Son ABD askerlerinin yarın ülkeden ayrılmasıyla Irak’ta yeni bir periyot başlayacak

ABD’nin 2003’teki Irak işgaliyle başlayan ve yıllar boyunca savaş, yıkım ve ağır can kayıplarına sahne olan askeri varlığı 23 yılın akabinde sona eriyor. Ülkede 9 askeri üsse sahip olan ABD askerlerinin yarın ülkeden ayrılmasıyla Irak’ta yeni bir periyot başlayacak.

Irak Silahlı Kuvvetler Komutanı Sözcüsü Sabah en-Numan, Irak resmi haber ajansı INA’ya yaptığı açıklamada, “ABD güçleri ve milletlerarası koalisyon güçleri, Irak’tan çekilme sürecini bu ayın 30’unda tamamlayacak. Irak topraklarında yabancı asker yahut askeri üs bulunmuyor.” dedi.

Irak Başbakanı ve Silahlı Kuvvetler Komutanı Ofisi Direktörü Abulemir eş-Şammari, 26 Eylül’de yaptığı açıklamada, 30 Eylül’de ABD öncülüğündeki koalisyon güçleri karargahının kapanacağını ve Irak topraklarında yabancı askeri üs bulunmadığını söyledi.

Şammari, ülkenin güvenlik durumunun düzgün olduğunu ve Irak güçlerinin tüm ülke topraklarını denetim ettiğini belirtti.

Koalisyonun askeri misyonunun sona ermesinin akabinde Bağdat ile Washington arasındaki güvenlik bağlarının istihbarat paylaşımı, uyum ve silah programları üzere alanlarda ikili işbirliği çerçevesinde sürdürülmesi öngörülüyor.

IKYB’DEN SAVUNMA ENDİŞESİ

Öte yandan Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Peşmerge Bakanlığı, koalisyonun çekilmesinin yaklaşmasıyla bölgenin hava savunma kapasitesine ait kaygılarını lisana getirdi .

Bakanlık, ABD ile İran arasındaki son tansiyon sürecinde IKBY’nin 1000’den fazla insansız hava aracı (İHA) ve balistik füze saldırısına maruz kaldığını bildirerek, bölge hava alanının Irak’ın ulusal hava alanının ayrılmaz bir modülü olduğunu ve bu alanın korunmasının federal hükümetin anayasal sorumluluğunda bulunduğunu kaydetti.

IKBY Başbakanı Mesrur Barzani de ABD güçlerinin çekilmesinin bölgeyi savunmasız bırakabileceği ihtarında bulunarak, Irak’ın kuzeyinde hava savunma sistemlerinin yetersizliğine dikkati çekti.

ABD’nin 2011’deki çekilme kararının akabinde oluşan güvenlik boşluğunun DEAŞ’ın yükselişine taban hazırladığını hatırlatan Barzani, emsal bir tablonun yine yaşanabileceğini vurguladı.

Irak’ta ABD öncülüğündeki koalisyonun askeri üs ve karargah tertibinin 30 Eylül prestijiyle resmen sona ermesi; ülkedeki yabancı askeri varlığın yerini büsbütün Irak güçlerinin sorumluluğuna ve Bağdat-Washington arasındaki ikili güvenlik işbirliğine bırakması bekleniyor.

ABD’NİN IRAK’TAKİ ASKERİ ÜSLERİ

Saddam Hüseyin rejimini devirmek için Mart 2003’te Irak’ı işgal eden ABD’nin bu ülkede bilinen 9 askeri üssü bulunuyordu. ABD, 2011’de Irak’tan çekilse de buradaki varlığını kelam konusu askeri üslerle güçlendirdi.

ABD, Uluslararası Bağdat Havalimanı’daki Victory Askeri Üssü’nün yanı sıra başşehrin Taci bölgesinde de eğitim maksatlı bir üsse sahipti.

Ülkenin batısındaki Enbar’da Habaniyye ve Aynü’l Esed isimli iki askeri üssü daha bulunan ABD, bilhassa 2014 yazında DEAŞ taarruzları sırasında bu üsleri faal biçimde kullanmaya başladı.

Amerikan askerleri, Salahaddin vilayetindeki Beled Hava Üssü’nü de kullandı.

Irak’ı işgal eden ABD, Kerkük’teki K1 Askeri Üssü’nün yanı sıra ülkenin ikinci büyük kenti Musul’da da askeri üslerle varlık gösterdi.

ABD güçleri ayrıyeten Musul’da Kayarra (Geyyara) Askeri Üssü’nde de bulundu.

ERBİL’DE 2 ASKERİ ÜS

Trump’ın askerlerini Suriye’den çekme kararının akabinde gündeme gelen Erbil’deki Harir Hava Üssü de ABD güçlerinin bulunduğu üsler arasında yer aldı. ABD, Uluslararası Erbil Havalimanı’nında da bir askeri üsse sahipti.

Washington idaresi, 2015’ten bu yana denetiminde tuttuğu Erbil’deki Harir Hava Üssü’nün pistini genişleterek tesisi faal biçimde kullanmaya başladı.

ABD, 2003 yılında işgal ettiği Irak’ta yaklaşık 166 bin askeriyle Aralık 2011’e kadar varlık gösterdi. Bu tarihten sonra eski Başkan Barack Obama’nın talimatı üzerine tüm askerlerini Irak’tan çekti.

Ancak terör örgütü DEAŞ’ın 10 Haziran 2014’te ortaya çıkmasından sonra periyodun Irak Başbakanı Nuri el-Maliki’nin daveti üzerine ABD yine askerlerini Irak’a gönderdi.

ABD Dışişleri Bakanlığı’nın yayımladığı son datalara nazaran, iki ülke arasında 2014 yılında imzalanan askeri stratejik mutabakat uyarınca Irak’ta 5 bine yakın ABD askeri bulunuyordu.

İKİ AŞAMALI GEÇİŞ PLANI AÇIKLANMIŞTI

Irak ile ABD, Eylül 2024’te ülkedeki ABD öncülüğündeki memleketler arası koalisyonun askeri misyonunun sona erdirilmesine ait iki evreli bir geçiş planı açıklamıştı.

Bu planın birinci etabında Irak’taki askeri misyonun tamamlanarak ikili güvenlik işbirliklerine geçilmesi, ikinci basamağında ise Suriye’deki DEAŞ aykırısı operasyonlara Irak topraklarından verilen dayanağın sürdürülmesi öngörülmüştü.

“IRAK’IN TAM EGEMENLİĞİ GERİ DÖNMÜŞ OLACAK”

Irak Başbakanı Askeri Sözcüsü Sabah en-Numan, “30 Eylül, milletlerarası koalisyonun Irak’taki misyonunun sona erdirileceği, koalisyon karargahının kapatılacağı ve Doğal Kararlılık Operasyonu’nun sona ereceği son gündür.” dedi.

Numan, “Son koalisyon askeri 30 Eylül’de ayrılacak ve böylelikle Irak’ın tam egemenliği geri dönmüş olacak” diyerek, Irak güvenlik güçlerinin ülkenin ulusal güvenliğini sağlama vazifesini üstlenmeye hazır olduğunu belirtti.