ABD’de savunma siyasetlerini yakından ilgilendiren gelişme, Washington’da yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi. Pentagon, savunma endüstrisinin alışılmış üretim temposunu değiştirecek dikkat cazibeli bir adım attı. Şirketlere verilen müddet ve talep edilen ...
ABD’de son günlerde savunma siyasetlerinin merkezine oturan gelişmeler, Washington’da yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Pentagon’un, Amerikan savunma endüstrisinin üretim kapasitesi ve gelecekteki savaş hazırlıkları konusunda şirketlerden alışılmışın dışında bir hızlanma talep ettiği ortaya çıktı.
Washington Post’un ulaştığı daha evvel kamuoyuna açıklanmayan bir Savunma Bakanlığı notu, Pentagon’un neden şimdi harekete geçtiğine ait dikkat cazibeli detayları gün yüzüne çıkardı. Savunma Bakanlığı, sektörün önde gelen şirketlerinden mevcut planlarını tekrar değerlendirmelerini ve üretim süreçleriyle ilgili çok daha süratli bir yol haritası hazırlamalarını istedi.
Ancak Pentagon’un bu atağı sadece savunma şirketlerine gönderilen bir talimattan ibaret değil. ABD’nin İran savaşı sonrasında karşı karşıya kaldığı askerî ve mali tablo, Beyaz Saray ile Pentagon arasındaki yaklaşım farklılıkları ve Kongre’deki bütçe çıkmazı, gelişmenin arka planındaki asıl tabloyu oluşturuyor.
Peki Pentagon’u bu kadar süratli harekete geçiren ne oldu? Washington idaresi savunma endüstrisinden tam olarak ne istiyor ve önümüzdeki devirde ABD’nin savaş kapasitesi açısından sebep kritik bir süreç başlıyor? İşte Washington’daki gelişmenin perde arkası…
PENTAGON NEDEN 21 GÜN SÜRE VERDİ?
Washington Post’un ulaştığı ve daha evvel kamuoyuna açıklanmayan Savunma Bakanlığı notuna göre Pentagon, aralarında kritik hava savunma füzelerinin de bulunduğu çok sayıda silah sisteminin üretim ve teslimat takvimlerinin hızlandırılmasını istiyor. Savunma Bakan Yardımcısı Steve Feinberg tarafından savunma endüstrisi yöneticilerine gönderilen notta, şirketlerden kritik askerî yetenekler için “önemli ölçüde daha süratli, daha agresif teslimat programları” hazırlanması yahut üretimin artırılması talep edildi. Şirketlere bu planları sunmaları için en fazla 21 gün müddet tanındı.
Feinberg, Pentagon’un mevcut üretim ve tedarik süreçlerinin savaş şartlarının gerektirdiği suratın gerisinde kaldığı bildirisini verirken, “Yıllarca süren geliştirme süreçleri kabul edilemez” sözünü kullandı. Feinberg ayrıyeten program takvimlerinin değerli ölçüde hızlandırılması ve üretim kapasitesinin derhal genişletilmesi gerektiğini vurguladı.
STOKLARDAKİ RAKAMLAR ALARM VERİCİ DÜZEYDE
Pentagon’un bu atılımının arkasında, İran savaşında Amerikan ordusunun bilhassa hassas güdümlü mühimmat ve hava savunma füzelerini yüksek süratte kullanması bulunuyor.
Washington Post’un daha evvel yayımladığı bilgilere nazaran ABD, savaşın birinci ayında 850’den fazla Tomahawk seyir füzesi ile 1000’den fazla Patriot ve Terminal Yüksek İrtifa Alan Savunma Sistemi (THAAD) önleyici füzesi kullandı. ABD ordusunun ayrıyeten çatışmaların birinci haftalarında 1300’den fazla taktik balistik füze kullandığı bildirildi.
Pentagon’un savaşın birinci iki gününde yaklaşık 5,6 milyar dolarlık mühimmat kullandığı yönündeki kestirim de çatışmanın mali ve lojistik boyutunu ortaya koydu. Bu noktada Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nin (CSIS) değerlendirmeleri kıymetli. CSIS, Patriot füzelerinin global envanteri savaş öncesinde yaklaşık 2200 düzeyindeyken 827’nin altına gerilediğini rapor etti. THAAD önleyicilerinin sayısının da 452’den 278’in altına düştüğü hesaplandı.
