ABD ile İran arasında savaşı sona erdirmeye yönelik diplomatik teşebbüsler sürerken, tarafların muahedeye varmaktan hala uzak olduğu belirtildi.
Reuters’a konuşan üst seviye bir İranlı yetkili, ABD ile İran’ın savaşı sona erdirecek bir muahedeye varmaktan hâlâ uzak olduğunu söyledi.
ABD’deki ara seçimlerin akabinde çatışmaların yine şiddetlenmesinden telaş edilirken Katar, Washington ile Tahran arasındaki görüş ayrılıklarını gidermek gayesiyle diplomatik teşebbüslerini hızlandırdı.
İsminin açıklanmasını istemeyen İranlı yetkili, “Arabulucular, Tahran ile Washington arasındaki görüş ayrılıklarını azaltmak için yoğun gayret gösteriyor.” dedi.
Katar heyeti, son sekiz gündür müzakere edilen ABD-İran mutabakat taslağının bir versiyonunu görüşmek üzere pazartesi gecesi Tahran’a gitmişti.
ABD’DEN İRAN’A YENİ SALDIRI
Diplomatik temaslar sürerken ABD’nin gece saatlerinde İran’ın Keşm Adası’na hava taarruzları düzenlediği bildirildi.
ABD’li bir yetkili, akınların Amerikan ögelerine karşı kullanılan karadan havaya füze sistemlerini maksat aldığını ve “savunma amaçlı” gerçekleştirildiğini söyledi.
Bir öbür ABD’li yetkili ise hücumların sonlu kapsamda olduğunu ve geniş çaplı askeri operasyonlara tekrar başlandığı anlamına gelmediğini belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump da salı günü Fox News’e yaptığı açıklamada İran’a yönelik yeni askeri müdahale ihtimalini gündeme getirdi.
Trump, “Çok sayıda insanı öldürmek istemiyorum. Ancak yapmak zorunda kalırsak yapacağız.” sözlerini kullandı.
İRAN: KOŞULLARIMIZ KARŞILANMADAN HÜRMÜZ AÇILMAYACAK
İranlı yetkili, Hürmüz Boğazı’nın yine açılması için Tahran’ın şartlarının karşılanması gerektiğini vurguladı.
Bu talepler arasında İran petrolüne yönelik yaptırımların kaldırılması, ABD’nin deniz ablukasına son vermesi ve dondurulmuş İran varlıklarının hür bırakılması bulunuyor.
İran Ulusal Yüksek Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai de Washington’ın Tahran’ın taleplerine verdiği karşılığı “ikna edici bulmadıklarını” açıkladı.
Rızai, X hesabından yaptığı paylaşımda, “Washington, İran’ın yedi kuralının tamamını açık ve eksiksiz biçimde ele almalı ve bunları yerine getirmelidir. Hürmüz Boğazı fakat bu durumda tekrar açılacaktır” dedi.
KATAR: UMUDUMUZU KAYBEDEMEYİZ
Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, ABD ve İran’ın arabulucular tarafından sunulan teklifleri değerlendirdiğini açıkladı.
Tahran’a giden Katar heyetinin Doha’ya döndüğünü lakin görüşmelerin devam ettiğini belirten Ensari, bölgede yeni bir askeri tırmanışı önlemek gayesiyle yoğun diplomatik uğraş gösterildiğini söyledi.
Ensari, “En ufak bir umut ışığı olmasaydı müzakereler de olmazdı. Arabulucu olarak ümidimizi kaybedemeyiz.” tabirlerini kullandı.
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir yetkili, Washington ve Tahran’dan gelecek cevapların 36 saat içinde beklendiğini aktardı.
Ancak Reuters’a daha sonra konuşan üst seviye İranlı yetkili, arabulucular üzerinden yürütülen bildiri alışverişi ve cevapların kıymetlendirilmesi için belirlenmiş bir son tarih bulunmadığını söyledi.
TAHRAN’DAN ABD’YE SERT MİSİLLEME UYARISI
İranlı yetkili, Washington’ın “aşırı taleplerini” kabul etmeyeceklerini belirterek nükleer müzakerelerin lakin İran’ın şartlarının karşılanmasının akabinde başlayabileceğini tabir etti.
ABD’nin yeni akınlar düzenlemesi halinde İran’ın hem bölgede hem de bölge dışında sert karşılık vereceğini söyledi.
İran Devrim Muhafızları ise Hürmüz Boğazı yakınlarında ABD’ye ilişkin bir MQ-9 insansız hava aracı ile iki Lucas tipi insansız hava aracını düşürdüğünü duyurdu.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf da Tahran’ın “güçlü ve makul bir yanıt” verdiğini belirterek bundan sonraki adımın Washington’a bağlı olduğunu söyledi.
Kalibaf, “Düşman, tehditler ve askeri aksiyonlarla İran halkını teslim olmaya zorlamaya çalışıyor. Lakin büyük bir yanılgı içindeler. İran teslim olmayacak.” dedi.
ABD’nin mümkün bir yanlış hesaplamasına verilecek karşılığın öngörülemez olacağını ve coğrafik hudutlarla kısıtlanmayacağını vurguladı.
AVRUPA’DAKİ ABD ÜSLERİ DE HEDEF OLABİLİR
İran Genelkurmay Başkanı Ali Abdullahi, ordunun ABD ve İsrail’e ilişkin ögeleri içeren gaye listelerini güncellediğini ve rastgele bir tehdide derhal karşılık vereceklerini açıkladı.
İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney’in geçen hafta silahlı kuvvetlere düşman tehditlerine “coğrafi hudut gözetmeksizin” karşılık verme talimatı vermesinin akabinde, İranlı yetkililer bölge dışındaki askeri tesisleri de amaç alabileceklerini daha sık lisana getirmeye başladı.
İran’da yayımlanan muhafazakar Keyhan gazetesi, savaşın yine başlaması halinde İngiltere, İtalya, Yunanistan, Romanya, Arnavutluk ve Kıbrıs’taki ABD askeri tesislerinin amaç alınabileceğini yazdı.
İRAN İLE SUUDİ ARABİSTAN ARASINDA YENİ TEMASLAR
ABD ile İran arasındaki dolaylı görüşmelerin yanı sıra bölge ülkeleri de çatışmaların tekrar şiddetlenmesini önlemek için diplomatik girişimlerini sürdürüyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, yabancı askeri müdahaleyi dışlayan yeni bölgesel güvenlik düzenlemeleri oluşturulması maksadıyla Suudi Arabistan ile görüşmelerin devam ettiğini açıkladı.
Geçen hafta Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan’dan üst seviye yetkililer, ağustos ayından bu yana birinci defa Tahran’da İranlı mevkidaşlarıyla görüşmüştü.
Öte yandan İran dayanaklı Yemen’deki Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik ataklarını artırması, çatışmaların bölgesel boyutunun genişlediğine işaret ediyor.
PETROL FİYATLARI YENİDEN YÜKSELDİ
Diplomatik görüşmelerde ilerleme sağlanabileceği beklentisiyle pazartesi günü yüzde 7’den fazla gerileyen petrol fiyatları, salı günü yaklaşık yüzde 1,3 yükseldi.
Petrol piyasalarındaki hareketlilikte, ABD ile İran arasındaki müzakerelerin sonucuna ait belirsizlik ve bölgede askeri çatışmaların yine yoğunlaşabileceği telaşları tesirli oldu.