Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Birleşmiş Milletler'de yaptığı ıslahat daveti, yaklaşık 80 yıllık Güvenlik Konseyi yapısına ait tartışmaları yine gündeme taşıdı. İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Canan Tercan ve Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Cihan Gün...
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ndeki (BMGK) veto sisteminin değiştirilmesi davetinde bulundu. Erdoğan, beş daimi üyenin veto yetkisinin kaldırılmasını ve Birleşmiş Milletler’de (BM) tüm ülkeleri kapsayan daha geniş bir karar sistemi oluşturulmasını istedi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın teklifi, Katar merkezli Al Jazeera’de yer alan tahlil ile mercek altına alınırken, BM’nin resmi kayıtlarına nazaran Konsey’deki veto kullanımının, son yıllarda bilhassa Orta Doğu ve Ukrayna başlıklarında kritik kararların alınmasını engellediği belirtildi.
Analizde, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın BMGK’nin yaklaşık 80 yıl evvel oluşturulan yapısının bugünün dünyasının muhtaçlıklarını karşılamadığını savunduğu aktarıldı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, BM Genel Kurulu’ndaki konuşmasında da mevcut sisteme reaksiyon göstererek, “190’dan fazla ülkenin iradesinin beş ülkenin keyfine tabi olduğu bir sistem ne adil ne de tam manasıyla itimat tesis edebilecek niteliktedir” demişti.
BMGK’DE VETO YETKİSİ NASIL İŞLİYOR?
BMGK, 15 üyeden oluşuyor. ABD, İngiltere, Fransa, Rusya ve Çin Konsey’in beş daimi üyesini oluşturuyor. Bu ülkeler, temelli hususlardaki karar tasarılarını veto etme yetkisine sahip.
Bu sebeple 15 üyeli Konsey’de 14 ülke bir tasarı lehine oy kullansa bile beş daimi üyeden birinin karşı oy kullanması tasarının kabul edilmesini engelleyebiliyor.
Veto düzeneği, BMGK’nin kuruluşundan bu yana Konsey’in en tartışmalı yetkilerinden biri olarak öne çıkıyor.
VETO HAKKININ KALDIRILMASI İÇİN BM ŞARTI DEĞİŞMELİ
BMGK’deki veto yetkisinin büsbütün kaldırılması için BM Şartı’nda değişiklik yapılması gerekiyor. Kural’ın 108. maddesine nazaran bir değişikliğin yürürlüğe girmesi için BM Genel Kurulu üyelerinin üçte ikisinin onayı ve BM üyelerinin üçte ikisinin kendi anayasal süreçleri doğrultusunda değişikliği onaylaması gerekiyor. Bu süreçte beş daimi üyenin tamamının onayı da kaide.
Bu sebeple veto yetkisinin büsbütün kaldırılması, birebir vakitte veto hakkına sahip beş ülkenin kendi yetkilerinden vazgeçmeyi kabul etmesini gerektiriyor.
VETO YETKİSİNİ EN ÇOK KİM KULLANDI?
BM’nin tarihî veto kayıtlarında Rusya ve 1991 öncesindeki Sovyetler Birliği, en fazla veto kullanan daimi üye olarak öne çıkıyor. BM’nin resmi veto listesi, 1946’dan bu yana veto kullanımını kayıt altına alıyor.
ABD de veto hakkını bilhassa İsrail-Filistin sıkıntısında çok sayıda defa kullandı. Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı topyekûn işgal etmesinin akabinde BMGK’de Ukrayna savaşıyla ilgili tasarılar da veto edildi.
Son yıllarda veto kullanımı bilhassa Gazze ve Ukrayna başlıklarında Konsey’in karar alma kapasitesine ait tartışmaları tekrar gündeme taşıdı. BM Genel Kurulu Başkanı Annalena Baerbock da 2026’da Hürmüz Boğazı’na ait bir karar tasarısının veto edilmesinin akabinde veto kullanımının BMGK’nin temel sorumluluklarını yerine getirmesini engelleyebildiğine dikkat çekti.