Bu tablo, sırf İran’a karşı yürütülen operasyon açısından değil, ABD’nin diğer bölgelerdeki mümkün tehditlere karşı hazırlığı bakımından da değer taşıyor. Pentagon yetkilileri ve uzmanlar, uzun süren bir çatışmanın Amerikan ordusunu gelecekte Rusya yahut Çin üzere rakiplere karşı kullanabileceği mühimmatın bir kısmından yoksun bırakabileceği konusunda daha evvel ihtarlarda bulunmuştu.
PENTAGON İLE BEYAZ SARAY ARASINDAKİ GERİLİM DE DÜŞÜNDÜRÜCÜ
Mühimmat stoklarına ait tartışma, Pentagon ile Beyaz Saray arasında da vakit zaman görüş ayrılıklarına yol açıyor. Savunma Bakanı Pete Hegseth kamuoyuna yaptığı açıklamalarda ABD mühimmat stoklarının güçlü olduğunu ve giderek daha da güçlendiğini savunurken, Pentagon içerisindeki birtakım yetkililerin kapalı toplantılarda stokların yenilenmesi konusunda çok daha önemli dertler taşıdığı bildiriliyor.
Özellikle Washington idaresi Kongre’den savaşın maliyetlerini karşılamak ve mühimmat stoklarını yenilemek emeliyle ek savunma ödeneği talep ediyor. Temmuz ayında Beyaz Saray’ın Pentagon için 67 milyar dolarlık ek kaynak talebi gündeme gelirken, Savunma Bakanlığı’nın savaşın maliyetini yaklaşık 37,5 milyar dolar olarak hesapladığı açıklanmıştı. Bu sayı, hasar gören Amerikan üslerinin tekrar inşa edilmesi üzere kimi maliyetleri kapsamıyor.
SAVUNMA ŞİRKETLERİ BEYAZ SARAY’A ÇAĞRILDI
İşte tam da bu noktada Pentagon’un bu son teşebbüsü, Trump idaresinin savunma endüstrisini daha direkt sürece dahil etme stratejisinin devamı niteliğinde. Temmuz ayının sonlarında Lockheed Martin, Northrop Grumman ve Boeing üzere klâsik savunma şirketlerinin yanı sıra Anduril ve Palantir üzere teknoloji şirketlerinin yöneticileri Beyaz Saray’da üst seviye yetkililerle bir araya geldi.
Toplantılarda şirket yöneticilerinden, savunma harcamalarının artırılması gayesiyle Kongre üyeleri üzerinde daha fazla siyasi baskı oluşturmaları istendiği bildirildi. Görüşmelerde Savunma Bakanı Pete Hegseth, Bütçe ve Yönetim Ofisi Direktörü Russell Vought ve Beyaz Saray Yasama İşleri Direktörü James Braid de yer aldı. Bu toplantılar, Trump idaresinin savunma endüstrisini sadece silah tedarikçisi olarak değil, Kongre’deki bütçe tartışmalarında da etkin bir aktör olarak pozisyonlandırmak istediğini gösteriyor.
MİLYARLARCA DOLARLIK PLANIN KRİTİK DETAYI
Yine Washington Post’ta yer alan habere göre Savunma Bakanlığı son aylarda mühimmat üretimini artırmak için hem büyük savunma şirketleriyle hem de daha küçük teknoloji teşebbüsleriyle çeşitli çerçeve muahedeleri imzaladı.
Pentagon, Patriot Gelişmiş Yetenek-3 (PAC-3) ve THAAD füzelerinin üretiminin artırılması hedefiyle Lockheed Martin ve Northrop Grumman ile yeni bir çerçeve muahedesine gitti. Bunun yanında Lockheed Martin’e PAC-3 üretimini 2030 yılına kadar üç katına çıkarma maksadı doğrultusunda 58,6 milyar dolara kadar çıkabilecek bir mukavele de verildi.
Geçtiğimiz aylarda ise Anduril, Castelion, CoAspire, Leidos ve Zone 5 üzere şirketlerle düşük maliyetli füze ve akın sistemlerinin üretimini artırmaya yönelik mutabakatlar duyuruldu. Fakat burada değerli bir sorun bulunuyor: Çerçeve mutabakatları, Pentagon’un bu şirketlerden silah almayı planladığını gösterse de her durumda kesin ve bağlayıcı satın alma sözleşmesi manasına gelmiyor.
