Safranbolu- Amasra arasını adım adım keşfetti. Kısa bir yemek molası

20.yüzyılın son çeyreği ile birlikte globalleşmenin hızlanmasıyla dünya küçülmeye başladı. Evet, nüfus arttı, yüz ölçümü tıpkı kaldı ancak dünya biz beşerler için daha erişilebilir bir hâl aldı.

Dijital ihtilalle gelen anlık bağlantı ve toplumsal medya faktörü, teknoloji ve endüstrinin gelişmesi ile birlikte ulaşım imkanlarının çoğalması, hızlanması, ucuzlaması, dünyada sirkülasyonu ve hasebiyle kültürel etkileşimi artırdı. Ve bugün dünya hiç olmadığı kadar hareketli. Bilhassa yeni tecrübelerin peşinden gitmek ismine o hareketin kesimi olan ve kültürleri yemek aracılığı ile tanımak isteyenlerin, gastroturizmi tercih edenlerin sayısı artık azımsanmayacak oranda.

O azımsanmayacak kitlenin içinde olup Roma’dan Napoli’ye üç-dört saatlik seyahatle yalnızca pizza yemek için giden ben, bu kere rotamı lokal gastronomik tecrübeler için Batı Karadeniz’e çevirdim. İstanbul’dan yola çıkıp benzeri bir müddette Safranbolu ve Amasra’ya giderek mahallî lezzetleri denedim.

Karabük ve Bartın’a bağlı olan bu iki ilçenin aralığı sırf 1,5 saat. Birbirine bu kadar yakın olmalarına karşın farklı atmosferlere, mimariye, yemek kültürüne ve eşsiz hoşluklara sahip olmaları bile bu iki günlük seyahati başlı başına büyüleyici kılmaya yetti.

Adını mikro iklimlerde yetişen crocus sativus bitkisinden elde edilen safran baharatı ile Antik Yunancada “şehir” manasına gelen polis sözünden alıyor Safranbolu.Taş tabanlı ahşap konutları, tarihi dokusu ve bu dokunun hâlâ korunabiliyor olması sebebiyle UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alıyor. Ülkemiz ismine hem lokal hem de memleketler arası turizm açısından büyük ehemmiyet taşıyor. Yemek kültüründe ise Osmanlı Dönemi’nin himayesinde yaşamış azınlıkların izi görülebiliyor. Örneğin vazgeçilmez lezzetlerimizden olan mantı, burada farklı versiyonları ile karşımıza çıkıyor.

Onlardan biri Peruhi. Mantının olmazsa olmazı bu kez üstünde değil, iç harcında yer alıyor kurutulmuş hâliyle. Hasebiyle ufacık ekşi bir tat bırakıyor damakta ve üzerine sırf tereyağı, nane ve pul biber ekleniyor. Rum mantısı ise Peruhi’nin yalınlığından çok uzakta. Kırmızı ve yeşil biber sol kulvardan gelerek mantıyı domine ediyor, et ile birlikte. Üzerinde salça ve sarımsaklı yoğurt olmadan servis ediliyor. Klasik mantıdaki sarımsaklı yoğurt ve salçalı sosun aşığı olanlar için biraz farklı bir tecrübe olduğunu söyleyebilirim. Safran ise daha çok pilav zerde ve lokum üzere lezzetleri tatlandırmak, renklendirmek için kullanılıyor. İsmini verdiği bu ilçede safranlı farklı yemekler bulamamak ise şaşırtıyor.

Arnavut kaldırımlı tarihi çarşısında dolaşırken çabucak her dükkânın önünde güler yüzlü esnaf lokum ve kolonya ikram ediyor. Çarşıda sahlep, safran, helva üzere lokal eserlerin satıldığı pek çok dükkân var. Yorgunluk atmak için damla sakızlı kumda kahve içebilir, kel simit, ıspanaklı bükme üzere yöresel hamur işi lezzetlerini de yeniden birebir çarşıda bulabilirsiniz. Bilhassa yaz aylarında, bulmak için hiçbir uğraş harcamasanız dahi karşınıza çıkacak olan o sürpriz lezzet ise dut. Resmen fışkırıyor her bir bahçeden; o denli çok, o denli bereketli ki ağaçlar meyvenin yükünü taşıyamıyor. Ziyaretçilerinin gelip dalından toplamasını bekliyor.

Safranbolu’daki Osmanlı hâkimiyetinden çıkıp biraz Avrupa havası almak için Amasra’ya gitmek, yeşillikler arasında huzurlu bir seyahatle yaklaşık bir buçuk saat sürüyor. Masmavi denizi, paralelinde uzanan yemyeşil tabiatı ve kumsalı ile sakin bir İtalyan kıyı kasabasını andırıyor Amasra. Bir rivayete nazaran Osmanlı topraklarına girdikten sonra Fatih Sultan Mehmet “Lala! çeşm-i cihan bu mu ola? – yani dünyanın gözbebeği burası mı? demiştir gördüğü görünüm karşısında.

Bugün hala tıpkı etkiyi yaratabilen bu liman kasabasının her bir noktasından ağız sulandıran balık kokuları yükseliyor. Karadeniz’in rahmeti sofrada kendine yer buluyor. Göç noktası olması hasebiyle devrine nazaran mezgit, levrek, barbun, istavrit, palamut üzere çabucak her çeşit balık taze taze yenilebiliyor. İster deniz görüntüsünde ister ayaküstü balıkçılarda… İçinde çabucak her yeşilliğin çiğ zerzevatın bulunduğu amasra salatası ise kesinlikle denenmesi gerekenlerden. Görünüşü kadar tadı da şaşırtan derecede hoş.