BMGK’deki beş daimî üyenin veto yetkisi, sistemin adil ve temsili olup olmadığı tartışmalarını da beraberinde getirirken İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Canan Tercan ve Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Cihan Günyel, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın davetini Hürriyet.com.tr için kıymetlendirdi.
“DAİMİ ÜYE SAYISINI ARTIRMAK SORUNU ÇÖZMEZ”
Dr. Canan Tercan, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Birleşmiş Milletler’in (BM) karar alma sisteminde değişiklik yapılması yönündeki davetinin arka planında, mevcut sistemin geçmişten bugüne yaşanan krizlerdeki rolünün bulunduğunu belirtti. Dr. Tercan, BMGK’daki beş daimî üyenin ayrıcalıklı pozisyonunun değiştirilmesi gerektiğini savunurken, sadece daimî üye sayısının artırılmasının adil bir tahlil olmayacağını söz etti.
Tercan, “Daimi üye sayısını artırmak sorunu çözmez; paylaşım alanı ve rekabeti daha fazla başkan arasına taşır ve daha kırılgan bir barış tabanı inşa eder.” dedi.
Son periyotta Almanya ve Japonya üzere ülkelerin BMGK’ye dahil edilmesi ve daimi üye sayısının artırılması yönündeki tartışmalara da değinen Tercan, bunun da tahlil olmayacağını şu sözlerle kaydetti:
“Türkiye Dışişleri Bakanlığı’nın Güvenlik Konseyi ıslahatına ait resmi yaklaşımında, daimi üye sayısının artması tahlil olarak değerlendirilmiyor; eşitlik, demokratik ve adil temsil, şeffaflık ve hesap verilebilirlik üzerinde duruluyor.”
Türkiye’nin yaklaşımını da şöyle özetledi:
“Türkiye’nin argümanı ise adil, eşit, güvenlik ve kalkınma odaklı bir BM. Türkiye burada çok başlı hükümran bir yapıyı değil, tarafsız mekanizmayı savunuyor.”
BM’nin mevcut yapısında değişiklik yapılmasının hukuken mümkün olduğunu belirten Tercan, bunun için BM Şartı’nda değişiklik yapılması gerektiğini tabir etti:
“Evet, Birleşmiş Milletler’in yapısında değişim mümkün. Fakat bunun gerçekleşebilmesi için BM Şartı’nda değişiklik yapılması gerekiyor.”
Tercan, değişikliğin yürürlüğe girebilmesi için gerekli koşullara da dikkat çekti:
“Bu değişikliğin yürürlüğe girebilmesi için ise Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesinin tamamının onayı ve BM üyesi devletlerin gerekli çoğunluğunun kabulü kaide.”
Reformun önündeki temel sorunun ise mevcut ayrıcalıklı yapının değiştirilmesi olduğunu belirten Tercan, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Dolayısıyla ıslahatın önündeki en büyük sorun da burada ortaya çıkıyor. Kendi ayrıcalıklı pozisyonlarını değiştirecek bir ıslahat konusunda beş daimi üyenin tamamının tıpkı yönde karar vermesi kolay görünmüyor. Zira mevcut sistem, bu beş ülkeye veto hakkı başta olmak üzere memleketler arası karar alma sisteminde öteki ülkelerden farklı ve ayrıcalıklı bir pozisyon sağlıyor.”
“BİRLEŞMİŞ MİLLETLER’İN SUÇ DOSYASI KABARIK”
BM’nin mevcut yapısına ait değerlendirmesine Srebrenitsa örneğini veren Tercan, 1995’te Bosna Savaşı sırasında Srebrenitsa’nın BMGK tarafından “güvenli bölge” duyuru edildiğini hatırlattı.
