Tek cümle istikrarları değiştirdi: İran’ın yeni hedefi! Kritik üste hareketlilik, ne planlanıyor?

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Gelişmelerden anında haberdar olun.

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), perşembe günü yayımladığı açıklamada, ABD’nin İran’a yönelik taarruzlarında kullanılan her askerî üssün gaye alınabileceğini belirterek İngiltere’nin Gloucestershire bölgesindeki RAF Fairford Hava Üssü’nü direkt işaret etti.

Açıklamada, ABD’nin füze stoklarının azalması nedeniyle İngiltere’deki Fairford Üssü’nden havalanan B-1 stratejik bombardıman uçaklarını kullanmaya başladığı ileri sürülerek, “İran topraklarına yönelik akınlarda kullanılan her üs bizim için legal hedeftir” sözlerine yer verildi.

İran ayrıyeten İngiltere’yi tarih boyunca Orta Doğu’daki istikrarsızlığın esas sorumlularından biri olmakla suçladı. Açıklamada, Londra yönetiminin “İslam ülkelerini bölerek despotik idareler oluşturduğu” ve “İsrail felaketinin oluşmasına taban hazırladığı” argüman edildi.

LONDRA: HALKIMIZI VE MÜTTEFİKLERİMİZİ SAVUNACAĞIZ

İngiliz hükümeti ise İran’ın açıklamalarına kısa müddette karşılık verdi. Yapılan resmî açıklamada, İngiliz Silahlı Kuvvetleri’nin ülke topraklarını ve yurt dışındaki çıkarlarını korumak gayesiyle daima hazır durumda olduğu belirtilerek şu tabirlere yer verildi: 

“Ordumuz ister kendi topraklarımızdan ister yurt dışından gelebilecek her türlü hücuma karşı İngiltere’yi savunmak için 7 gün 24 saat hazırdır.”

Açıklamada ayrıyeten Kraliyet Donanması, İngiliz Ordusu ve Kraliyet Hava Kuvvetleri’nin NATO müttefikleriyle uyum içinde çok katmanlı hava ve füze savunma sistemi oluşturduğu vurgulandı. Londra idaresi, mevcut siyasetinde rastgele bir değişiklik olmadığını belirterek şu iletisi verdi: 

“İngiltere’nin yaklaşımı değişmedi. Halkımızı, ulusal çıkarlarımızı ve müttefiklerimizi savunmaya kararlıyız.”

İRAN’IN İNGİLTERE’DEKİ FAALİYETLERİ DAHA ÖNCE DE ALARM VERMİŞTİ

İran’ın tehdidinin akabinde perşembe gecesi uçuş takip sistemleri, RAF Fairford Üssü’nden havalanan bir ABD B-1 Lancer stratejik bombardıman uçağını takip etti. Yaklaşık 24 adet 2 bin librelik bomba taşıyabilen B-1 bombardıman uçaklarının İran’a yönelik operasyonlarda kullanılabileceği değerlendirmeleri yapılırken, kelam konusu hareketlilik bölgedeki tansiyonun daha da yükseldiğine işaret etti.

Telegraph’ta yer alan haberde, İngiltere istihbarat raporları İran kaynaklı tehditlerin uzun müddettir devam ettiğini ortaya koydu. Parlamentonun İstihbarat ve Güvenlik Komitesi’nin 2025 tarihli raporunda İran’ın İngiltere’de en az 15 kişiyi öldürmeye ya da kaçırmaya teşebbüs ettiği belirtilirken, ülke için “geniş kapsamlı, daima ve öngörülemeyen bir tehdit” oluşturduğu tabir edildi.

Geçtiğimiz yıl mayıs ayında planlanan bir terör saldırısının son anda engellendiği de raporda yer aldı. Son devirde İngiliz askerî üslerinin güvenliği de kamuoyunda yoğun formda tartışılıyor. Yapılan araştırmalar, öteki RAF üslerinde de benzer güvenlik eksikliklerinin bulunduğunu gündeme getirmişti.

NATO’NUN 5. MADDESİ DEVREYE GİRER Mİ?

Bu noktada akla gelen soru şu: İran’ın RAF Fairford Üssü’nü açıkça ‘meşru hedef’ duyuru etmesi, NATO’nun savunma sistemini (5. Madde) tetikleyebilecek bir kriz senaryosuna dönüşebilir mi? Bu türlü bir durumda İngiltere ve müttefiklerinin mümkün reaksiyonu ne olur?

Bu soruma, “Amerika’nın İran’a başlattığı savaş yeni bir boyuta geçti” cevabını veren İstanbul Aydın Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Hazar Vural, önemli ayrıntılara dikkat çekerek şu yorumlarda bulundu:

— Geçtiğimiz ay mutabakat imzalandığında, birçok analist tarafından ‘barış’ hatta ‘normalleşme’ sözleri lisana getiriliyordu. Ancak tarafların, bilhassa de Amerika’nın İran’a yönelik siyasi ve stratejik gayelerine ulaşamaması, bir zafer kazanamaması; İran’ın ise askerî strateji manasında savaşa asimetrik formda karşılık vererek hem bölge ülkelerini gaye alması hem de Hürmüz kozunu kullanması, global manada büyük bir tesir yarattı.

