Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Arel Gereli, D-Smart ekranlarında yayınlanan ve Berke Kosova’nın sunduğu “Haftanın Konuğu” programına konuk oldu.
“SADECE ÜLKEMİZDE DEĞİL, BÜTÜN DÜNYADA BİR AKIM VAR”
Spora olan ilgiyi bir talep olarak gördüğünü belirten Prof. Dr. Arel Gereli, “İnsanlar şu an sedanter bir hayat sürüyor. İster masa başı çalışanı olsun ister olağan hayatında olsun, bireylerin hareket alanı giderek azalıyor. Bu türlü olunca beşerler ağrı yaşamaya ve bedenlerindeki sertliği hissetmeye başlıyor,” kelamlarıyla konuşmasına başladı. Açıklamalarına devam eden Gereli, “Bu durum artık bir moda hâline geldi; her yerde spor yapan insanları görüyoruz. Yalnızca ülkemizde değil, bütün dünyada bu türlü bir akım var. Spora teşvik, talebi ve gereksinimi da beraberinde getiriyor. O yüzden bu süreci şuurlu ve denetimli yürütmek; spora nasıl başlanacağını ve sürecin nasıl sürdürüleceğini hakikat tahlil etmek çok büyük ehemmiyet taşıyor,” diye vurguladı.
“ARTIK ‘PADEL SPORCUSUNUN OMUZU’ DİYE BİR DURUM DA VAR”
Bu tabloyu temel olarak 2017-2018 yıllarında öngördüğünü söz eden Prof. Dr. Arel Gereli, şunları söyledi:
“Masa başı çalışanlarda özel hastalıklar görülüyor. Kol kası, el, omuz ve dirsek bölgesinde bu rahatsızlıklara sıklıkla rastlanıyor. Bu sebeple ‘Ofis Hastalıkları Haftası’ ismi altında bir süreç başlattım. Buradaki hedefim; ofis çalışanlarının, masa başı çalışanların ve bilhassa beyaz yakalıların bu hastalıklardan nasıl korunabileceklerini ve sportif faaliyetlerde nelere dikkat etmeleri gerektiğini ortaya koymaktı. Pandemi süreci aslında bu durumu uygunca ayyuka çıkardı. Biz evvelden ‘ofis hastalıkları’ diye anlatıyorduk, süreç ‘home-office hastalıklarına’ dönüştü. Zira beşerler meskende, masa başı çalışanlar ise mutfak masasında çalışmak zorunda kaldı. Pandemi periyodunda insanların çok uygunsuz konumlarda saatlerce konuttan çalıştığını belirten Gereli, bu durumun toplum sıhhati üzerinde bariz olumsuz sonuçlar yarattığını vurguladı.
Sözlerine devam eden Gereli, “Biz de bu süreçleri çeşitli basın bültenleri ve sunumlarla lisana getirdik; hakikaten de toplumda bir karşılık bulduğunu gördük. Şimdi ise yükselişte olan kimi sporlarla yoğun olarak uğraşan beyaz yakalılarda, branşa özel kimi rahatsızlıkların ortaya çıktığını gözlemlemeye başladık. Son periyotta çok tanınan olan spor branşlarından örnek verebiliriz: Örneğin bir tenis atletinin kol ve dirsek bölgesinde oluşan sıhhat sorunlarının, yalnızca tenis branşında değil, yoğun cep telefonu kullanan bireylerde de görüldüğü açıklanabilir. Nasıl ‘tenisçi dirseği’ diye bir durum varsa, artık ‘padel atletinin omuzu’ diye bir kavram da var,” halinde konuştu.
“BU DURUM TEKRARLAYAN MİKRO YIRTIKLAR OLUŞTURUYOR”
Masa başı yahut beyaz yakalı bir çalışanın temelde üç ana noktadan kahır yaşadığını belirten Gereli, bu sebepleri şöyle sıraladı:
“Birincisi, durmaktan kaynaklanıyor. Uzun saatler hareketsiz kalındığında bütün kasları devamlı kasmanız gerekiyor ve kaslar kasıldıkça sertleşmeye başlıyor. İkincisi, berbat durumda durmaktan oluşuyor. Omuz başının kulak hizasında olması gerekirken herkes giderek içe kapanmaya başladı. Bu durumda ön taraftaki kaslar kasılıyor, kürek kemiği arkadan göğüs kafesine yapışıyor ve kaslar sertleşiyor. Üçüncüsü ise tekrarlayan hareketler yapmamızdan kaynaklanıyor. İster çalışalım ister konutta duralım, her gün telefon kullanıyoruz, ekrandı kaydırıp bir şeylere bakıyoruz. Mesken hanımlarının gündelik yaptığı işler ya da havalimanında kabin bagajı yerleştirmek üzere durumlar devreye giriyor. Bu türlü olunca sertleşmiş dokularımızı küçük küçük zorlayarak söküyoruz.”
