Amaç Trablus ve Bingazi’deki orduların birleştirilmesi… Libya’da barış için Ankara mesaisi

Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırasının geçen hafta salı günü Bingazi’deki Temsilciler Meclisi’nde de onaylanmasının akabinde Ankara, Libya’daki Trablus ve Bingazi idarelerini birleştirme gayretlerine sürat verdi. Trablus merkezli Ulusal Birlik Hükümeti ile Bingazi merkezli Ulusal İstikrar Hükümeti arasındaki bölünmüşlüğü sona erdirme ve kurumları tek çatı altında toplama uğraşları kapsamlı bir diplomasi trafiğine dönüşmüş durumda.

Libya Savunma Bakanı Korgeneral Abdusselam Zubi ve Libya Ulusal Ordusu Genel Komutan Yardımcısı Orgeneral Saddam Hafter, cuma günü Ankara’da bir araya gelirken toplantıda Libya ordusunun birleştirilmesi, Sirte’de ortak bir askeri komutanlık kurulması ve ABD inisiyatifiyle geliştirilen askeri çerçevenin hayata geçirilmesi masaya yatırıldı.

İLK HEDEF ORDUNUN BİRLEŞTİRİLMESİ

BAE, Mısır ve Katar temsilcilerinin de takip ettiği Ankara’daki temaslarda, Libya Observer’ın haberine nazaran askeri entegrasyonu merkezine alan bir plan taslağı masaya yatırıldı. Taslak; Sirte’nin ortak askeri komutanlık merkezi olmasını, Halife Hafter’e ilişkin ‘Genel Komutan’ unvanı kaldırılarak Zubi ve Saddam Hafter’in eş başkanlığında yeni bir ‘Ordu Genel Komutanlığı Konseyi’ kurulmasını ve Savunma Bakanlığına bağlı “Güney Koruma Gücü” oluşturulmasını öngörüyor. Seçimlere kadar Başkomutanlık makamının askıya alınmasını içeren bu düzenlemeyle kararların monopolde toplanması engellenmek isteniyor.

ÖNCE ASKERİ SONRA SİYASİ ANLAŞMA

Araby al-Jadeed ve Arabic Post’un aktardığı bilgilere nazaran ise görüşmelerdeki temel kilitlenme, kurumların bağlanacağı makam ve muahedenin niteliğinde yaşandı. Zubi, ordunun Savunma Bakanlığına bağlanmasını ve sırf askeri muahedenin imzalanmasını isterken; Hafter, yapının Başkanlık Konseyine bağlanmasında ve siyasi ile askeri mutabakatların tıpkı anda imzalanmasında ısrar etti. Müzakerelerdeki bu kilitlenme, Türkiye ve BAE’nin siyasi mutabakatın daha sonra yapılacağına dair Hafter’e garanti vermesiyle aşıldı ve önceliğin askeri mutabakata verilmesine karar kılındı.

ABD DıŞİŞLERİ: DİYALOGDAN YANAYIZ

Trablus ile Bingazi arasındaki yumuşama adımları kapsamında Bingazi’deki Temsilciler Meclisi’nin Başkanı Salihin Abdünnebi’nin de 27 Ekim’de Trablus’a 3 günlük resmi ziyaret gerçekleştirerek Ulusal Birlik Hükümeti yetkilileriyle bir araya geleceği öğrenildi. Abdünnebi, ekim ayının başında, 12 yıldır bu koltukta oturan Akila Salih’in yerine meclis başkanlığına seçilmişti.

Bu arada ABD Dışişleri’nden Kathimerini gazetesine yapılan açıklamada, “Doğu Akdeniz’deki ortaklarımız dahil olmak üzere tüm ülkeleri, deniz yetki alanlarına ait uyuşmazlıklarını yeterli niyetli müzakereler yoluyla çözmeye teşvik ediyoruz” denildi. Açıklamada “Her türlü kışkırtıcı davranıştan kaçınılması” tabiri de yer aldı.