— Bir diplomasi varmış üzere göründü; lakin o mutabakat gerçekleşmedi ve nihayetinde 14 madde  ihlal edildi. Bundan sonra savaş farklı araçlarla devam etti ve tansiyonun yine yükseldiğini görüyoruz. Bilhassa savaşın geldiği yeni noktada İngiliz üslerinin tekrar kullanılması, hatta buradan teçhizat transferi yapılması ve bombardıman uçaklarının havalanması gündeme geldi. Yalnızca Diego Garcia değil, başka üslerin de Amerika’ya tahsis edileceğinin açıklanmasının akabinde İran, legal müdafaa hakkı kapsamında ve hukuka da uygun olarak, şayet savaşta Amerika, İngilizler üslerini kullanırsa İngiltere’nin de yasal bir gaye hâline geleceğini belirtti. Bu durum aslında sorunu genişleten bir nokta; ancak NATO’nun beşinci maddesi farklı bir boyut.

‘TARAFLAR STRATEJİK HAMLELERİNİ ARTIRIYOR’

“Bu savaşta daha evvel, NATO’nun Hürmüz özelinde Trump’a istenilen cevabı vermediğini biliyoruz. NATO’da da kararların oy birliğiyle alındığını düşünürsek çabucak 5. maddenin devreye gireceği söylenemez” diyen Dr. Hazar Vural, “İran’ın aslında İngiliz üslerini amaç alacağını söylemesi, bir caydırıcılık yaratma ve Amerika’nın müttefiklerinden aldığı bu dayanağı azaltma noktasında bir stratejiye işaret ediyor” dedi.

Hem Arap devletlerinin gaye alınmaktan rahatsız olduğunu hem de Amerikan üslerinin birçoklarının boşaltıldığını ve istenilen kapasitede kullanılmadığının bilindiğini söyleyen Dr. Vural, “Yani taraflar, savaşta siyasi ve stratejik gayelerine ulaşabilmek için farklı boyutlarda ataklarını artırıyor, takviye arıyor ve yeni stratejilere yöneliyor” sözlerini kullandı.

İNGİLTERE BALİSTİK FÜZELERE KARŞI SAVUNMASIZ MI?

Yine Telegraph’ta yer alan haberde Eski Kraliyet Hava Kuvvetleri Komutanı Sean Bell, İngiltere’nin balistik füze savunması konusunda önemli eksikleri bulunduğunu açıklamıştı. Bell, Soğuk Savaş periyodunda kullanılan Bloodhound hava savunma sistemlerinin yıllar içinde hizmetten çıkarıldığını hatırlatarak, “Eğer İran İngiltere’ye balistik füze fırlatırsa İsrail yahut ABD’de olduğu üzere bunu durdurabilecek bir savunma sistemimiz bulunmuyor” değerlendirmesinde bulunmuştu.

Dr. Hazar Vural da “İran’ın füze menzili düşünüldüğünde, 2500 kilometreye kadar olacak alanda üslerin gaye haline gelmesi beklenen.Hatta İsrail, İran’ın bu füze menzilinin ötesine yönelik çalışmalar yürüttüğünü ve bu yeteneğe sahip olduğunu argüman ediyor. Öte yandan İran’ın resmî bilgilerine nazaran bu türlü bir durum kelam konusu değil” şeklinde konuştu.

İDDİALARA GÖRE ÖZEL HAREKÂT BİRLİKLERİ, AĞIR SİLAHLAR İRAN’A YAKIN BÖLGELERE KONUŞLANDIRILDI

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, İran’a yönelik askerî baskıyı artırmayı sürdürüyor. Son 13 gece boyunca İran maksatlarına hava taarruzları düzenleyen ABD ordusunun bölgedeki askerî varlığını değerli ölçüde güçlendirdiği bildirildi. Bu kapsamda; Bölgeye ek F-35 ve F-16 savaş uçakları sevk edildi, İsrail’e yeni hava yakıt ikmal uçakları gönderildi ve ABD kuvvetleri mümkün daha geniş kapsamlı operasyonlar için alarm düzeyini yükseltti. 

Ayrıca Wall Street Journal’ın haberine nazaran ABD, özel harekât birlikleri, ağır silahlar ve sıhhat gruplarını İran’a yakın bölgelere konuşlandırdı. Amerikan askerlerinin hayatını kaybetmesinin akabinde Almanya’daki Landstuhl Bölge Tıp Merkezi’ne 150’den fazla sıhhat görevlisinin sevk edildiği bildirildi. Askeri uzmanlar bu hazırlıkları, mümkün daha kapsamlı kara operasyonlarının işareti olarak pahalandırıyor.

ABD’nin İran’a yakın bölgelere askerî yığınak yaptığı ve operasyon hazırlıklarını artırdığı yönündeki gelişmeler, hudutlu hava operasyonlarından daha geniş kapsamlı bir bölgesel çatışmaya geçişin işareti olarak kıymetlendirilebilir mi? Sizce en muhtemel senaryo hangisi?

