Fransa ile GKRY’den Kıbrıs’ta tansiyonu tırmandıran tatbikat

Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile Fransa arasında son yıllarda giderek genişleyen askeri işbirliği, Doğu Akdeniz’de gerçekleştirilen yeni bir tatbikatla devam etti. “CYFRA 04/26” kod ismi verilen arama-kurtarma tatbikatına helikopter taşıyan bir Fransız savaş gemisi ile Rum tarafına ilişkin hava ve deniz ögeleri katıldı. Tatbikat, Fransa ile GKRY arasında Fransız askeri ögelerinin Ada’da konuşlandırılmasına da taban sağlayan Kuvvetlerin Statüsü Anlaşması’nın (SOFA) 8 Haziran 2026’da imzalanmasından yaklaşık 2 ay sonra gerçekleştirildi.

Rum basınında yer alan haberlere nazaran, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin sorumluluk alanında olduğunu ileri sürdüğü deniz bölgesinde gerçekleştirilen “CYFRA 04/26” tatbikatıyla Fransa ve Rum tarafı arasındaki arama-kurtarma alanındaki operasyonel işbirliğinin geliştirilmesi hedeflendi. Fileleftheros gazetesi, tatbikata helikopter taşıyan bir Fransız savaş gemisinin yanı sıra Rum Yönetimi’ne ilişkin hava ve deniz araçlarının ve “MEDEVAC” özel ambulans hizmetleri takımının katıldığını yazdı.

Güney Kıbrıs’taki Arama-Kurtarma Koordinasyon Merkezi tarafından yapılan açıklamada, tatbikatın Fransız Silahlı Kuvvetleri ile mevcut işbirliğini daha ileriye taşımayı amaçladığı belirtildi. Tatbikat kapsamında Fransız ve Rum takımların arama-kurtarma olaylarının ortak idaresi ve uygulanacak operasyonel prosedürler konusunda eğitim gerçekleştirdiği kaydedildi.

Rum tarafı, tatbikatın iki taraf arasında arama-kurtarma alanında mevcut olduğunu belirttiği “mükemmel işbirliğinin” devamı niteliğinde olduğunu açıkladı. Lakin “CYFRA 04/26”, Fransa ile GKRY arasında sadece arama-kurtarmayla sonlu olmayan ve son periyotta kıymetli ölçüde genişletilen askeri münasebetlerin akabinde gerçekleştirildi.

GKRY İLE FRANSA ARASINDA SOFA ANLAŞMASI

Fransa ile GKRY arasındaki askeri bağlarda en değerli adımlardan biri 8 Haziran 2026 tarihinde atıldı. Rum Savunma Bakanı Vasilis Palmas ile Fransa Silahlı Kuvvetler ve Gaziler Bakanı Catherine Vautrin, Lefkoşa’da gerçekleştirdikleri görüşmenin akabinde savunma alanında işbirliği ve Kuvvetlerin Statüsü Anlaşması’nı (SOFA) imzaladı. Rum Savunma Bakanlığı tarafından anlaşmanın imzalandığı resmen açıklanırken, görüşmelerde ikili savunma işbirliğinin yanı sıra Doğu Akdeniz ve Orta Doğu’daki güvenlik durumunun da ele alındığı bildirildi. SOFA ile iki tarafın askeri bağlarının hukuksal ve operasyonel tabanının daha da genişletilmesi hedeflendi.

KKTC’DEN SERT TEPKİ 

KKTC Dışişleri Bakanlığı, anlaşmanın ardından yaptığı açıklamada SOFA’nın kapsamına dikkat çekerek sert reaksiyon gösterdi. Bakanlık, mutabakatın Fransız askeri ögelerinin Ada’da konuşlandırılmasının yanı sıra askeri teknoloji paylaşımı, ortak askeri tatbikatlar, askeri eğitim faaliyetleri, askeri tesislere teçhizat takviyesi ve Fransa-GKRY savunma endüstrisi işbirliğinin geliştirilmesini kapsadığını açıkladı. KKTC Dışişleri Bakanlığı, bu adımların Ada ve bölgedeki güvenlik ve istikrar açısından oluşturulan hassas istikrarları bozmaya yönelik olduğunu belirterek, kelam konusu düzenlemelerin KKTC ve Kıbrıs Türk halkı açısından “yok hükmünde” olduğunu bildirdi.