Tercan, bilhassa bayan ve çocukların BM barış gücünün bulunduğu bölgeye sığındığını belirterek, “BM müdahale ettiği Bosnalılara umut tacirliği yaparken, bir yandan da barış ismine ismini memleketler arası kamuoyunda yüceltiyordu lakin gerçekte durum oburdu.” tabirlerini kullandı.
Tercan, 11 Temmuz 1995’te Sırp güçlerinin Srebrenitsa’ya girdiğini ve binlerce kişinin hayatını kaybettiğini belirterek şöyle devam etti:
“Bu bir tuzak görünümündeydi, BM katliama göz yumdu, dahası dayanak oldu.”
Tercan, Srebrenitsa’nın tek örnek olmadığını savundu:
“Bu yalnızca bir örnek. Birleşmiş Milletler’in farklı kalemlerde kabahat belgesi kabarık.”
Tercan, bu sebeple Türkiye’nin BM’nin karar alma düzeneğinde değişiklik yapılması yönündeki talebinin gerekli olduğunu söyledi:
“Dolayısıyla Türkiye Cumhuriyeti’nin Birleşmiş Milletler’in daha adil olması için karar alma düzeneğinde değişiklik talebi, gerçekçi bir tabana dayanan, elzem bir taleptir.”
“BEŞ DAİMİ ÜYE KENDİ AYRICALIKLI KONUMUNU KORUYOR”
BM’nin mevcut yapısını kıymetlendiren Tercan, beş daimi üyenin pozisyonuna dikkat çekti:
“Birleşmiş Milletler, beş daimi üyenin dünya üzerindeki tez ve hegemonya alanlarını muhafazaları için legal bir egemenlik alanı sağlar ve bunu temellendirmek için, güvenlik, besin ve insan odaklılık üzere telaffuzları kullanır; Birleşmiş Milletler dünyaya adalet getirdi mi, düşünelim.”
BMGK’nin beş daimi üyesinin Rusya, ABD, Çin, Fransa ve İngiltere olduğunu hatırlatan Tercan, bu ülkelerin geçmiş ve yeni siyasetlerine ait örnekler verdi.
“AFRİKA’NIN 54 ÜYESİNE RAĞMEN DAİMİ TEMSİLCİSİ YOK”
Fransa’nın Afrika’daki tesirine değinen Tercan, şu sözleri kullandı:
“Fransa’nın BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyesi olması, Afrika’daki eski sömürgelerinin idare, askerî ve ekonomilerine müdahale etmesini kolaylaştırdı.”
Tercan, Gabon, Çad ve Orta Afrika Cumhuriyeti’ndeki askerî operasyonları, Mali’deki Serval ve Sahel genelindeki Barkhane operasyonlarını örnek gösterdi.
Ekonomik alanda da CFA frangı sistemi ile Fransız şirketlerinin uranyum, petrol ve maden dallarındaki yüküne dikkat çeken Tercan, Afrika’nın BMGK’deki temsil sıkıntısına da değindi:
“Dahası, Afrika 54 BM üyesine rağmen Güvenlik Konseyi’nde daimi temsilci bulunduramıyor.”
İngiltere’nin Afrika’daki tesirine ait de değerlendirmelerde bulunan Tercan, sömürge devrinden sonraki ekonomik ve siyasi bağlara dikkat çekti:
“İngiltere de, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi üyesi olmasına karşın, Afrika’daki nüfuzunu farklı araçlarla sürdürdü.”
Tercan, İngiltere’nin Kenya’daki Mau Mau İsyanı’na ve Sierra Leone’deki askerî müdahaleye de değinerek, bağımsızlık sonrasında İngiliz şirketlerinin bölgedeki tesirini koruduğunu savundu.
“Nijerya’nın petrol bölümünde Shell üzere İngiliz-Hollanda kontaklı şirketler kıymetli rol oynadı ve İngiltere de BM Güvenlik Konseyi’ndeki daimi üyeliğinin sağladığı milletlerarası diplomatik araçlarla Afrika’daki tesirini uzun mühlet devam ettirdi.”
