Trump için referanduma dönüştü. ABD’deki seçimler öncesi anketler ne söylüyor?

ABD’de 2024 başkanlık seçimlerinin akabinde Beyaz Saray’ın yanı sıra Kongrenin her iki kanadını da kontrol eden Cumhuriyetçi Parti, bugün düzenlenen ara seçimler öncesinde kırılgan bir çoğunluk istikrarıyla karşı karşıya.

Temsilciler Meclisinde iki koltuğun boş olduğu tabloda Cumhuriyetçiler 218 sandalyeye sahipken, Demokratlar 214 sandalyede oturuyor; Mart 2026’da partisinden ayrılan bağımsız Kevin Kiley ise çoğunlukla eski partisiyle hareket ediyor.

Senatoda ise 53 Cumhuriyetçiye karşılık 45 Demokrat ve onlarla birlikte oy kullanan iki bağımsız senatör yer alıyor.

Kongrenin tek bir kanadında dahi çoğunluğun kaybedilmesi, Donald Trump idaresi açısından belirleyici sonuçlar doğurabilir.

Temsilciler Meclisinde denetimi ele alacak Demokratlar kurul başkanlıklarını üstlenerek Beyaz Saray çalışanları ve Trump ailesi hakkında soruşturmalar açabilecek, yetkilileri tabire çağırabilecek ve İran dahil hudut ötesi askeri operasyonlar ile bütçe harcamalarına kısıtlamalar getirebilecek.

Demokratların azil sürecini tekrar başlatma hakkı da doğacak.

Trump, Aralık 2019 ve Ocak 2021’de iki kere azil sürecine girmiş, lakin her iki teşebbüs Senatodaki oylamalarda reddedilmişti.

Görevden alma kararı için Senatoda üçte iki çoğunluk gerektiğinden, Demokratların Cumhuriyetçi senatörlerin dayanağı olmadan bu gayeye ulaşması mümkün görünmüyor.

Senatoda elde edilecek kolay bir çoğunluk dahi Demokrat Partinin hareket alanını genişletmeye yetiyor.

Federal yargıçları ve yürütmenin üst seviye takımlarını onaylama yetkisine sahip olan Senatonun el değiştirmesi, Trump’ın atama planlarını direkt durdurabilir.

Bu risk karşısında Cumhuriyetçi senatörler, seçimler ile Ocak 2027’de yeni yasama devrinin başlaması arasındaki geçiş evresinde Trump’ın önerdiği yargıç adaylarını süratle onaylamayı planlıyor.

Öte yandan Trump bu yarışı şahsen kendi siyasetleri için bir güvenoyuna dönüştürmeye çalışıyor.

17 Ekim’de Kentucky’deki mitingde seçmenlerine seslenen Trump, pusulada kendi ismi varmış üzere oy kullanılmasını istedi.

Son bir ayda 29 başka mitinge katılan liderin bu stratejisine karşın kamuoyu takviyesi geriliyor.

Reuters/Ipsos’un 26 Ekim tarihli anketine nazaran Trump’ın icraatlarını onaylayanların oranı yüzde 32’de kalırken, hoşnutsuzluk oranı yüzde 66 olarak ölçülüyor.

Bu tablonun tesiriyle birçok Cumhuriyetçi aday Trump ile arasına uzaklık koyuyor.

Reuters’ın en çekişmeli 62 seçim bölgesine yönelik araştırması, 41 Cumhuriyetçi adayın Trump ile bağlarını gizlemeye çalıştığını ortaya koyuyor.

Teksas’ta aday Eric Flores, Demokrat rakiplerinin kendisini Trump ve Göçmenlik ve Gümrük Dairesi (ICE) ile yan yana gösteren reklam panoları hazırlatması üzerine bu görsellerin kaldırılması için hukuksal uğraş başlattı.

Ekonomik tablodaki zorluklar da iktidar partisinin karşısına çıkıyor.

ABD ile İsrail’in İran’a açılan savaşın akabinde dizel yakıt fiyatları yaklaşık yüzde 70 yükseldi. Fiyat artışlarını frenlemek isteyen Trump, 9 Ekim’de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Rus motorini ithalatı konusunda anlaştı ve Hazine Bakanlığı bu ticarete 7 Nisan 2027’ye kadar müsaade verdi.