Savaşın artık yeni bir evreye geçtiğini şimdi ise bir yıpratma savaşına dönüştüğünün altını çizen Dr. Hazar Vural, “Özetle bu tablo göz önüne alındığında savaş, kısa ve orta vadede devam edecek üzere görünüyor. Örneğin İran’da stratejik kıymete sahip farklı noktaların bombalandığını görüyoruz” dedi ve ekledi:

“Birkaç gün evvelki taarruzlarda en büyük bombardımanı Tebriz alırken, ondan evvel ise Arap nüfusunun yoğun olarak yaşadığı Huzistan bölgesi maksat alındı. Uzun bir müddet boyunca sırf Körfez’in girişine, Hürmüz Boğazı’na yönelik akınların gerçekleştirildiği de biliniyor. Münasebetiyle, askerî stratejiye uygun bir planlama çerçevesinde savaşın ABD tarafından yürütüldüğünü söyleyebiliriz. Artık savaşın yalnızca havadan gerçekleştirilen bombardımanlarla hudutlu kalmayacağı, farklı gelişmelerin de yaşanabileceği öngörülüyor.”

KARA HAREKÂTI OLABİLİR Mİ?

“Kara harekâtı, askerî uzmanların da sıklıkla lisana getirdiği üzere, rasyonel bir seçenek değil. Zira seçim yılında ABD’ye kıymetli bir kazanım sağlamaz” diyen Dr. Hazar Vural, şöyle devam etti:

“Eğer uzun müddetli bombardımanların akabinde bu türlü bir harekâta karar verilirse, İran’ın kendi coğrafyasında savunma yapması nedeniyle ve bölgeye hakim olduğunu da düşünürsek ABD önemli zayiat verebilir. Şu ana kadar toplam 17 Amerikan askeri hayatını kaybetti. Bu sayının artması, Washington idaresi açısından çok önemli olumsuz sonuçlar doğurur. Öte yandan İran’ın kara harekâtına hazırlıklı olduğu ve bölgeye büyük sevkiyatlar yaptığı da gelen haberler arasında yer alıyor. Lakin savaşın kısa ve orta vadede farklı araçlarla devam edeceği senaryosu, şu an için daha rasyonel ve daha mümkün görünüyor.”

GERİLİM YALNIZCA İRAN İLE SINIRLI DA DEĞİL

Yemen’deki İran takviyeli Husilerin Kızıldeniz’deki ticaret yollarına yönelik atakları tekrar artış gösterirken, Babülmendep Boğazı’ndaki güvenlik riskleri sebebiyle petrol fiyatları mayıs ayından bu yana birinci kere varil başına 100 dolar düzeyini aştı. 

Bazı tezler arasında İranlı askerî danışmanların Husi güçlerine yeni füze sistemleri konusunda eğitim verdiği söyleniyor. Argümanlara nazaran İran, ABD’nin güç altyapısını amaç alması halinde Husilere Kızıldeniz deniz trafiğini durdurmaları yönünde talimat verdi.

Peki, İran’ın direkt İngiltere’yi gaye alan telaffuzları ile Husilerin Kızıldeniz’deki faaliyetleri birlikte değerlendirildiğinde, Orta Doğu’daki tansiyonun Avrupa’nın güvenliği ve global güç arzı üzerindeki tesirleri ne ölçüde büyüyebilir?

Dr. Hazar Vural, “İran’ın şimdi tam manasıyla kullanmadığı müttefikleri Husilerin tesir alanında bulunan Babülmendep ve Kızıldeniz sınırı da bulunuyor” dedi. Kelam konusu güzergâhların global iktisat açısından kritik kıymete sahip olduğunu vurgulayan Dr. Vural, “Buradan geçen güç nakliyatına, global finans piyasalarına ve deniz nakliyeciliğine yönelik tesirler hesaplandığında bunun global sonuçlar doğuracağı açıktır. Bu durum, savaşın tesirleri ve sonuçları bakımından ABD’ye de olumsuz formda geri dönebilir” tabirlerini kullandı.

Haber Bültenleri ve E-Posta Tercihleri

Türkiye ve dünyadaki en aktüel gelişmelerden haberdar olmak için, bültenlerin gönderileceği e-posta adresini girin.

Ad

Soyadı

E-Posta Adresi

Bülten Seçimleri

Gün Başlıyor

Gün Sonu

ETK Kuralları ve Bilgilendirme Metnikapsamında onay veriyorum.

Abone Ol

Keşfetmeye Devam et

Yalnızca bölge ülkelerinin değil, tüm dünyanın bu ticaret koridorlarının güvenliğine gereksinim duyduğunu lisana getiren Dr. Vural, “Sadece liman kentlerine sahip devletler açısından değil, tüm dünya bakımından da bu rotaların açık ve inançlı olması büyük değer taşıyor. Bunun sebebi, kelam konusu güzergâhların hem mevcut deniz ticareti için kritik bir pozisyonda bulunması hem de öteki geçiş rotaları üzerinde direkt tesirler yaratma potansiyeline sahip olması” değerlendirmesinde bulundu.