“İSRAİL-FİLİSTİN MESELESİNDE İNGİLTERE’NİN ROLÜ VAR”
İngiltere’nin Orta Doğu’daki rolüne ait değerlendirmesinde ise Tercan, İsrail-Filistin sıkıntısına dikkat çekti:
“Ancak İngiltere bu kadar da değil. Bugün Orta Doğu’da İsrail’in Filistin topraklarında hak sav etmesinin arkasında da yeniden İngiltere var. İngiltere, desteklediği İsrail’le Orta Doğu’ya barış değil, savaş ve soykırım getirdi.”
“BU ÇAĞRI, ULUSLARARASI SİSTEM ELEŞTİRİSİNİ İFADE EDİYOR”
Dr. Cihan Günyel, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın BMGK’daki veto yetkisinin kaldırılması davetinin memleketler arası sistemin mevcut yapısına yönelik kapsamlı bir tenkit ve değişim önerisi olduğunu belirtti. Dr. Günyel, BMGK’deki veto sisteminin global problemlerin tahlilini zorlaştırdığını savunarak, sistemin daha geniş bir temsil ve dönüşümlü üyelik anlayışıyla tekrar ele alınması gerektiğini söz etti.
Mevcut sistemin 5 daimi üyenin çıkarları doğrultusunda şekillendiğini savunan Dr. Günyel, “Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın BMGK veto yetkisinin büsbütün kaldırılması daveti, milletlerarası sistem eleştirisini, tekrar inşasını ve düşünsel bir değişimi söz etmektedir.” dedi.
Birleşmiş Milletler’in kuruluş sürecine dikkat çeken Dr. Günyel, modern uluslararası münasebetler sisteminin 1648 tarihli Westphalia Antlaşması’yla başlatıldığını ve sistemin uzun müddet güç istikrarı anlayışı üzerinden şekillendiğini belirtti.
Dr. Günyel. 2. Dünya Savaşı’nın akabinde BM’nin kurulduğunu ve BMGK’nin 5 daimi üyeyle yeni bir güç istikrarı oluşturduğunu söyledi ve şöyle konuştu:
“2. Dünya Savaşı’nın sonlarına gerçek Nazi Almanya’sının yenileceği neredeyse katılaşmış ve müttefik kuvvetler ABD-SSCB-İngiltere, savaş sonrası milletlerarası sistemin şekillenmesi ismine adımlar atmaya başlamıştır. Savaşın bitimiyle birlikte BM kurulmuş ve BMGK daimî 5 üye ile esasen yeni bir güç istikrarının şekilleneceği mekanizmayı oluşturmuştur. ABD-SSCB-İngiltere-Fransa ve Çin BMGK daimî üyeleri olmuştur.”
193 ÜLKENİN OLDUĞU SİSTEMDE 5 ÜYE BELİRLEYİCİ”
BM’nin 1945 yılında 51 üyeyle kurulduğunu, bugün ise 193 üyeye ulaştığını hatırlatan Günyel, mevcut yapının vakit içinde ortaya çıkan güç istikrarlarıyla uyuşmadığını savundu.
“BM, bu bakımdan artık global bir uluslararası sistem kurumu ve kurumsallaşmasını temsil etmiştir.”
Günyel, BM’nin devletler arasındaki bağları düzenleyen ve milletlerarası hukuka dayalı bir yapı olarak tasarlandığını belirterek, BMGK’deki veto sisteminin bu anlayışla çeliştiğini tabir etti.
“Kurulduğunda 51 ülkenin üye olduğu BM’nin günümüzde 193 üyeye sahip olması ve 5 üyenin global sıkıntılarda tüm dünyayı ilgilendiren kararları kendi çıkarları manasında ele alması ve veto yetkilerini kullanması, sıkıntıların tahlilinden çok daha derinleşmesine ve negatif sonuçlarının diğer problemlerin çıkmasına sebep olduğu süreçleri de beraberinde getirdiğini tabir edebiliriz.”
