Avrupa’daki aşırı sıcaklar Yunan şarap üreticilerini vurdu

Yunanistan’ın Santorini Adası’ndaki bir bağda çalışan şarap üreticisi Yiannis Boutaris, üzümleri yakıcı yaz güneşinden korumak için sepet formunda budanmış, kurumuş bir “kouloura” asmasını işaret ediyor.

Yaklaşık 90 yıl boyunca tabiat şartlarına direnen bu bitki, aşırı sıcaklar ve kuraklık sebebiyle sonunda canlılığını yitirdi.

Bu asmanın bahtı, Santorini’de giderek büyüyen bir sorunu gözler önüne seriyor.

Ada genelinde 2023 ile 2025 yılları arasında kaydedilen düşük yağış ölçüsü ve kavurucu sıcaklıklar, üzüm fiyatlarını yükseltirken şarap üretimini önemli oranda düşürdü.

İklim değişikliğinin yaz mevsimlerini daha sıcak hale getirmesi ve yağış istikrarını bozması, tüm Yunanistan’da olduğu üzere adada da su arzına yönelik tasaları artırıyor.

Kendi bağlarında üretim yapmanın yanı sıra kurumakta olan asmaların yer aldığı bağ da dahil olmak üzere dışarıdan üzüm satın alan Domaine Sigalas şaraphanesinin yöneticisi Boutaris, Reuters ajansına verdiği demeçte durumu şu sözlerle aktarıyor:

“Son birkaç yıldır yağış eksikliği ve bununla birleşen bakım yetersizliği, bu eski bağların nitekim ölmesine yol açtı. Şaraphanemiz için en temel mevzu gelenekleri terk etmemek, lakin bağlarımızı da bu yeni şartlara uyarlamak zorundayız.”

Kir-Yianni şarapçılık kümesinin bünyesinde yer alan Domaine Sigalas’ı yöneten altıncı jenerasyon şarap üreticisi Boutaris, mahallî makamlar ve bilim insanlarıyla birlikte ortak bir pilot projeyi hayata geçiriyor.

Proje kapsamında, konutlardan ve otellerden elde edilen atık suların arıtılarak bağların sulanmasında kullanılması hedefleniyor.

Uzmanlar, ABD’nin Kaliforniya eyaletinde de uygulanan bu yolun, yüksek maliyetli deniz suyu arıtma tesislerinden su temin etmeye kıyasla çok daha sürdürülebilir ve güç açısından verimli olabileceğini belirtiyor.

Boutaris ayrıyeten sulamayı daha verimli hale getirmek gayesiyle asmaları klâsik sistemsiz yerleşim yerine muhakkak sıralar halinde dikmeyi deniyor.

Bir başka yenilikçi çalışma ise havadaki nemi hidrojeller yardımıyla yakalayan ve akabinde güneş panellerinin ürettiği ısıyla bu nemi suya dönüştüren atmosferik su toplama teknolojisini içeriyor.

Şarap üreticileri, Yunanistan genelinde tarım toprakları ve su kaynakları üzerinde yaşanan daha geniş kapsamlı bir çabanın merkezinde yer alıyor.

Milyonlarca turistin Santorini üzere adalara akın ettiği sıcak yaz aylarında çiftçiler, otel sahipleri ve havuz işletmecileri, her geçen gün azalan su kaynaklarından hisse alabilmek için karşı karşıya geliyor.

Santorini’nin dünyaca ünlü Assyrtiko üzümünün üretimi, 2022 yılındaki 2 bin 500 tondan geçen yıl yalnızca 500 tona geriledi.

Bu keskin düşüş sebebiyle şarap üreticileri, çiftçilere kilo başına 10 euro ödemek durumunda kalıyor.

Bu fiyat düzeyleri, Fransa’nın ünlü Champagne üzere refah seviyesi yüksek şaraplık bölgelerinde görülüyor.

Buna karşılık, sıcaklığın daha düşük seyrettiği kuzey Yunanistan’da üzümün kilogramı sırf 80 sentten alıcı buluyor.

Selanik Aristoteles Üniversitesi Bağcılık Bölümü Öğretim Üyesi Profesör Stefanos Koundouras, Santorini’nin 2023 ve 2024 yıllarında uç noktalara ulaştığını belirterek bu periyotta son 60 yılın en yüksek sıcaklıklarının kaydedildiğini tabir etti.

Koundouras, sıcaklık artışının ve kuraklığın bu biçimde devam etmesi durumunda, başta Akdeniz havzası olmak üzere tüm Avrupa’da şarap dalının sürdürülebilirliğini kaybedebileceğine işaret ederek “Şimdiden şarapların kalitesinde ve kendilerine mahsus karakterlerinde sıkıntılar gözlemlemeye başladık” ihtarında bulundu.

Bir öteki şarap üreticisi Yiannis Papaeconomou da 6 yaşındaki asmaları için atık su projesinden yararlanmayı planlıyor.

Papaeconomou, buharlaşmayı azaltmak maksadıyla asmaları toprak üstünden değil, kök bölgesinden direkt sulayan bir sistemin yanı sıra asmaları daha verimli sulayabilmek için askıya alma tekniklerini denediğini belirtiyor.

Değişen iklim şartlarına ahenk sağlamanın kaçınılmaz olduğunu vurgulayan üretici, “Buna ahenk sağlamak, yeni bir düşünme biçimi geliştirmek ve kendimize bir çıkış yolu bulmak zorundayız” değerlendirmesini yaptı.