DİBEYBE’DEN KAHİRE’YE ÇAĞRI

Libya’nın BM tarafından tanınan Ulusal Birlik Hükümeti’nin Başbakanı Abdulhamid Dibeybe, Mısır İstihbarat Başkanı Hasan Reşad ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde, Mısır’ın deniz yetki alanlarıyla ilgili tasalarını ele almaya ve bu bahiste görüşmeye hazır olduklarını belirtti. Meclis’in Trablus ile Ankara arasında imzalanan muahedeyi onaylaması Mısır’ın reaksiyonunu çekmiş, Kahire idaresi, kararı tanımadıklarını duyurmuştu. Türkiye Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler de son olarak  “Mısır ile deniz yetki alanlarının sonlandırılmasına ait bir mutabakat imzalamaya hazırız” demiş, Kahire’nin Türkiye ile bu türlü bir muahede imzalaması halinde, Yunanistan ile yapabileceği beklenen bir muahedeye kıyasla yaklaşık 15 bin kilometrekare daha fazla deniz yetki alanına sahip olacağını lisana getirmişti. Bu arada Libya Ulusal Ordusu Genel Komutan Yardımcısı Saddam Hafter’in dün Mısır’ın başşehri Kahire’ye gittiği öğrenildi.

BU NOKTAYA NASIL GELİNDİ

Libya’da Trablus ve Bingazi merkezli iki farklı yapının ortaya çıkışı, 2011’de Muammer Kaddafi rejiminin devrilmesinin akabinde ülkede siyasi istikrarın sağlanamamasına dayanıyor. 2014’te yapılan seçimlerin akabinde derinleşen siyasi kriz, batıda Trablus merkezli idare ile doğuda Bingazi veTobruk’taki Temsilciler Meclisi ile Halife Hafter liderliğindeki askerî güçler etrafında şekillenen iki farklı yapının ortaya çıkmasına yol açtı. Kasım 2019’da Türkiye ile Trablus’taki Fayiz es-Serrac hükümeti arasında deniz yetki alanları anlaşması imzalandığında Libya şiddetli bir iç savaşın içindeydi. Türkiye, Birleşmiş Milletler tarafından tanınan Trablus hükümetine askerî danışmanlık ve ekipman takviyesi sağlayarak Hafter güçlerinin Trablus’u ele geçirme teşebbüsünün 2020’de püskürtülmesinde değerli rol oynadı.

Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve Rusya’dan dayanak alan doğudaki Hafter cephesi ile Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih ise Türkiye ile yapılan mutabakatın meşruiyetini reddetti. Böylelikle Libya’daki siyasi ve askerî bölünme, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları ve güç kaynakları üzerindeki rekabete de yansıdı.

2020’de ateşkes sağlanmasına karşın ülkenin doğusu ile batısı arasındaki ayrılık devam ederken, Ankara doğudaki aktörlerle de alakalarını temasa geçerek münasebetlerini geliştirdi. Mutabakatın yıllar sonra doğudaki Temsilciler Meclisi tarafından da onaylanması, Ankara’nın diplomatik zaferi olarak bedellendiriliyor.

MISIR’IN GİRİT ÇIKMAZI

Ankara ile Trablus arasında imzalanan ve Libya meclisinin onayladığı mutabakat, “adaların anakaralar kadar kıta sahanlığı yahut münhasır ekonomik bölge (MEB) üretemeyeceği” tezine dayanıyor. Bu teze nazaran Girit üzere adalara kısıtlı deniz yetki alanı tanındığından, Mısır’ın Türkiye ve Libya ile yapacağı mümkün bir sonlandırma muahedesinde Kahire çok daha geniş MEB alanına kavuşuyor. Buna rağmen Atina idaresi, memleketler arası hukukta adaların da anakaralar üzere tam yetkili deniz alanına sahip olduğunu savunuyor. Mısır’ın Yunanistan tezlerini temel alan bir sonlandırmayı kabul etmesi durumunda ise Girit Adası’na tam yetki verileceğinden; Mısır, Doğu Akdeniz’deki potansiyel deniz yetki alanından değerli ölçüde feragat etmiş ve daha dar bir alana razı gelmiş oluyor. 

Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler, mayıs ayında SAHA 2026 Fuarı için İstanbul’a gelen Hafter ve Zubi’yi İstanbul’da ağırlamıştı.

Haber Bültenleri ve E-Posta Tercihleri

Türkiye ve dünyadaki en yeni gelişmelerden haberdar olmak için, bültenlerin gönderileceği e-posta adresini girin.

Ad

Soyadı

E-Posta Adresi

Bülten Seçimleri

Gün Başlıyor

Gün Sonu

ETK Kuralları ve Bilgilendirme Metnikapsamında onay veriyorum.

Abone Ol

Keşfetmeye Devam et