ASKERİ İŞBİRLİĞİNİN TEMELLERİ 2017’DE ATILDI

Fransa ile Rum tarafı arasındaki askeri yakınlaşma 2026’daki SOFA ile başlamadı. Fransa Dışişleri Bakanlığı kayıtlarına göre iki taraf arasında savunma alanında işbirliği anlaşması Nisan 2017’de imzalandı ve Ağustos 2020’de yürürlüğe girdi. Bu muahedenin akabinde Fransız Deniz Kuvvetleri ile Rum Milli Muhafız Ordusu arasında nizamlı ortak tatbikatlar gerçekleştirilmeye başlandı. Fransa Dışişleri Bakanlığı da iki taraf arasındaki savunma ilgilerini “stratejik” olarak tanımlarken, Fransız Donanması’nın Rum tarafıyla sistemli olarak tatbikat gerçekleştirdiğini ve Fransa’nın Güney Kıbrıs’ın değerli silah tedarikçilerinden biri olduğunu belirtiyor.

FRANSA’NIN GKRY’YE VERDİĞİ STRATEJİK ÖNEM

Fransa Savunma Bakanlığı’nın geçmiş açıklamaları, Ada’nın Fransız ordusu açısından taşıdığı askeri kıymeti de ortaya koyuyor. Fransız Bakanlığı, 2022 yılında Charles de Gaulle uçak gemisinin görev grubu kapsamında gerçekleştirilen TALOS tatbikatının akabinde Güney Kıbrıs’ın coğrafik pozisyonu sebebiyle Fransız Silahlı Kuvvetleri açısından “önemli bir stratejik dayanak noktası” olduğunu açıklamıştı. Fransız kuvvetlerinin bölgede kısa müddette operasyonel mola gerçekleştirebildiği, Charles de Gaulle uçak gemisi misyon kümesinin buradaki imkanlardan yararlanabildiği ve Fransız askeri uçaklarının Baf’taki hava üssüne konuşlandırılabildiği belirtilmişti. TALOS 2022 kapsamında Charles de Gaulle’den havalanan dört Rafale Marine savaş uçağı da Rum Milli Muhafız Ordusu ile hava savunma tatbikatı gerçekleştirmişti.

STRATEJİK ORTAKLIK ADIMI

Askeri yakınlaşmanın bir başka kıymetli basamağı ise 15 Aralık 2025’te Paris’te yaşandı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Güney Kıbrıs Rum lideri Nikos Hristodulidis tarafından “Stratejik Ortaklık” imzalandı. Fransa Dışişleri Bakanlığı, anlaşmanın iki taraf arasındaki bağlantıları “daha üst seviyeye” çıkardığını ve özellikle güvenlik ve savunma alanındaki işbirliğini güçlendirdiğini açıkladı. Böylelikle 2017 tarihli savunma muahedesiyle oluşturulan askeri işbirliği, 2025 Stratejik Ortaklık Anlaşması ve Haziran 2026’da imzalanan SOFA ile daha kapsamlı bir yapıya dönüştürüldü.

Fransa-GKRY askeri bağlantıları silah tedariki alanına da uzandı. Fransa, Belçika, GKRY, Estonya ve Macaristan 2023 yılında Fransız MBDA şirketi tarafından üretilen Mistral hava savunma füzelerinin ortak tedariki konusunda niyet mektubu imzaladı. Haziran 2024’te ise ortak Mistral füze tedariki için çerçeve işbirliği düzenlemesi imzalanarak süreç somutlaştırıldı. Fransa Silahlanma Genel Müdürlüğü, ortak alımın iştirakçi ülkelerin hava savunma kapasitelerinin güçlendirilmesini amaçladığını açıklamıştı.

DOĞU AKDENİZ’DE ORTAK FAALİYETLER ARTTI

“CYFRA 04/26” tatbikatı böylelikle Fransa-GKRY askeri bağlantılarının hızlandığı bir devirde gerçekleştirildi. 2017’de imzalanan savunma işbirliği anlaşması, Fransız savaş uçaklarının ve deniz ögelerinin katıldığı ortak tatbikatlar, 2025’te münasebetlerin Stratejik Ortaklık düzeyine yükseltilmesi ve Haziran 2026’da Fransız askeri ögelerinin Ada’daki statüsünü de kapsayan SOFA’nın imzalanmasının akabinde Fransız savaş gemisi bu sefer “CYFRA 04/26” kapsamında Rum ögeleriyle Doğu Akdeniz’de ortak faaliyet gerçekleştirdi.

KKTC Dışişleri Bakanlığı ise SOFA’nın imzalanmasının akabinde yaptığı açıklamada Fransa-GKRY askeri işbirliğinin giderek yoğunlaşmasının Ada’daki ve bölgedeki güvenlik istikrarlarına ziyan vereceği ihtarında bulunmuştu.