NATO ülkeleri savunma endüstrisinde Türk modelini inceliyor

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Türkiye’nin savunma endüstrisinin organize edilme halini örnek göstererek, “Bence bu son derece ilgi cazip bir model. Bildiğim kadarıyla kimi müttefikler de bunu kendi ülkelerinde uygulayıp uygulayamayacaklarını görmek için inceliyor. Bu, savunma endüstrisi alanında toplumun bütün bölümlerini kapsayan yaklaşımın hoş bir örneğidir.” değerlendirmesinde bulundu.

Rutte, Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile NATO Ankara Zirvesi’nin birinci gününde yapılan Savunma Sanayii Forumu kapsamında düzenlenen panelde konuştu.

Türkiye’de savunma endüstrisinin, cumhurbaşkanına direkt bağlı çalışan Savunma Sanayii Başkanlığına bağlı olduğunu aktaran Rutte, yaklaşık 3 bin savunma endüstrisi şirketinin, küçük, orta ve büyük ölçekli firmalar olarak birbirleriyle yakın işbirliği içinde faaliyet gösterdiğini kaydetti.

Rutte, bu şirketlerin öncelikle Türkiye’nin gereksinimlerini karşıladığını, NATO coğrafyasının tamamına ve NATO dışındaki ülkelere de ihracat yaptığını anımsatarak, şöyle konuştu:

“Bence bu son derece ilgi alımlı bir model. Bildiğim kadarıyla birtakım müttefikler de bunu kendi ülkelerinde uygulayıp uygulayamayacaklarını görmek için inceliyor. Bu, savunma endüstrisi alanında toplumun bütün kesitlerini kapsayan yaklaşımın hoş bir örneğidir.”

‘BENZERİ GÖRÜLMEMİŞ BİR DÖNÜŞÜMDEN GEÇİYORUZ’

Halihazırda temel önceliğin Avrupa, Kanada ve ABD’deki savunma endüstrisi altyapısının daha fazla üretim yapması olduğunu vurgulayan Rutte, “Bu hususta ilerleme kaydediyoruz. Nitekim çok daha uygun bir noktaya geliyoruz. Avrupa’da daha fazla üretim sınırının ve daha fazla fabrikanın açıldığını görüyoruz.” dedi.

Rutte, üretim kapasitesinin mühimmatla hudutlu kalmaması gerektiğini de belirterek, Rusya iktisadının tamamının artık savaş iktisadına nazaran şekillendirildiğine dikkati çekti.

Rusya’da otomotiv kesiminin bile savaş eforlarına yönelik üretim yaptığına işaret eden Rutte, bu sebeple Avrupa, Kanada ve ABD’nin de tıpkı doğrultuda hareket etmesi gerektiğini söyledi.

Rutte, kelamlarını şu halde sürdürdü:

“Şu anda gördüğümüz dönüşüm, Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana gibisi görülmemiş bir dönüşümdür. Avrupa, NATO’nun ve NATO topraklarının bu kısmının konvansiyonel savunması konusunda çok daha fazla sorumluluk üstleniyor. Elbette bundan sonra da ABD’nin hem nükleer hem de konvansiyonel alanda makul bir askeri varlığı sürecek. Lakin artık ABD’nin Avrupa’da çok daha güçlü bir ortağa sahip olduğu, 4 ya da 5 yıl öncesine kıyasla çok daha güçlü bir Avrupa’nın bulunduğu dönüşmüş bir NATO’dan kelam ediyoruz.”

Rutte, NATO ile Avrupa Birliği arasındaki işbirliğinin de kıymetli bir dönüşüme yol açtığını tabir ederek, bunun İttifak’ı daha güçlü kıldığını lisana getirdi.

AB ve NATO’nun üzerinde mutabık kaldığı net bir vazife paylaşımı bulunduğunu tabir eden Rutte, “Bu sebeple birbirimizin rollerini güçlendirebiliyoruz.” değerlendirmesini yaptı.

TÜRKİYE’NİN NATO’DAKİ ROLÜ

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise AB ve NATO arasındaki işbirliğinin değerine dikkati çekerek, şu sözleri kullandı:

“AB üyesi ülkeler ile NATO müttefiklerinin tek bir kuvvet yapısı bulunuyor. Birebir kuvvetler NATO operasyonlarına, AB misyonlarına, Birleşmiş Milletler misyonlarına ya da istekli koalisyonlara tahsis ediliyor. Bunun mümkün olabilmesi için birlikte çalışabilirlik kural. Elbette mevcut jeostratejik ve jeopolitik ortamda savunma yatırımlarında çok büyük bir artışa muhtaçlık duyuyoruz ve AB bu mevzuda kıymetli ölçüde adım atıyor.”

Von der Leyen, Avrupa Güvenlik Eylemi (SAFE) düzeneğine değinerek, şunları kaydetti:

“SAFE düzeneği bizim için bilhassa değerli zira ortak tedariki teşvik ediyor. Bu kapsamda toplam pahası 100 milyar avroya ulaşan 10 muahede imzalanmış durumda. SAFE tasarımı gereği ortak ülkelere de açık. Maliyet ögelerinin yüzde 35’i AB dışındaki ülkelerden karşılanabiliyor. Lakin yüzde 65’inin AB içinde olması gerekiyor. Bunun sebebi Avrupa savunma endüstrisi tabanını güçlendirmek istememizdir. Vergi mükelleflerinin parasıyla yapılan bu yatırımların Avrupa’ya geri dönüş sağlamasını, Avrupa’da istihdam yaratmasını ve araştırma-geliştirme faaliyetlerini desteklemesini istiyoruz.”

AB dışındaki ülkelerin güvenlik ve savunma anlaşması imzalaması halinde daha geniş işbirliği imkanlarından faydalanabileceğini anımsatan von der Leyen, “Kanada bunu yapan birinci ülke oldu. Münasebetiyle burada çok geniş bir yatırım ve işbirliği yelpazesi bulunuyor.” dedi.

Von der Leyen, Türkiye’nin NATO içerisindeki rolüne atıfta bulunarak, “İttifak içinde her vakit çok kıymetli bir rol oynadı. Birebir formda AB ile bağlarımız açısından da büyük değer taşıyor.” diye konuştu.

Türkiye ile SAFE’in yüzde 35’lik kısmı kapsamında birlikte çalışma imkanı bulunduğunu belirten von der Leyen, “Bunun yanında 2030’a kadar öngörülen 800 milyar avroluk yatırım ise üye devletlerin kendi savunma bütçelerini hangi alanlara yönlendireceklerine ait kararlarına bağlı. Bu da Türkiye ile çok yakın işbirliği yapılması için geniş fırsatlar sunuyor.” tabirlerini kullandı.

Von der Leyen, AB açısından en kıymetli hususun NATO’nun belirlediği amaçlarla büsbütün uyumlu hareket etmek olduğunun altını çizerek, “Elimizde tek bir kuvvet yapısı var. Eksiklerin nerede olduğunu biliyoruz ve bunları maliyet açısından verimli halde giderebilmek için birlikte çalışmamız gerekiyor. Bu sebeple NATO Savunma Planlama Süreci (NDPP) bizim için büyük değer taşıyor. Böylelikle eksiklikleri en uygun maliyetle tamamlayabiliyoruz.” tabirlerini kullandı.

Ukrayna ile de yakın çalışma gerekliliğine işaret eden von der Leyen, “Çünkü savunma yeteneklerimizi süratli, makul ve makul maliyetlerle geliştirmemiz gerekiyor. Ukrayna, savaşın baskısı altında bunu son yıllarda muvaffakiyetle kanıtladı.” değerlendirmesini yaptı.