CSIS Füze Savunma Projesi Direktörü Tom Karako da bu ayrımı kritik olarak pahalandırıyor. Karako’ya nazaran kelam konusu mutabakatlar temel olarak tarafların ileride yapılacak satın almalar konusunda uzlaşmaya vardığını gösteriyor; fakat gerçek üretim ve teslimatların başlayabilmesi için gerekli finansmanın Kongre tarafından onaylanması gerekiyor.
Karako, sorunun temelinde de bu noktayı görüyor: Pentagon üretimi hızlandırmak istiyor lakin gerekli kaynakların değerli kısmı şimdi katılaşmış değil.
KONGRE’DEKİ BÜTÇE ÇIKMAZI ÖNEMLİ BİR EŞİK
Bu sebeple Pentagon’un üretim planlarının önündeki en değerli manilerden biri Kongre’deki bütçe uyuşmazlığı. Trump idaresi savunma harcamalarında tarihi büyüklükte artışlar talep ederken, Demokratlar İran savaşının finansmanı için yeni kaynak ayrılmasına karşı çıkıyor.
Temmuz ayında Temsilciler Meclisi Cumhuriyetçileri, İran savaşının finansmanı ve başka harcama kalemlerini içeren yaklaşık 95 milyar dolarlık bir plan üzerinde çalıştı. Ancak plan, Cumhuriyetçi Parti içerisindeki mali muhafazakârların itirazları ve Senato’daki belirsizlik sebebiyle önemli pürüzlerle karşılaştı.
Pentagon ise bütçe açığının baskısını azaltmak hedefiyle mevcut kaynakların yine dağıtılmasına başvuruyor. Washington Post’un haberine göre Savunma Bakanlığı, eğitim ve silah alımı için ayrılmış yaklaşık 4,3 milyar doların daha acil operasyonel gereksinimlere aktarılması için Kongre’den müsaade istedi. Kongre’nin bu talebe şimdi onay vermediği bildirildi.
Bu durum Pentagon’u değerli bir ikilemle karşı karşıya bırakıyor: Bir yandan savaş sebebiyle süratle tüketilen mühimmatların yerine konması gerekiyor, öteki yandan yeni üretim çizgilerinin kurulması ve kapasitenin artırılması için evvelden önemli ölçüde yatırım yapılması gerekiyor.
ASIL SORU: PARA VE ÜRETİM NE KADAR HIZLI GELECEK?
Şu bir gerçek ki, Pentagon’un yeni planı ABD’nin savunma endüstrisinin üretim kapasitesini savaş temposuna uyarlama gayretinin en somut adımlarından biri. Lakin pek çok uzmana nazaran sadece şirketlere daha süratli üretim talimatı verilmesi, kısa vadede mühimmat problemini çözmeye yetmeyebilir.
Üretim sınırlarının genişletilmesi, yeni tesislerin kurulması, nitelikli iş gücünün bulunması ve kritik ham maddelerin temin edilmesi aylar hatta yıllar sürebilir. Pentagon’un daha evvel de milyarlarca dolarlık yatırımlarla üretim kapasitesini artırmaya çalıştığı, fakat gelişmiş füze sistemlerinde üretim müddetlerinin hâlâ uzun olduğu biliniyor.
Bu sebeple Feinberg’in 21 günlük mühletle şirketlerden istediği planlar, kısa vadede yeni mühimmat üretmekten çok ABD’nin üretim kapasitesini ne kadar süratli genişletebileceğine ait yol haritası niteliği taşıyor. Trump ise mühimmat stoklarına ait kaygıları kamuoyunda reddederek ABD’nin ‘çok büyük miktarda’ mühimmata sahip olduğunu ve muhtaçlık duyuldukça yeni mühimmatın üretildiğini savunmaya devam ediyor.
ABD istedi, Ukrayna Rus limanını kullanan gemileri vurmayı kesti
ABD’den dikkat çeken hamle! Pentagon’un saklı notu ortaya çıktı… Sebep 21 gün mühlet verildi?
Irak’a İHA saldırısı: 2 bölge alevler içinde kaldı
İsrail Batı Şeria’da ilhak peşinde! Tel Aviv rest çekti: ‘Hiçbir yere gitmiyoruz’
The Office yıldızı göğüs kanserine yakalandığını açıkladı. “Kemoterapi için çok geç”
ABD’nin hesap kusuru değerliye patladı: İran’ın Rus taktiği ABD savunmasını nasıl aştı
Trump’tan İran’a müzakere sitemi: ‘Bana daima palavra söylediler’
