Sırbistan’da akademisyenlerden atletlere, çiftçilerden sanatkarlara uzanan adaylarıyla seçime giren Öğrenci Listesi, hem Vucic iktidarını devirdi hem de klâsik muhalefeti meclis dışında bıraktı. Ancak klasik bir parti örgütlenmesine ve bariz bir öndere sahip o...
Sırbistan’da pazar günü yapılan erken seçim, ülke tarihinde gibisi görülmemiş bir siyasi değişimle sonuçlandı. Eski cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic’in 2012’den bu yana iktidarda olan Sırp İlerleme Partisi (SNS) karşısında yarışan sivil Öğrenci Listesi hareketi çoğunluğu kazandı. Sırbistan Seçim Komisyonu’na nazaran Öğrenci Listesi oyların yüzde 52.7’sini SNS ise yüzde 39.2’sini aldı. Bu sonuçla öğrenciler hareketi, 250 sandalyeli parlamentoda 139 sandalye kazanarak tek başına iktidar olabilecek sayıyı yakaladı, SNS ise 97 sandalyede kaldı. Kalan sandalyeler azınlık partilerine gitti.
MUHALEFETİ DE YIKTILAR
Kasım 2024’te Novi Sad tren istasyonunda 16 kişinin vefatına yol açan sundurma çöküşünün akabinde başlayan protestolarla ortaya çıkan hareket, geçen yıl seçimlere girecek bir liste oluşturma kararı almıştı. Öğrenci hareketi olmasına karşın 250 adayın içinde öğrencilere yer verilmedi. Akademisyenlerden atletlere, çiftçilerden sanatkarlara uzanan farklı bölümlerden adaylar, yolsuzlukla uğraş, kamu kurumlarının siyasi tesirden arındırılması, kamu yayıncısının bağımsızlığının sağlanması ve eğitim sisteminin güzelleştirilmesi üzere vaatlerle seçime girdi. Büsbütün sivil örgütlenmeye dayalı hareketin seçimler sonucu Vucic iktidarını devirmesi kadar klâsik muhalefeti de meclis dışına itmesi tarihi bir gelişme olarak nitelendiriliyor. Fakat bariz bir liderinin, yerleşik bir parti örgütünün ve merkezi karar alma sisteminin bulunmaması, seçim zaferinin nasıl bir idare modeline dönüşeceği sorusunu gündeme getiriyor. Başbakanlık vazifesini kimin üstleneceği ve vaatlerin nasıl uygulanacağı şimdi netleşmiş değil. Bundan sonraki süreçte hareketi nelerin beklediğini Sırbistan’ın tanınmış siyasi yorumcularından ve Belgrad Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde akademisyen Stefan Surlic, Hürriyet’e kıymetlendirdi.
ÖNÜNDE ZORLUKLAR VAR
Hareketin “sorumluluğu çok sayıda iştirakçi arasında dağıtması, tek bir öndere baskı yapılarak hareketi etkisizleştirmeyi engellemesi” üzere prosedürlerine dikkati çeken Surlic, seçim zaferinde tesirli olan bu çeşitliliğin ülke idaresinde karar alma süreçlerini zorlaştırma ihtimalini vurguluyor. Surlic, bu etapta hareketin örgütsel yapısının da resmileşmesi gerekeceğini belirterek, bunun klâsik bir partiden farklı olarak seçilmişleri denetlemeye devam edecek bağımsız sivil hareketin varlığını sürdürdüğü bir yapı olabileceği görüşünde. Surlic’in dikkati çektiği bir başka bahis ise eski iktidarla temaslı siyasi, ekonomik ve medya ağlarının atamalar, idari süreçler ve lokal idareler üzerinden yeni hükümetin ıslahatlarını geciktirebileceği yahut engelleyebileceği. Mahallî idarelerin de direnç noktalarına dönüşebileceğini belirten Surlic, şeffaf kamu ihaleleri, mukavelelere erişim, bağımsız kontroller, açık atama kriterleri ile iktidarın denetlenebilir hale getirilmesinin bu bağlamda kalıcı tahlil için gerekli olduğu görüşünde.