“FİLİSTİN EN BARİZ ÖRNEK”
Günyel, mevcut veto sisteminin sonuçlarını Filistin üzerinden örnekledi:
“Bariz bir örnek olarak Filistin Devleti’ni verebiliriz. 157 ülkenin bağımsız devlet olarak tanıdığı Filistin’in BMGK’da ABD’nin veto oyuyla BM’de bağımsız devlet olarak tanınamaması en güzel örnek olarak verilebilir.”
Günyel, bu durumun BM’nin savunduğu eşitlik prensibi açısından da tartışma yarattığını söyledi:
“157 ülkenin bağımsız devlet olarak tanıdığı bir ülke, bir BMGK üyesi devletin oyuyla tanınmayabiliyor.”
Mevcut sistemin global sıkıntılarda daha geniş bir temsil anlayışına muhtaçlık duyduğunu belirten Günyel, şöyle devam etti:
“Bu açıdan düşündüğümüzde günümüzde 193 devletin olduğu, yalnızca bu 5 üyenin yanında global sistemde aktif olan aktörlerin dikkate alınmadığı bir sistemin devam etmesi, meseleleri çözmek yerine global problemlerin daha da derinleştiği yeni krizlerin ortaya çıkmasına tahminen de vesile olmakta.”
“BM’NİN İNSAN HAKLARI ANLAYIŞI SORGULANIYOR”
Günyel, 7 Ekim sonrası Gazze’de yaşananlar üzerinden de BM’nin mevcut yapısının sorgulanması gerektiğini savundu.
“Diğer taraftan 7 Ekim sonrası İsrail’in Gazze’de işlediği savaş hatalarına rağmen yaptırım uygulayamaması, 1948 yılından beri İsrail’in Filistinlilere karşı işlediği insan hakları ihlallerine karşı tahminen de kayıtsızlığı, BM’nin savunduğu ve BM Şartı’nın 1(3) maddesindeki ‘…ırk, cinsiyet, lisan ya da din bakımından rastgele bir ayrım yapılmaksızın temel özgürlükler ve insan haklarına hürmetin geliştirilmesi ve cesaretlendirilmesi için milletlerarası işbirliği’ yaklaşımı, BM İnsan Hakları Beyannamesi’nin tüm dünya için üniversal nitelikteki tezini zedelemektedir.”
Günyel, bu tablonun insan haklarının üniversalliği konusunda da soru işaretleri yarattığını belirtti:
“İnsan hak ve özgürlüklerinin evrensellik anlayışının günümüzde ne kadar gerçekçi olduğunu önemli olarak sorgulamaktadır.”
“SİSTEM EN AZINDAN REVİZE EDİLMELİ”
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın davetinin sadece veto sistemine yönelik bir değişiklik talebi olmadığını belirten Günyel, bunun daha kapsamlı bir sistem eleştirisi olduğunu söz etti.
“Sayın Cumhurbaşkanımız bu bağlamda bir sistem eleştirisi ve düşünsel yaklaşımın değişmesini ortaya koymuştur.”
Günyel, mevcut yapının meseleleri çözme kapasitesinin tartışmalı hale geldiğini savundu:
“Sistem artık problemleri çözmek ve hukuka dayalı memleketler arası sistem yaklaşımında önemli yanılgılar vermeye başlamıştır ve sistemin en azından revize edilmesi gerektiği de aşikardır.”
Günyel, BMGK ıslahatının önündeki siyasi ve ekonomik mahzurlara de dikkat çekti. Birçok ülkenin güvenlik ve savunma alanında 5 daimi üyeden birine bağımlı olduğunu belirten Günyel, ekonomik bağlantıların de mevcut yapının değişmesini zorlaştırdığını şu sözlerle belritti:
“Günümüzde hala Batılı devletler de dahil olmak üzere birçok devletin güvenlik ve savunma bağlamında BMGK üyesi bu devletlerden birine bağımlı olması, Latin Amerika, Asya ve Afrika ülkelerinin birçoklarının ya da diğer bir tabirle az gelişmiş Güneyin tek taraflı kuzeye (Batıya) olan ekonomik bağımlılıkları bu ülkelerin sistemin değişmesinde pasif bir tutum takınmalarına sebep olmakta.”
