Yumurtanın beklenmedik yararı: Alzheimer riskini nasıl azaltıyor?

Kahvaltı sofralarının vazgeçilmezlerinden biri olan yumurta, uzun vakittir protein, D vitamini ve kolin üzere besin öğeleriyle öne çıkıyor.

Yeni bir araştırma ise yumurtanın beyin sıhhatiyle münasebetine dair dikkat alımlı bir sonuç ortaya koydu. Sistemli yumurta tüketen yaşlı yetişkinlerde Alzheimer hastalığı riskinin daha düşük olabileceği görüldü.

Çalışma, ABD’de Loma Linda Üniversitesi’nden araştırmacılar tarafından yürütüldü. Araştırmada yaklaşık 40 bin yetişkinin uzun yıllara yayılan sıhhat ve beslenme dataları incelendi.

Katılımcılar, Adventist Health Study-2 isimli büyük bir sıhhat çalışmasından seçildi. Bu küme genel olarak sağlıklı ömür alışkanlıklarına daha fazla dikkat eden şahıslardan oluşuyordu.

Araştırma mühleti boyunca 2 bin 858 iştirakçiye Alzheimer hastalığı teşhisi kondu. Bilim insanları, yumurta tüketim sıklığı ile Alzheimer gelişme riski ortasında bir ilişki olup olmadığını kıymetlendirdi.

Sonuçlara nazaran hiç yumurta yemeyen ya da çok nadiren tüketen bireylerde risk daha yüksek görünürken, daha sık yumurta yiyenlerde daha düşük risk oranları dikkat çekti.

Araştırmada en dikkat çeken küme, haftada yaklaşık 5 sefer ya da daha fazla yumurta tüketenler oldu.

Bu şahısların, yumurtayı nadiren yiyen ya da hiç yemeyenlere kıyasla 15 yıllık takip sürecinde Alzheimer’a yakalanma riskinin yüzde 27’ye kadar daha düşük olduğu bildirildi.

Haftada 2 ila 4 kere yumurta tüketenlerde de emsal bir eğilim görüldü. Bu kümede Alzheimer riski yaklaşık yüzde 20 daha düşük çıktı.

Daha hudutlu tüketimde bile dikkat cazip sonuçlar vardı. Haftada 1 kere ya da ayda birkaç defa yumurta yiyenlerde de riskin yaklaşık yüzde 17 daha düşük olduğu belirtildi.

Araştırmacılar, yumurta tüketimi arttıkça riskin kademeli olarak azaldığı bir tablo gördüklerini aktardı.

Bu sonuç, yumurtanın içindeki birtakım besin öğelerinin beyin sıhhatiyle temaslı olabileceğini düşündürüyor. Lakin çalışmanın çeşidi nedeniyle bu temas kesin bir kollayıcı tesir olarak yorumlanmıyor.

Yumurta, beyin sıhhati açısından kıymetli görülen kolin bakımından dikkat çeken bir besin. Kolin, hudut sistemi ve hafıza fonksiyonlarıyla kontaklı süreçlerde rol oynuyor.

Ayrıca yumurtada B12 vitamini, D vitamini, selenyum, iyot, omega-3 yağları ve birtakım B vitaminleri de bulunuyor. Bu besin öğelerinin birlikte bilişsel sıhhati destekleyebileceği düşünülüyor.

Alzheimer, demansın en yaygın çeşidi olarak biliniyor. Hastalık, hafıza, düşünme hünerleri ve günlük hayatı sürdürebilme üzerinde giderek artan tesirler yaratabiliyor.

Bu nedenle beslenme, uyku, fizikî aktivite ve kalp-damar sıhhati üzere ömür şekli faktörlerinin beyin sıhhatiyle bağı uzun müddettir araştırılıyor.

Çalışmada sadece yumurta değil, genel beslenme nizamı de değerli görünüyor. Araştırmacılar, yumurtanın yerine kuruyemiş, tohum ya da baklagil üzere protein kaynakları konduğunda da emsal bağlar görülebildiğini belirtti.

Bu durum, tek bir besine odaklanmaktan çok istikrarlı ve besleyici bir diyetin kıymetli olabileceğini gösteriyor.

Uzmanların bilhassa altını çizdiği nokta şu: Bu çalışma, yumurtanın Alzheimer’ı önlediğini kanıtlamıyor.

Araştırma gözlemsel olduğu için sırf bir bağ gösterebiliyor. Yani daha fazla yumurta yiyen şahısların diğer sağlıklı alışkanlıklara sahip olması da sonuçları etkilemiş olabilir.

Katılımcı kümesinin genel olarak sıhhat şuuru yüksek bireylerden oluşması da kıymetli bir sınırlama. Bu kümede sigara ve alkol kullanımının düşük olması, sonuçların toplumun tamamına direkt uygulanmasını zorlaştırabilir.

Bu nedenle bulgular umut verici olsa da daha farklı kümelerde yapılacak yeni çalışmalarla desteklenmesi gerekiyor.

Araştırmada Alzheimer olayları sıhhat kayıtları ve teşhis kodları üzerinden belirlendi. Bu usul çalışmanın güvenilirliğini artırsa da meçhullüğü büsbütün ortadan kaldırmıyor.

Önceki araştırmalarda da yumurta ve beyin sıhhati ortasındaki bağlantıyla ilgili farklı sonuçlar elde edilmişti. Kimi çalışmalar yarar ihtimaline işaret ederken, kimileri besbelli bir tesir bulamadı.

Yumurtayla ilgili yıllardır tartışılan bahislerden biri de kolesterol oldu. Eski beslenme tekliflerinde yumurta tüketiminin daha fazla sonlandırılması gerektiği sıkça söyleniyordu.

Son yıllarda ise besinlerle alınan kolesterolün kan kolesterolü üzerindeki tesirinin sanılandan daha sonlu olabileceği, doymuş yağların bu mevzuda daha belirleyici olabileceği istikametinde daha fazla görüş öne çıkıyor.

Uzmanlar yumurtayı genel olarak istikrarlı beslenmenin bir modülü olarak inançlı görüyor. Fakat burada değerli olan, yumurtanın nasıl pişirildiği ve yanında neyle tüketildiği.

Haşlanmış, poşe ya da az yağla hazırlanmış yumurta daha sağlıklı bir seçenek olabilirken, işlenmiş etler ve yüksek yağlı eşlikçilerle tüketilen kahvaltılar birebir etkiyi göstermeyebilir.

Araştırma, yumurtanın beyin sıhhatiyle ilgili beslenme tartışmalarında yine öne çıkabileceğini gösteriyor. Fakat sonuçlar, “ne kadar çok yumurta o kadar az Alzheimer” biçiminde kolay bir ileti olarak okunmamalı.

En yanlışsız yaklaşım, yumurtayı zerzevat, tam tahıl, baklagil, kuruyemiş ve sağlıklı yağlarla desteklenen istikrarlı bir beslenme tertibinin modülü olarak görmek. Beyin sıhhati için tek bir mucize besinden çok, sürdürülebilir hayat usulü değerli görünüyor.