DIŞ POLİTİKADA DÖNÜŞÜM ZOR
Surlic, yeni hükümetin Sırbistan’ın dış siyasetinde radikal değişikliklere gitmeyeceği kanısında. Surlic’e nazaran dış siyasetteki en değerli alanlardan olan Avrupa Birliği ile üyelik sürecinde ilerlemenin ülkedeki ıslahatların yanı sıra Belgrad idaresinin Rusya ile bağlantılarının yaratacağı tansiyon ve Kosova ile olağanlaşmaya bağlı olacak. Hareketin Rus yaptırımlarına katılmaya açıkça karşı olduğunu hatırlatan Surlic bu mevzuda kısa vadede esaslı bir değişiklik beklenmemesi gerektiği görüşünde. Bosna Hersek’in Sırp Entitesi’nin ayrılıkçılığını desteklemek yerine bölgesel işbirliği ve istikrarın teşviki yönünde adımlar beklediğini kaydeden Surlic, öğrencilerin Sırbistan’ın Kosova’daki egemenlik argümanını kamuoyu önünde teyit ettiğini hatırlatarak bu bağlamda da bir değişim öngörülmediğini kaydetti.
SOKAKTAN SANDIĞA ÖFKEDEN OYA
TREN istasyonu kazası ile başlayan protesto hareketi vakitle üniversite yerleşkelerinin dışına çıkarak çiftçiler, sanatkarlar, yargı mensupları ve toplumun farklı kesitlerinden takviye gördü. Öğrenciler, geleneksel parti yapılarından farklı olarak meclisler ve genel toplantılar üzerinden yatay bir örgütlenme kurdu. Seçim öncesinde ise Vucic’in güçlü olduğu kırsal bölgelerde kapı kapı dolaşarak seçmenlerle temas kurdu, sokaktaki toplumsal takviyesi sandığa taşımayı hedefledi.
Stefan Surlic de hareketin muvaffakiyetini, Vucic idaresine duyulan reaksiyonla öğrenci hareketinin demokratik alternatif sunabileceğine yönelik itimadının iştirakine bağlıyor. “Vatandaşlar iktisat siyaseti, ulusal kimlik yahut dış siyaset bahislerinde farklı görüşlere sahip olabilirken savcıların usulsüzlükleri soruşturması ve kamu istihdamının liyakate dayanması gerektiği konusunda uzlaşabilir” diyen Surlic, öğrencilerin en büyük muvaffakiyetinin “bu ortak beklentileri siyasi sonuç doğurabilecek taleplere dönüştürmek” olduğunu kaydetti.
Haber Bültenleri ve E-Posta Tercihleri
Türkiye ve dünyadaki en aktüel gelişmelerden haberdar olmak için, bültenlerin gönderileceği e-posta adresini girin.
Bülten Seçimleri
Gün Başlıyor
Gün Sonu
ETK Kuralları ve Bilgilendirme Metnikapsamında onay veriyorum.
Abone Ol
Keşfetmeye Devam et
Türkiye ve Osmanlı sözleri değişti: Suriye’de yeni idare müfredata da yansıdı
Brezilya’da zafer Lula’nın
Hem iktidarı hem muhalefeti yıktılar: Sırbistan’da öğrencilerin tarihi zaferi
İsrail, hükümeti belirlemek için sandık başına gidiyor. İşte tüm detaylar
Dünyanın en büyük elektrikli gemisi sefere başladı: 2.100 yolcu ve 225 araç taşıyor
ABD’de yolcu uçağı “terör tehdidi” ihbarı üzerine havalimanına geri döndü
Ürdün’’den Suriye’ye akın: 5 meyyit, 2 yaralı