Trump ayrıyeten 16 Ekim’de, iki partinin ortak oylarıyla yasalaşan ve Rusya’ya ağır yaptırımlar öngören Lindsey Graham yasasının temel maddelerini askıya aldı. İki karar da Kongrenin her iki kanadından reaksiyon topladı.

Yönetim içi krizler de seçim atmosferini etkiliyor. Borç kapatmak için bağışçıdan para istediği ve Yunan şirketleri için lobi yaptığı ortaya çıkan ABD’nin Atina Büyükelçisi Kimberly Guilfoyle, 13 Ekim’de istifaya zorlandı.

Savunma Bakanı Pete Hegseth’in 2009 Fort Hood saldırganı Nidal Hasan’ın infazını canlı yayımlama önerisi her iki partiden gelen itirazların akabinde 15 Ekim’de Trump tarafından durduruldu.

Karoline Leavitt’in yerine sözcülük misyonuna getirilen Katie Zacharia ise avukatlık unvanına dair yanlış beyanları sebebiyle beş gün sonra istifa etti.

Temsilciler Meclisinde çoğunluğu kazanmak için 218 sandalyeye muhtaçlık duyan Demokratlar, en az dört yeni temsilci çıkarmak zorunda.

Seçim gözlemcisi Cook Political Report’un dataları ve analist Nate Silver’ın modellemesi, Demokratların mecliste 25 sandalye kazanarak yaklaşık 240 vekile ulaşma ve çoğunluğu geri alma mümkünlüğünü yüzde 95 olarak hesaplıyor.

Senatoda ise 50-50 eşitlik halinde belirleyici oy Başkan Yardımcısı JD Vance’e ilişkin olduğundan, Demokratların üstünlüğü sağlamak için 51 sandalyeye ulaşması gerekiyor.

Cumhuriyetçilerin uzun müddettir kazandığı eyaletlerdeki son anketler sürpriz sonuçlara işaret ediyor.

Teksas’ta Demokrat James Talarico, The New York Times/Siena College anketine nazaran eski eyalet başsavcısı Ken Paxton’ın 7 yüzde puanı önünde görünüyor.

Kansas’ta Demokrat aday Adam Hamilton, vazifedeki Cumhuriyetçi Roger Marshall karşısında yüzde 49’a yüzde 44 önde yer alıyor.

Benzer bir çekişme Maine, Ohio, Alaska ve Iowa’da da yaşanıyor.

Eyalet meclislerinin seçim bölgelerini kendi lehlerine tekrar belirleme teşebbüsleri ise bu seçimde yaklaşık 24 milyon seçmeni direkt etkiliyor.

Mevcut aritmetik, her iki kanatta da denetimin el değiştirmesi için Demokratların sonlu sayıda sandalyeyi kazanmasının kâfi olduğunu gösteriyor.

House Press Gallery ve Ballotpedia datalarına nazaran, 435 üyeli Temsilciler Meclisi’nde Cumhuriyetçiler 218, Demokratlar ise 214 sandalyeye sahip.

Mecliste ayrıyeten Cumhuriyetçilerle hareket eden bağımsız üye Kevin Kiley’ye ilişkin bir sandalye ile istifalar sebebiyle boş kalan iki koltuk yer alıyor.

100 sandalyeli Senato’da ise Cumhuriyetçiler 53 sandalyeyle çoğunluğu elinde tutuyor. Demokratlar 45 sandalyeye sahipken, partiyle birlikte hareket eden bağımsız senatörler Bernie Sanders ve Angus King ile fiili sandalye sayısı 47’ye ulaşıyor.

Salt çoğunluk için 51 sandalyenin, eşitlik halinde ise lider yardımcısının oyuyla 50 sandalyenin gerektiği Senato’da The Associated Press (AP) bilgilerine nazaran 35 sandalye için seçim yapılacak.

Demokratların Senato denetimini sağlayabilmesi için ellerindeki sandalyeleri koruyarak Cumhuriyetçilerden en az net dört sandalye kazanması kaide koşuluyor.