“TikTok ne diyorsa onu yapıyorum”

Uluslararası basında son günlerde ‘cosmeticorexia’ isimli bir kavramdan bahsediliyor. Orexia sözcüğü ‘iştah’ manasına geliyor. Başına kozmetik eklendiğinde kozmetik eserlerine duyulan iştahı söz ediyor. The Guardian gazetesi bu sözcüğü başlıkta kullandığı haberinde şunları söylüyor: “Cilt bakımına ‘takıntılı’ çocukların sayısındaki artış, kimi uzmanları vücut algısı ve ruh sıhhati konusunda endişelendiriyor.” Etrafımızda, birebir yaşlardaki çocukların anneleriyle görüştüğümüzde de benzeri yanıtlar alıyoruz. Hatta biri “Kız çocuklarının yeni oyun alanı kozmetik mağazaları” tabirini kullanıyor. Bu mevzuyu uzmanlarla, çocuklar ve gençlerle konuştuk.

‘Kusursuz görünme baskısında artış gözlemliyoruz’

Feyza Bayraktar, klinik psikolog, psikoterapist

◊ Son yıllarda bilhassa çocuk ve ergenlerde görünüş tasası ve kusursuz görünme baskısında önemli bir artış gözlemliyoruz. Evvelden ergenlik devrinde karşımıza çıkan kimi dertler artık ilkokul çağlarına kadar indi. Bugün 8-10 yaşındaki çocuklar anti-aging (kırışıklık karşıtı)içerikleri konuşuyor. 13-14 yaşındaki çocuklar ağır cilt bakım rutinleri oluşturuyor. Çocuk şimdi kimliğini oluşturma sürecindeyken görünüşünü, yönetmesi gereken bir ‘imaj’ üzere düşünmeye başlıyor. Bu da uzun vadede dert, yetersizlik hissi ve özgüven sorunlarıyla bağlı olabiliyor.

◊ Çocuk aynaya baktığında artık kendini değil, eksiklerini görmeye başlıyor. Üstelik bu ‘eksiklerin’ değerli bir kısmı gerçek değil; filtre kültürü ve dijital estetik standartları tarafından üretiliyor. Araştırmalar da toplumsal medya kullanımının vücut memnuniyetsizliği, düşük benlik hürmeti ve görünüş odaklı korkularla bağlı olduğunu gösteriyor.

◊ Çocukların yetişkinleri taklit etmesi tek başına patolojik değil. Şayet çocuk makyajsız görünmekten utanıyor ya da görünüşü nedeniyle ağır telaş yaşıyorsa burada ruhsal bir baskıdan kelam edebiliriz.

‘Erken ergenlikle alakalı olabilir’

Doç. Dr. Saygın Abalı, Acıbadem Dr. Şinasi Can Hastanesi, çocuk endokrinolojisi uzmanı

◊ Son yıllarda yapılan çalışmalar endokrin bozuculara maruziyetin nörogelişimsel bozukluklar, obezite, diyabet, infertilite, tiroit hastalıkları ve hormona hassas kanserler üzere birçok durumla alakalı olduğunu göstermiştir. Endokrin bozucular plastik eserler, pestisitler, işlenmiş hazır besinler, ambalajlar ve kozmetik eserlerinde karşımıza çıkıyor.

◊ Çocukluk ve ergenlik; hormonların büyüme ve üreme sistemi gelişimini yönettiği çok hassas bir devir. Kozmetik eserlerinin erken yaşta ve sık kullanımı çocukların hormon sistemleri açısından kıymetli bir dert oluşturuyor. Endokrin bozucu kimyasallar (parabenler, fitalatlar, bisfenoller ve kimi UV filtreleri); güneş kremleri, cilt bakım, makyaj ve saç eserleri aracılığıyla bedene alınabiliyor. Bilhassa kız çocuklarında kozmetik kullanımının yaygınlaşmasıyla idrarda paraben, bisfenol A (BPA) ve benzofenon gibisi endokrin bozucu hususların arttığı gösteriliyor.

◊ Endokrin bozucu kimyasalların erken ergenlikle bağlantılı olabileceğine dair dikkat cazip bilgiler var. Yürütülen uzun periyodik bir çalışmada göğüs gelişimi, kıllanma ve âdet başlangıcının erken görülebildiği bildiriliyor.

