savaş esirleri, sivil rehineler ve Rus cezaevlerinde tutulan siyasi mahkûmların özgür bırakılması konusunda Türkiye’nin takviyesinin devam etmesini beklediklerini kaydetti.

RUSYA İLE KUZEY KORE ARASINDAKİ İŞBİRLİĞİ

Rusya’nın Kuzey Kore kaynaklarını savaşa giderek daha fazla dâhil ettiğini söyleyen Celal, Kursk bölgesine yaklaşık 8 bin 500 Kuzey Koreli askerin konuşlandırıldığını ve bunların yaklaşık 400’ünün İHA operatörü olduğunu tez etti. Rusya’nın Kuzey Kore’den 50 bine kadar ek asker talep edebileceğini ileri süren Celal, “Bu artık sadece Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşla ilgili bir sıkıntı değildir. Moskova ile Pyongyang arasındaki iş birliği küresel güvenlik için giderek daha önemli bir tehdit oluşturuyor” diye konuştu.