Hindistan’daki bir teşebbüs, köpeklerin güçlü koku alma yeteneğini yapay zekayla birleştirerek kanseri erken etapta tespit etmeyi amaçlıyor.
Üç boyutlu yazıcıyla üretilen bir kask ve sensörlerle donatılmış özel bir koşum takımı taşıyan Chloe, kanseri girişimsel olmayan bir teknikle tespit etmeyi amaçlayan deneysel bir çalışmanın kesimi.
Hindistan’ın Bengaluru kentinde faaliyet gösteren Dognosis isimli teşebbüs, köpeklerin harika koku alma yeteneğini yapay zekâyla bir araya getiriyor. Sistem, köpeklerin insanlardan alınan örnekleri koklarken gösterdiği reaksiyonları ölçerek mümkün hastalık belirtilerini belirlemeye çalışıyor.
Araştırmalar, kanserin yanı sıra Parkinson ve Covid-19 üzere hastalıkların da bedenin salgıladığı kimyasal maddeleri değiştirerek kendine mahsus kokular oluşturabileceğini gösteriyor.
İnsanlarda yaklaşık 5 milyon koku reseptörü bulunurken köpeklerde bu sayının 300 milyona ulaştığı belirtiliyor.
Dognosis, köpeklerin beyin faaliyetlerini, teneffüsünü ve vücut lisanını sensörler aracılığıyla kaydediyor. Yapay zekâ sistemi daha sonra hayvanların kokulara verdiği yansıları tahlil ederek bunları ölçülebilir datalara dönüştürüyor.
Şirketin 26 yaşındaki kurucu ortağı Akash Kulgod, köpeklerin bir saat içinde binlerce sefer koklayabildiğini ve her koklamada bir örneğin değerlendirilebildiğini söyledi.
Dognosis bünyesinde çoğunluğu beagle olmak üzere Labrador, Malinois ve çoban köpeği kırması 15 köpek eğitiliyor. Chloe de şirkete ilişkin data toplama kasklarını kullanan bu grupta yer alıyor.
Kulgod, köpeklerin taşıdığı sistemi “köpekler için Iron Man kıyafeti” olarak tanımlıyor.
HASTALAR KÖPEKLERLE KARŞILAŞMIYOR
Test için hastanın yaklaşık 10 dakika boyunca pamuklu bir maskeye nefes vermesi kâfi oluyor. Akabinde maske kapalı bir poşete konularak laboratuvara götürülüyor. Böylelikle hastalarla köpekler direkt karşılaşmıyor.
Örnekler, “Sniffspace” ismi verilen merkezde köpeklerin önüne yerleştiriliyor. Köpekler, makul bir kokuyu fark ettiklerinde ödül maması almalarını sağlayan otomatik sistemlerle çalışıyor.
İsrail özel kuvvetlerine bağlı bir köpek ünitesinde dört yıl vazife yapan şirketin başka kurucu ortağı Itamar Bitan, eğitim sırasında “olumlu pekiştirme” formülünün kullanıldığını belirtti.
Köpeklerin reaksiyonları birbirinden farklı olabiliyor. Kimileri direkt ödül düzeneğine koşarken kimileri hareketsiz kalıyor yahut örneği patisiyle işaretliyor. Yapay zekâ ise her hayvanın kendine has ve tekrarlanan reaksiyonunu öğreniyor.
Dognosis tarafından Karnataka eyaletindeki altı hastaneyle yürütülen ve 1500’den fazla kişinin katıldığı çalışma, Journal of Clinical Oncology’de yayımlandı.
Şirket, sistemin yedi yaygın kanser cinsinin tespitinde yüzde 90’ın üzerinde doğruluk oranına ulaştığını bildirdi. Bir sonraki kademede prosedürün gerçek sıhhat taraması programlarında denenmesi planlanıyor.
Girişim, gerekli ticari onayı alarak sistemi gelecek yıl kullanıma sunmayı hedefliyor. Tekniğin bilhassa kanser teşhislerinin çoğunlukla hastalık ilerledikten sonra konulduğu Hindistan’da, kolay ve uygun maliyetli bir birinci tarama aracı olabileceği belirtiliyor.
Köpeklerin mümkün hadiseleri belirlemesi, bu bireylerin daha kapsamlı tıbbi testlere yönlendirilmesini sağlayabilir. Lakin sistemin tek başına kesin teşhis aracı olarak kullanılması öngörülmüyor.
UZMANLARDAN TEMKİNLİ İYİMSERLİK
Projede yer almayan kanser uzmanları sonuçları umut verici bulmakla birlikte temkinli yaklaşıyor.
Ramaiah Memorial Hastanesi Onkoloji Bölümü Başkanı Santhosh Kumar Devadas, çalışmanın erken basamakta olumlu bir işaret verdiğini fakat kesin sonuçlara ulaşılabilmesi için çok daha geniş kümelerle yeni araştırmalar yapılması gerektiğini söyledi.
Manipal Hastanelerinde misyon yapan onkolog Neelesh Reddy de teknolojinin hastalara ne ölçüde fayda sağlayacağının vakit içinde anlaşılacağını belirtti.
Hindistan’da kanser değerli bir halk sıhhati sorunu olarak kabul ediliyor. Ülkede her dokuz bireyden birinin ömrünün bir periyodunda kansere yakalanabileceği iddia ediliyor.
Şirket, köpeklerin günde sırf 30 ila 45 dakika çalıştığını ve eğitimlerde ceza yerine mükafata dayalı yollar kullanıldığını tabir ediyor.