‘Tahrişe ve alerjik tepkilere yol açabiliyor’

Prof. Dr. Seçil Saral, Memorial Şişli Hastanesi, dermatoloji uzmanı

◊ Çocuk cildi erişkinlere nazaran daha ince, geçirgen ve şimdi tam gelişimini tamamlamamış bir yapıya sahip. Bu nedenle erken yaşta kozmetik eser kullanımı cilt bariyerinde bozulma, tahriş ve hassasiyet, alerjik tepkiler ve akne oluşumunun tetiklenmesi üzere meselelere yol açabiliyor. Eserlerin yüzeysel ve birden fazla halde kullanılması cildin gereksiz yere çok sayıda içerikle temas etmesine neden oluyor. 

◊ Anti-aging kremler, retinol ve kimyasal peeling tesirli asitler, ağır serumlar ve faal içerikli bakım eserleri ergen cildi için uygun değil. Ergenlik periyodunda kullanılırsa ciltte kuruluk, tahriş, hassasiyet ve cilt bariyerinde zayıflama problemlerine yol açabilirler. Ağır kapatıcı eserler de ergenlik devrinde sorun yaratabilir. Zira bu periyotta ciltte yağ üretimi artar. Bu cins eserler gözenekleri tıkayarak siyah nokta ve komedon (ciltteki gözeneklerin tıkanması) oluşumunu artırabilir, akneyi şiddetlendirebilir. Eser seçerken etiketler dikkatle incelenmeli. Parfüm içermeyen, hipoalerjenik ve non-komedojenik olarak etiketlenmiş, içerik listesi kısa ve sade eserler tercih edilmeli.

ÇOCUKLAR ANLATIYOR…

‘Yeni eserleri konuşuyoruz’

A.K. (12)

Instagram’daki makyaj görüntüleri 9 yaşımdan beri ilgimi çekiyor. En çok makyaj eserlerine meraklıyım fakat cilt bakım materyalleri de kullanıyorum. Arkadaşlarımla da yeni eserler hakkında konuşuyoruz. Neredeyse hepsi makyaj yapıyor.

‘Özendiğim için makyaj yapıyorum’

S.Ç. (13)

10-11 yaşımdan beri güvendiğim influencer’ların (içerik üreticileri) eserlerini almak istiyorum. Ancak bakım ve makyaj bana kendimi daha hoş hissettirmiyor, aslında en çok makyajsız halimi seviyorum. Yalnızca özendiğim için makyaj yapıyorum. 

‘Yüzümdeki tesirini merak ediyorum’

Ela A. (15)

12 yaşından beri TikTok’taki influencer’ların tanıttığı eserleri kullanmak istiyorum. Reklamlarının profesyonelliğinden mi bilmiyorum ancak yüzümdeki tesirini çok merak ediyorum. En çok kapatıcı
ya da cilt bakımında kullanılan serumlar, kremler ilgimi çekiyor.

‘Influencer’lardan görüp alıyorum’

Berrin G. (15)

Bir şey alacaksam evvel TikTok’a yazıyorum. TikTok ne diyorsa ekseriyetle onu yapıyorum. Yüzümü makyajsız çok sevmiyorum. Kendimi soluk ve berbat hissediyorum. Zira göz altlarımdan hiç memnun değilim. Birçok eseri influencer’lardan görüp alıyorum zira onlar deniyor ve ona göre öneriyorlar.

‘Ürünleri yapay zekâya soruyorum’

Eda M. (15)

Özellikle TikTok’taki eser deneme görüntüleri ilgimi çekiyor. Kullandıkları gereçleri almak istiyorum; bilhassa de ruj ve allıkları. Eserlerin cilt tipime uyup uymadığını arkadaşlarıma ve yapay zekâya soruyorum. Bence ne kadar güzelsen
o kadar özgüvenli olursun.

‘Takma kirpik kullananlar da var’

Melek O. (15)

12-13 yaşından beri bakım eserleriyle ilgileniyorum. Birkaç tane çok güvendiğim TikToker var, onlar ne dese alıyorum. Arkadaşlarım genelde benim üzere. Ancak farklı sınıflarda takma kirpik kullananlar ve okula makyajla gelenler var.