Gölge ordu: Avrupa’yı içten yakan bilinmeyen bir savaş! Uzman isimden kritik Telegram ayrıntısı ve Türkiye yorumu

Winston Churchill’in 1940 yılında İngiliz istihbaratına verdiği ünlü “Avrupa’yı ataşe verin!” talimatı, beş yıl sürecek acımasız bir sabotaj ve ayaklanma kampanyasını başlatmıştı. Bugün ise, Avrupa’nın dört bir yanında meydana gelen yangınlar ve patlamalar dikkate alındığında, Vladimir Putin’in de Rus istihbaratına emsal bir talimat vermiş olabileceği öne sürülüyor.

Nitekim Estonya hükümeti, Ukrayna için insansız araçlar üreten bir robotik şirketine düzenlenen kundaklama saldırısının arkasında “kesin olarak” Rusya’nın bulunduğunu açıkladı. Benzeri biçimde 2024 yılında, Varşova’da dev bir alışveriş merkezi ile Londra’da Ukrayna’ya insani yardım gereci depolayan iki antrepo küle döndü. Polonya’da demiryolu çizgilerine yönelik sabotaj teşebbüsleri yaşanırken, Almanya’da yüksek tansiyon sınırlarının yakınında patlayıcılar tespit edildi.

Batılı yetkililere nazaran, bugüne kadar büyük bir insani facianın yaşanmamış olması sırf bir tesadüf yahut baht yapıtı. 2024’te İngiltere’deki bir depoda patlayan kargo paketi, Avrupa hava alanındaki bir kargo uçağında da patlayabilirdi. Leipzig-Halle Havalimanı’nda bir uçağın yakınında bulunan patlayıcı yüklü insansız hava aracının patlamamış olması da mümkün bir felaketi önledi. Lakin Batılı tahlilciler, bu bahtın sonsuza kadar sürmeyeceğini ve olası bir felaketin Batı hükümetlerini kuvvetli bir misilleme ikilemiyle karşı karşıya bırakacağını savunuyor.

KGB’NİN MİRASI: ÜÇ ANA SERVİS

Bugünkü Rus istihbaratını anlamak için 1991’de Sovyetler Birliği’nin ve KGB’nin dağılma sürecine bakmak gerekiyor. KGB’nin yurt dışı istihbaratından sorumlu birinci dairesi, bugün İngiliz MI6’sının dengi sayılan Dış İstihbarat Servisi’ne (SVR) dönüştürüldü. İç güvenlik ve karşı casusluktan sorumlu kısımlar ise bugünkü Federal Güvenlik Servisi’ni (FSB) oluşturdu.

Üç ana servisin en eskisi ise Stalin tarafından kurulan ve askeri istihbarat ile yurt dışındaki özel operasyonlardan sorumlu tutulan Genelkurmay İstihbarat Başkanı’na bağlı GRU’dur. Rus sisteminde, siber operasyonlar ve sinyal istihbaratını tek elde toplayan İngiliz GCHQ yahut Amerikan NSA gibisi tek bir merkez bulunmuyor; bu misyonlar servisler arasında paylaştırılmış durumda.

İngiltere’nin eski İstihbarat Koordinatörü Sir David Omand’a nazaran Rus servisleri, Batı’daki üzere yalnızca karar alıcılara bilgi sağlamakla kalmıyor; direkt siyasi gayretin ve ‘aktif tedbirler’ ismi verilen yıpratma stratejilerinin ana yürütücüsü olarak misyon yapıyor. Omand, bu anlayışın Lenin’in Çeka geleneğine dayandığını ve günümüz Rus istihbarat yöneticilerinin de bu ‘Çekist’ kültürle yetiştiğini belirtiyor.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve eski Devlet Başkanı Boris Yeltsin. Putin, 15 yıl boyunca KGB’de dış istihbarat subayı olarak misyon yapmıştır. 

RUS İSTİHBARATININ LİDER KADROSU VE BOYUTU

Sistemdeki üç temel servisin başında yer alan isimler şunlar:

FSB Başkanı Alexander Bortnikov: Putin’e en yakın isimlerden biri olarak biliniyor ve Rusya içindeki yaklaşık 200 bin kişilik (sınır muhafızları dahil) en büyük teşkilatı yönetiyor.

SVR Başkanı Sergei Naryshkin: Yaklaşık 10 bin ila 15 bin çalışana sahip olan ve daha klâsik dış istihbarat sistemlerini benimseyen servisin başında bulunuyor.

: Askeri kökenli olan Kostyukov, yurt dışındaki operasyonel ve askeri sabotaj argümanlarının merkezindeki servisi yönetiyor.

GRU Başkanı Igor Kostyukov

YÖNTEM DEĞİŞİKLİĞİ: ‘GİG EKONOMİSİ’ VE TELEGRAM ŞEBEKELERİ

2022’de Ukrayna savaşının başlamasının akabinde Avrupa ülkeleri, diplomatik dokunulmazlık altında misyon yapan 600’den fazla Rus görevliyi hudut dışı etti. Bu durum, Rus servislerinin Avrupa’daki yerleşik istihbarat ağlarına ağır bir darbe vurdu.