Günyel, mevcut sistemin değişmesi yönünde düşünsel bir tabanın oluştuğunu fakat ekonomik ve güvenlik bağlantılarının buna pürüz olduğunu kaydetti:
“Normatif olarak sistemin değişmesi ortada fakat güvenlik ve ekonomik gerçeklik ve birçok devletin bu 5 aktörle olan bağlarının maalesef güç üzerinden şekillenmesi BMGK yapısının değişmesinde olumsuz faktörler olarak duruyor. Bu da bize milletlerarası sistemin hukuk üzerinden değil güç üzerinden şekillendiğini göstermekte.”
Günyel, mevcut sistemin değişmesinin mümkün olduğunu ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın davetinin bu açıdan farklı bir tartışma başlattığını söyledi.
Günyel, “Elbette bu durumun her daim devam edeceği ve değişmeyeceği manasında gelmez. Sayın Cumhurbaşkanımız sistemin eleştirisini yaparak öteki ülkelere cüret verdi.” değerlendirmesinde bulundu.
“VETO KALDIRILIRSA 9 OYLA BAĞLAYICI KARAR ALINABİLİR”
Veto yetkisinin kaldırılması halinde BMGK’nin karar alma düzeneğinin nasıl değişebileceğini anlatan Günyel, mevcut sistemin 5 daimi üyenin tek başına kararları engellemesini mümkün kıldığını belirtti.
Günyel, “Veto yetkisinin kaldırılması durumunda BMGK, daimî üyelerin tek başlarına tüm memleketler arası iradeyi engelleme monopolünden kurtularak yalnızca sayısal oy çoğunluğuyla (9/15) bağlayıcı kararlar alabilir hale gelir.” sözlerini kullandı.
BMGK’deki yapının değişmesi için hukuksal bir sürecin işletilmesi gerektiğini belirten Günyel, BM Antlaşması’nın 108. maddesine işaret etti:
“Bu yapının değişebilmesi için BM Antlaşması’nın 108. maddesi uyarınca değişiklik yapılması kaidedir.”
Ancak veto yetkisine sahip 5 daimi üyenin de onayının gerekmesinin ıslahatın önündeki kıymetli pürüzlerden biri olduğunu belirten Günyel, şöyle konuştu:
“Fakat bu değişikliğin olabilmesi için veto yetkisine sahip 5 daimî üyenin de onayını gerektirdiği için yapının değişmesi türel bağlamda çok zorlayıcı bir yaklaşımla karşı karşıya kalmaktadır.”
Günyel, mevcut yapının bugün daha fazla tartışılmasının sebebini de şöyle açıkladı:
“BM ve BMGK maalesef 5 devletin memleketler arası sistem yaklaşımını temsil eden bir anlayışı yansıttığı için ve buna nazaran düzenlendiğinden ötürü bugün artık tartışmalı bir hale gelmektedir.”
Günyel, bu türlü bir sistemin Filistin konusunda da farklı sonuçlar doğurabileceğini savundu:
“Bu durumda örneğin Filistin’in bağımsız devlet olarak tanınması hayata geçirilebilir.”
Günyel, kararların 5 daimi üyenin çıkarlarından fazla BM üyelerinin ortak iradesine dayanması gerektiğini belirtti:
“Sorunların tahlili 5 daimî üyeden birinin çıkarlarına uygun olup olmadığı değil, tahminen de BM üyesi tüm devletlerin ortak çıkarları bağlamında daha adil bir sonuçla alınabilir.”
CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN’IN “DÖNÜŞÜMLÜ SEÇİM” ÖNERİSİ
Günyel, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın önerdiği “dönüşümlü seçim” modelinin BMGK’nin temsil kapasitesini artırabileceğini belirtti.
“Sayın Cumhurbaşkanımız ‘dönüşümlü seçim’ sistemini önererek temsil kapasitesinin artması ve ‘daha adil bir dünya’ anlayışı bağlamında hareket etmekte ve sistemsel bir yaklaşımı tasvir etmektedir.”
Günyel, önerilen modelin işleyişini ise şöyle anlattı:
“Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın önerdiği model; BMGK üyeleri, Genel Kurul tarafından makul müddetler için dönüşümlü olarak seçilecek. Misyonunu sürdürmek isteyen ülkelerin yine seçimlere girerek üyelerin çoğunluğunun takviyesini alması gerekecek.”
Günyel, dönüşümlü seçim modelini demokratik sistemlerdeki seçim düzeneği üzerinden açıklarken, BMGK üyelerinin vazife müddetleri boyunca sergileyecekleri tavrın tekrar seçilmelerinde tesirli olabileceğini belirtti:
“Belki şöyle düşünmek gerekir. Bugün demokrasilerde seçimlere giren siyasi parti ve başkanları vaatlerde bulunmakta, seçim sonucuna nazaran de muhakkak bir müddetliğine misyon yapmaktadırlar.”
Günyel, siyasi aktörlerin seçim periyodundaki performanslarının sonraki seçimlerde belirleyici olması üzere, BMGK üyelerinin memleketler arası sıkıntılardaki tavırlarının da yine seçilmelerini etkileyebileceğini söyledi:
“Örneğin bir siyasi partinin bu müddette vaatlerini yerine getirememesi yahut getirmesi sonraki seçimde seçmenlerin davranışını ve oy vermesini etkileyecektir. Buna nazaran de misyonuna devam etmesi yahut öteki bir partinin misyona gelmesine sebep olabilir.”
Bu mantığın BMGK’ye uyarlanabileceğini belirten Günyel, şöyle devam etti:
“İşte bu mantık üzerinden düşündüğümüzde BMGK seçilecek üyelerin global sorunlardaki vaatleri de belirleyici olabilecektir. Misyon sürecinde adil ve adaletli olup olmadıkları belirleyici olacaktır.”
Günyel, bu yaklaşımın ülkelerin karar alma süreçlerinde sırf kendi çıkarlarını değil, global tesirleri de dikkate almalarını sağlayabileceğini savundu.
Filistin sorununun de bu modelde belirleyici örneklerden biri olabileceğini tabir eden Günyel, “Örneğin Filistin’i bağımsız bir devlet olarak tanıma konusundaki yaklaşımı aday ülkenin seçilip seçilmemesini belirleyen bir faktör olacaktır. Hem Filistin’i tanıyan 153 devlet ve Müslüman devletleri düşündüğümüzde aday devlet için belirleyici bir faktör olacaktır. Bu yaklaşımın hayata geçmesi, kararların alınmasında ülkelerin adil davranmasını ve ayrıyeten onların kararları alırken kendi çıkarları değil, tüm dünyayı ilgilendirdiği gerçeğiyle sonlandıracaktır.” dedi.
Somalili korsanlar dehşet saçtı: Tankeri kaçırıp mürettebatı öldürdüler
Japonya’da zelzele: 6 büyüklüğünde
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın BM daveti dünyada yankılandı! Beş daimi üyenin veto yetkisi kaldırılabilir mi? Uzmanlar Hürriyet’e kıymetlendirdi
Fiji’de isimli emanette kokain skandalı: Hepsi “un paketi”ne dönüştü
Bir ‘PItt’ daha eksildi
Asya’yı sel vurdu… En az 139 meyyit
Fransız Büyükelçi Dumont Hürriyet’e konuştu… Ankara’ya paydaşlık bildirisi