Gereli, açıklamalarının devamında bu durumun fizyolojik sonuçlarını şu sözlerle aktardı: “Bu durum tekrarlayan mikro yırtıklar oluşturuyor. Bedenimiz aslında bu mikro yırtıkları düzgünleştirmeye çalışıyor lakin hayat devam ettiği ve biz tıpkı hareketleri tekrarlamaya devam ettiğimiz için bedenin bu tamirat sürecini tamamlamasına müsaade vermiyoruz.”
“AĞRI HER ZAMAN KAS ZAYIFLIĞINDAN KAYNAKLANMAYABİLİR”
Toplumdaki yaygın yanlış bir algıya değinen Gereli, “İnsanların en büyük yanılgısı; ‘Ağrım var, kaslarım zayıf, güçlendireyim ki ağrılarım geçsin’ niyetidir. Bu çok yanlış bir mantık. Ağrı her vakit kas zayıflığından kaynaklanmayabilir; hareket bozukluğundan yahut senkronizasyon eksikliğinden de kaynaklanabilir. O yüzden yalnızca kas güçlendirerek bu durumun üstesinden gelemeyiz,” dedi.
Bazen kas güçlendirmenin tabloyu daha berbat bir hâle getirebileceğini belirten Gereli, postür yapısının ön planda tutulması gerektiğini vurgulayarak şunları ekledi: “Yani bir ofis çalışanı 1 yılda 100 ünite spor yapıyorsa, bunun 60 ünitesini uyum, postür ve mobilite üzerine kurmalı; kalan 40 ünite ise kas kütlesine yönelik olmalı. Masa başı çalışanlar için ergonomi hayati değer taşıyor.”
“BELİRLİ SÜRELER DÂHİLİNDE KARDİYO DA YAPILMALI”
İleri yaşlarda güçlü görünebilmek için kas kütlesinin değerli olduğunu belirten Gereli, kardiyo ve istikrar idmanlarının değerine şu sözlerle dikkat çekti: “Mobilizasyonun ileri yaşlarda öne geçebilmesi için kardiyo çok kıymetlidir. Muhakkak mühlet aralıklarında kardiyovasküler idmanların de yapılması gerekir. Bunlar bizim direncimizi, tansiyonumuzu, kalp sıhhatimizi ve ritmimizi koruyan sporlar olarak söz edilebilir. Bununla birlikte istikrar ve propriyosepsiyon (öz duyum) yetimiz de çok değerlidir. Düşmelerin önüne geçmek ve hareket ederken istikrarda kalabilmek için buna dikkat edilmeli; bireyler yaptıkları sporun içine istikrar idmanlarını kesinlikle dâhil etmelidir. Bu yüzden tek başına yalnızca koşmak kâfi bir mana tabir etmiyor.”
“40 DAKİKADA BİR KALKIP HAREKET ETMENİZ GEREKİYOR”
Ofis ortamında alınması gereken pratik tedbirleri aktaran Prof. Dr. Arel Gereli, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Ofis çalışanı da olsanız, masa başı çalışanı da olsanız 40 dakikada bir kalkıp hareket etmeniz gerekiyor. Siz birebir durumda saatlerce kaldığınız vakit dokular birbirine yapışıyor ve mobilite azalıyor. Bu durum bilhassa sinirlerde görülüyor; hudut bulunduğu kanalda yapışıyor ve sonrasında elinizde uyuşma meydana geliyor. O yüzden 40 dakikada bir en azından konum değiştirmekte büyük yarar var.
Evde, iş yerinde ya da kendi ortamınızda 40 dakikada bir kolay açma-germe hareketleri; kürek kemiklerini mobilize eden, dirsekleri açıp kapatan küçük germeler, çömelip kalkmalar ve bacak germe antrenmanları uygulamak lazım. Aksi takdirde oturduğunuz sandalyenin halini alıyorsunuz; kaslarınız sandalyeye nazaran biçimleniyor, uzunluğu kısalıyor ve mobiliteniz azalıyor. Sonucunda ise çok kolay yırtılmalar ve burkulmalar meydana geliyor. Bu durum daima sorun yarattığı için hem ergonomi hem de yanlışsız spor alışkanlığı hayatımızda büyük değer taşıyor.”
