Hindistan’da son durum. Modi yasal düzenleme kelamı verdi

Hindistan’da üniversiteye giriş sınavı sorularının sızdırılması üzerine başlatılan şovların başkanları, Başbakan Narendra Modi’nin yasal ıslahatlar ve süratli cezalandırma vaadinin akabinde bugün hükümet yetkilileriyle bir araya geleceklerini duyurdu.

Sivil toplum hareketi Cockroach (Hamamböceği) Janta Party (CJP) sözcüsü Saurav Das, gece saatlerinde yaptığı açıklamada, görüşmenin tarafsız bir yerde gerçekleştirileceğini belirterek, “Hükümetin açık bir zihinle geleceğini ve uzun müddettir sokaklarda olan bu ülkenin insanlarını dinleyeceğini umuyoruz. Taleplerimizi kendilerine detaylarıyla aktaracağız” dedi.

Das, başlayacak müzakerelere karşın ülke genelindeki kitlesel şovları durdurmayacaklarını vurgulayarak, “Geri çekilmiyoruz, zira gerçek uyanış tabandan başlar ve sahiden gereksinimimiz olan şey budur” tabirlerini kullandı.

Görüşme kararı, hareketin önde gelen isimlerinden aktivist Sonam Wangchuk’un 26 gündür sürdürdüğü açlık grevini Perşembe gecesi sonlandırmasının akabinde alındı.

Wangchuk, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, hükümetin barışçıl göstericilere karşı rastgele bir cezai süreç yapılmayacağı ve parlamentoda eğitim ile imtihan sisteminde hesap verilebilirliğin artırılmasına ait kapsamlı bir oturum düzenleneceği yönünde garanti verdiğini kaydetti.

CJP kurucusu 30 yaşındaki Abhijeet Dipke ise Wangchuk’un kararını memnuniyetle karşıladıklarını, ancak Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan görevden uzaklaştırılana kadar aksiyonları sürdüreceklerini bildirdi.

Dipke, toplumsal bildirisinde Wangchuk’a hitaben, “Kendi hayatınızı ortaya koyarak tüm bir ulusun vicdanını uyandırdınız” değerlendirmesini yaptı.

Başkent Yeni Delhi’deki Jantar Mantar protesto alanında toplanan göstericiler, hareketlerin odağındaki temel talebin Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan’ın istifası olduğunu lisana getirdi.

Göstericilerden Sudesh Singh, “Dharmendra Pradhan vazifeden uzaklaştırılana kadar aksiyonlarımıza devam edeceğiz. Kendisine diğer bir makam verilmemeli. Şayet burada durursak çocuklarımızın geleceğinden taviz vermiş oluruz” dedi.

CJP temsilcileri, bakanın istifasının yanı sıra, imtihan krizinin akabinde hayatına son veren öğrencilerin ailelerine 10 milyon rupi (yaklaşık 104 bin dolar) tazminat ödenmesini ve gözaltındaki hareketçilerin hür bırakılmasını talep ediyor.

Hükümet kanadından kıdemli bir bakan Perşembe günü yaptığı açıklamada görüşmelere her vakit açık olduklarını belirtirken, Sağlık Bakanı J.P. Nadda da Pazartesi günü göstericilerle görüşerek talepleri pahalandırmak üzere vakit istemişti.

Protestolar, Pazartesi günü on binlerce göstericinin başkentte şov yasağını ihlal ederek parlamentoya yürümek istemesi üzerine şiddet olaylarına sahne oldu.

Polis, başkentte son beş yılın en büyük kitlesel aksiyonu niteliğindeki şovda kalabalığı dağıtmak için gözyaşartıcı gaz ve cop kullandı.

Çarşamba gecesi Jantar Mantar’da 10 binden fazla kişinin toplanmasıyla tansiyon devam etti. Yetkililer, şovları sınırlamak maksadıyla Perşembe günü merkezdeki 16 metro istasyonunu kapattı ve taşınabilir internet hizmetlerini kesti.

Delhi Metro Rail Corp., Cuma sabahından itibaren 17 istasyonun daha hizmete kapatıldığını duyurdu. Bu adım, ulaşım ağında hafta içinde başvurulan üçüncü geniş çaplı kısıtlama oldu.

Bu sabah prestijiyle bölgedeki taşınabilir internet erişimindeki kesintilerin sürdüğü bildirildi.

Başbakan Narendra Modi, Perşembe gece yarısına gerçek sosyal medya hesabından paylaştığı bildiride, kabinenin Cuma günü toplanarak imtihan sorularını sızdıranlara yönelik yargı süreçlerini hızlandıracak yasal düzenlemeyi ele alacağını bildirdi.

Kabine üyelerinin teklifleri doğrultusunda tasarıya sonuncu formunun verileceğini belirten Modi, “Tasarının bir an evvel meclise sunulması ve kabul edilmesi için her türlü çabayı göstereceğiz” sözünü kullandı.

Ancak aksiyoncular, cezaların artırılmasından çok sızıntıları önleyici önlemler alınması gerektiğini savunarak teklifi yetersiz buldu.

Eylemleri tetikleyen temel gelişme, 3 Mayıs’ta ülke genelinde yaklaşık 2 milyon öğrencinin katıldığı tıp fakültesi lisans giriş imtihanının (NEET) sorularının sızdırıldığının anlaşılması üzerine iptal edilmesi oldu.

İptal kararının akabinde yaklaşık bir düzine öğrencinin intihar ettiği açıklandı; imtihan Haziran ayında yenilendi. Hindistan genelinde 150 binden az kontenjan için milyonlarca adayın yarıştığı NEET, ülkedeki en şiddetli imtihanlar arasında yer alıyor.

Soru sızıntılarının polis ve öğretmen alımı sınavlarında da daha evvel yaşandığı, NEET sorularının 2024 yılında kimi bölgelerde sızmasına karşın o periyot imtihanın tekrarlanmadığı hatırlatıldı.

Lise öğrencilerine yönelik çevrim içi notlandırma sistemindeki aksaklıklar da reaksiyonları artıran bir öteki öge oldu.

Mayıs ayı ortasında bir sosyal medya mizah hesabı olarak kurulan Cockroach Janta Party, kısa müddette milyonlarca takipçiye ulaşarak kitlesel bir harekete dönüştü. Nüfusunun yarısından fazlasını 30 yaş altı gençlerin oluşturduğu 1,4 milyarlık ülkede bu ivme; yüksek genç işsizliği ve imtihan usulsüzlüklerinin yarattığı hoşnutsuzlukla açıklanıyor.

Modi’nin 2014’te iktidara gelmesinden ve 2024’te üçüncü periyodunu kazanmasından bu yana karşılaştığı en büyük gençlik hareketi olan süreç, muhalefet partilerinin de dayanağını aldı.

Ana muhalefetteki Kongre Partisi mevzuyu parlamentonun muson oturumuna taşıdı.

Analistler; Sri Lanka, Bangladeş ve Nepal’deki gençlik hareketlerinin hükümetleri devirdiği örneklere dikkati çekerek, genel seçimlerin Nisan 2029’da yapılacağını, fakat önümüzdeki yıl Uttar Pradeş, Gucarat ve Pencap üzere kritik eyaletlerde düzenlenecek seçimlerde bu huzursuzluğun sandığa yansıyabileceğini vurguluyor.