Bunun üzerine Rus istihbaratının, bilhassa GRU’nun, formül değiştirdiği argüman ediliyor. ‘Taşeron’ yahut ‘gig ekonomisi’ ismi verilen bu yeni sistemde, GRU subaylarının Telegram üzere platformlar üzerinden Batı Avrupa’daki sempatizan yahut para karşılığı çalışacak şahıslarla temas kurduğu öne sürülüyor. Geçersiz kimliklerle yürütülen bu irtibatta; duvarlara propaganda görseli çizmek üzere küçük işlerle başlayan süreç, para karşılığında kritik tesislerin keşfini yapmaya yahut kundaklama eylemlerine kadar varabiliyor.

Nitekim İngiltere’de Ukrayna’ya yardım taşıyan depoları yakmaktan hatalı bulunan gençlerin yargılandığı davada, Telegram üzerinden Wagner temaslı bir hesapla temas kurulduğu ve kundaklama karşılığında para teklif edildiği mahkeme kayıtlarına yansıdı. Analistler, amatör bireylerin kullanılmasının operasyonel kusurları ve yakalanma riskini artırdığını, lakin ucuza mal edilen bu aksiyonların Avrupa’da güvensizlik hissi yaratmayı hedeflediğini pahalandırıyor.

TIRMANAN GERİLİM VE GELECEK RİSKLER

Son devirde, klâsik olarak daha ‘profesyonel ve ketum’ bir çizgi izleyen SVR’nin de daha agresif operasyonel süreçlere dahil olduğu argüman ediliyor. Uzmanlar, servisler arasındaki rekabetin yerini Putin’e somut sonuçlar sunma yarışına bıraktığını tabir ediyor.

Analize nazaran, Avrupa genelinde yaşanan bu örtülü uğraşın temel hedefi NATO ülkelerinin reaksiyon eşiğini ve savunma reflekslerini test etmek. Lakin denetimsiz bir sabotajın yahut kitlesel kayba yol açacak mümkün bir kazanın, Batı ile Rusya arasında direkt bir tırmanmayı tetikleme riski taşıdığı vurgulanıyor.

Peki, Avrupa nitekim Rusya merkezli bir hibrit savaşın eşiğinde mi? Emekli İstihbarat Albay Coşkun Başbuğ, konunun operasyonel ve stratejik boyutlarını kıymetlendirdi.

“SAVAŞIN SÜRMESİNİ İSTEYEN SİLAH BARONLARININ İŞİ OLABİLİR”

Sıcak savaşların yerini istihbarat ve hibrit savaşlara bıraktığına dikkat çeken Coşkun Başbuğ, Avrupa’daki insan kaynağı krizine vurgu yaptı:

“Türkiye hariç dünyada önemli bir asker temini kahrı var. Yeni kuşak askerlik yapmak istemeyince devletler ya paralı asker temini yoluna ya da hibrit savaş usullerine yöneliyor. Avrupa’daki olaylar Rusya kaynaklı olabilir; zira Rusya’nın bölgede Varşova Paktı periyodundan kalma bir altyapısı mevcut. Fakat temel yüklü ihtimal, ‘sahte bayrak’ operasyonlarıdır. Savaşın devamından yana olan silah baronları ve global odakların bu tıp aksiyonları gerçekleştirme ihtimali daha yüksek. İngiltere menşeli bir geçersiz bayrak operasyonuyla karşı karşıya olma olasılığımız son derece kuvvetli.”

RUSYA, TELEGRAM’DAN AJAN TOPLUYOR OLABİLİR Mİ?

Batı basınında yer alan “Telegram üzerinden devşirilen amatör sabotajcılar” tezlerini da kıymetlendiren Başbuğ, kritik operasyonların acemi takımlarla yürütülemeyeceğini belirtti:

“Rusya’nın Telegram’dan casus topladığına dair somut bilgi yok. Kritik operasyonların bu yolla yapılması imkânsızdır. Acemi takımlarla saha operasyonuna çıkarsanız yakalanırsınız; Rusya üzere esaslı bir istihbarat geleneği olan devlet bu riski almaz. Bu anlatı, kamuoyunu yönlendirmeye yönelik bir algı operasyonudur.”

TÜRKİYE BU GERİLİMDEN ETKİLENİR Mİ?

Olası büyük sabotaj riskleri ve Türkiye’nin pozisyonuna da değinen Başbuğ, Ankara’nın izlediği istikrarlı dış siyasetin esirgeyici kalkan oluşturduğunu söz etti:

“Şu basamakta uçak düşürme yahut kitlesel can kaybı hedefleyen devasa sabotajlar beklemiyorum. Fakat küresel çete istediği sonucu alamazsa her türlü çılgınlığa başvurabilir. Tırmanan tansiyonun Türkiye’ye tesiri ise son derece hudutlu kalır. Türkiye taraflara eşit aralıkta duran ve arabulucu rol üstlenen bir siyaset izliyor. Bu istikrar korunduğu sürece Türkiye büyük krizlerden etkilenmeyecektir.”