Kuzey Kutbu'ndaki kutup girdabı tarihin en erken bozulmasını yaşarken Kuzey Yarımküre'de dondurucu soğuk dalgası riski yükseldi.
Kuzey Kutbu üzerinde dondurucu havanın hapsolmasını sağlayan devasa hava dolanımı kutup girdabının, kayıt tarihinin en erken devrinde bozulmaya başladığı tespit edildi.
Normal kaidelerde sonbahar aylarında güçlenerek ocak civarında en yüksek düzeyine ulaşan kutup girdabı, atmosferin üst katmanlarında batıdan doğuya doğru esen rüzgarlarla soğuk havayı kutup dairesinde tutuyor.
Söz konusu sirkülasyonun kışın ikinci yarısında, çoğunlukla ocak ile mart ayları arasında zayıflaması sonucu dondurucu soğuklar Avrupa, Kuzey Amerika ve Asya kıtalarına iniyor.
Meteoroloji uzmanları, cuma günü yaptıkları değerlendirmede, yüksek düzeydeki belirsizliklere karşın bu kış döngüsünün kasım ayı başında zayıflamaya başladığını ve Kuzey Yarımküre genelinde erken soğuk hava dalgası riskini artırdığını duyurdu.
Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi (ECMWF) Başuzmanları Tim Stockdale ve Frederic Vitart, bahse ait AFP ajansına yaptıkları açıklamada, “Bildiğimiz kadarıyla bu, bugüne kadar gözlemlenen en erken stratosferik girdap bozulmasıdır” sözünü kullandı.
Fransa’nın ulusal meteoroloji servisi Meteo-France ise yaşanan durumu “eşi gibisi görülmemiş bir olay” halinde nitelendirdi.
Massachusetts Teknoloji Enstitüsünden (MIT) iklim bilimci Judah Cohen, girdabın atmosferin alt katmanından gelen tesirlerle bozulduğunu açıkladı.
Atmosferin alt katmanı olan troposferde oluşan ve Rossby dalgaları olarak isimlendirilen büyük atmosferik dalgaların yukarı hakikat yönelebildiğini belirten Cohen, kutup stratosferine ulaşan güçlü bir dalganın “ani stratosferik ısınma” sürecini tetiklediğini kaydetti.
Bu ısınmanın kutup girdabının batıdan doğuya esen rüzgarlarını zayıflattığını ve hatta yönünü aksine çevirdiğini söz eden Cohen, bu sürecin girdabı parçalayarak güneye yanlışsız dağıtabildiğini aktardı.
Cohen, bu sistemin sonuçlarına ait, “Bu, Kuzey Yarımküre’de nüfusun en yoğun olduğu enlemlerde, ABD, Avrupa ve Doğu Asya genelinde soğuk hava dalgası ihtimalini önemli biçimde artırıyor” değerlendirmesinde bulundu.
ECMWF modellemelerini görselleştiren polarvortex.earth bilgi tablosu, batı yönlü rüzgarların büsbütün doğuya dönmesiyle girdabın 20 Kasım tarihine kadar bütünüyle dağılacağını gösteriyor.
Kayıtların tutulmaya başlandığı 1950’li yıllardan bu yana kasım ayında ani stratosferik ısınmanın sırf 1958, 1968 ve 2025 yıllarında olmak üzere üç kere yaşandığı ve bu olayların tamamının 28 Kasım tarihinde gerçekleştiği görülüyor.
İngiltere Meteoroloji Ofisi (Met Office) Sözcüsü Grahame Madge, bu erken hareketliliğe ait, “Bu çok erken bir tarih ve kelam konusu erken gelişme muhtemelen Pasifik’teki El Nino olayının büyüklüğüyle tetikleniyor” dedi.
Ekvatoral Pasifik’te deniz yüzeyi sıcaklıklarının olağanın üzerine çıkmasıyla oluşan ve atmosferde dalgalanma tesirleri yaratan El Nino’nun bu yıl harikulâde güçlü olduğu, bu durumun Rossby dalgalarını büyütebileceği kaydediliyor.
Stockdale ve Vitart, bozulmanın sebep bu kadar erken başladığını tam olarak bilmediklerini belirtirken, El Nino’nun bu ihtimali artıran bir faktör olabileceği görüşüne katıldı.
Gelişmeye daha ihtiyatlı yaklaşan Cohen ise mevcut bozulmanın, çoklukla La Nina yıllarında görülen, İskandinavya ve Rusya’nın kuzeybatısı üzerindeki rekor kıran yüksek basınç sistemiyle daha irtibatlı göründüğünü söz etti.
DONDURUCU SOĞUKLARIN ŞİDDETİ BELİRSİZLİĞİNİ KORUYOR
Yaşanabilecek soğuk hava dalgalarının ne kadar sert geçeceği şimdi netlik kazanmadı.
Gelişmeyi “istisnai” olarak nitelendiren lakin “tam manasıyla tasa verici olmadığını” belirten Madge, bozulmanın çok erken gerçekleşmesi sebebiyle Sibirya yahut Kuzey Kutbu üzere bölgelerdeki hava sıcaklıklarının şimdi ilerleyen kış aylarındaki kadar soğumadığını, bunun da soğuk hava dalgalarının şiddetini azaltabileceğini lisana getirdi.
Daha ılıman kış şartları yaratma eğilimi taşıyan El Nino’nun da bu tesirleri dengeleyebileceği öngörülüyor.
Cohen, El Nino’nun süreci yumuşatabileceğini yahut değiştirebileceğini kaydederken, bunun şimdi katılaşmadığını bildirdi.
Kuzey Kutbu’nda dev hava kalkanı çöktü. Dondurucu soğuklar erken gelebilir
Temsilciler Meclisi’nde fark açılıyor: Demokratlar açık ara önde
Atina’da soğuk duş! Yunanistan’ın planı Türkiye’ye takıldı
ABD’deki seçimlerde son durum ne?
Meghan Markle’ın babası gözaltına alındı
Altınların peşine düştüler: Avrupa’da alarm! Milyonluk hazineler dakikalar içinde kayboluyor… ‘Bu bir ihtar niteliğinde’
Riyad’da füze alarmı
