ABD idaresi, arabalar için geçerli olan yakıt tasarrufu standartlarını düşürerek Biden periyodunun elektrikli araç gayelerini geriye çekti.
ABD Ulaştırma Bakanlığı, Joe Biden yönetiminin elektrikli araç üretimini teşvik etmek hedefiyle yürürlüğe koyduğu araç yakıt tasarrufu standartlarını 2031 yılına kadar geçerli olacak halde değerli ölçüde düşürme kararı aldı.
Yetkililer, araba üreticilerini daha az yakıt tüketen modeller geliştirmeye zorlayan kuralları aksine çevirecek yeni düzenlemenin pazartesi günü resmen yürürlüğe gireceğini duyurdu.
ABD Başkanı Donald Trump, otomobil ve kamyonlar için yeni yakıt tasarrufu standartlarını onayladığını belirterek bu adımın yeni araç fiyatlarını aşağı çekeceğini savundu.
Ulaştırma Bakanı Sean Duffy ise düzenlemeyi “Amerikalı otomotiv çalışanları için büyük bir zafer yolda” kelamlarıyla kıymetlendirdi.
Bakanlığın kendi hesaplamaları, standartların gevşetilmesinin yeni araç maliyetlerini düşürürken, önümüzdeki yıllarda yakıt tüketimini ve karbondioksit salımını artıracağını gösteriyor.
Plan kapsamında 2031 yılına kadar filo genelinde ortalama yakıt tüketiminin galon başına 34,5 mile (litre başına 14,7 kilometre) gerilemesi öngörülüyor.
Biden devrindeki maksat ise birebir müddette galon başına 50,4 mil (litre başına 21,4 kilometre) seviyesindeydi.
Ulaştırma Bakanlığı verilerine göre yeni düzenleme, araç başına ortalama satın alma maliyetini 930 dolar azaltacak.
Buna karşılık 2050 yılına kadar fazladan 100 milyar galon yakıt tüketilecek, şoförlerin cebinden yakıt için ek 185 milyar dolar çıkacak ve karbondioksit salımı yaklaşık yüzde 5 artacak.
Trump idaresi, aralık ayında 2022 model yılı standartlarını geriye dönük olarak düşürmeyi, akabinde 2031’e kadar yıllık artışları yüzde 0,25 ile yüzde 0,5 arasında sınırlamayı teklif etmişti.
Demokrat Partili Joe Biden ise araç standartlarını 2024 ve 2025 modellerinde yıllık yüzde 8, 2026’da yüzde 10, 2027-2031 arasında ise yıllık yüzde 2 artırma kararı almıştı.
Biden idaresi bu adımlarla fosil yakıt tüketimini kısmayı, pak güce geçişi hızlandırmayı ve ABD’yi bu teknolojilerin üretiminde global önder pozisyonuna taşımayı amaçlıyordu.
Biden döneminde Ulaştırma Bakanlığı yapan Pete Buttigieg, düzenlemeye reaksiyon göstererek, “Standartları düşürmek Trump’ın halihazırda yaptıklarını hızlandıracak: Pak teknoloji geleceğini Çin’e teslim etmek ve Amerikalıları benzinlikte daha fazla ödemeye zorlamak” dedi.
Şubat ayı sonunda patlak veren ABD-İsrail-İran savaşının akabinde Amerikan şoförleri akaryakıt fiyatlarıyla gayret ediyor.
Özellikle kasım ayındaki Kongre ara seçimleri öncesinde dizel fiyatlarının rekor kırması, Trump idaresini yeni adımlara yöneltti.
Yüksek fiyatlar, Cumhuriyetçilerin Kongre’deki çoğunluğu kaybetmesi riskini doğuruyor.
Reuters’ın aktardığı Sürücüler birliği AAA bilgilerine nazaran şubat sonunda savaş başladığında galonu 3,76 dolar olan ortalama dizel fiyatı, son haftalarda 6,53 dolara ulaşarak yeni bir tepe gördü.
Karayolu nakliyeciliği, tarım ve inşaat dalının temel girdisi olan dizeldeki artış, enflasyonu tetikleyen ana ögeler arasında yer alıyor.
Artan maliyetlere karşı Trump, dizel ihracatına yasak getirilmesi fikrine takviye verdiğini açıkladı. Salı günü gazetecilere konuşan Trump, “Dizeli dışarı göndermeyelim dedim” tabirlerini kullandı.
Yasak konusu idare içinde tartışma yaratmayı sürdürürken, kimi Cumhuriyetçi isimler ihracatın kısıtlanmasını talep ediyor.
Uzmanlar ise ihracat yasağının global ve mahallî istikrarları sarsabileceği ikazında bulunuyor.
Morgan Stanley datalarına nazaran günlük 1,3 milyon varil dizel ihraç edip 0,2 milyon varil ithal eden ABD, tükettiğinden daha fazlasını üretiyor.
Analistler, ihracatın kesilmesi durumunda ABD Körfez kıyısındaki depolama tesislerinin yaklaşık üç hafta içinde büsbütün dolacağına dikkat çekiyor.
AFP haber ajansına konuşan Rystad Energy analisti Jorge Leon, mümkün bir ihracat yasağının ABD içinde arzı artırarak kısa vadede dizel fiyatlarını düşüreceğini söyledi.
Ancak Leon rafinerilerin işleyişine dikkat çekerek şu değerlendirmeyi yaptı:
“İhraç edilemeyen fazla dizel birikirse, rafineriler üretimi kısmak zorunda kalır. Bu da daha az akaryakıt ve uçak yakıtı üretilmesi manasına gelir. Sonuçta dizel fiyatları gerilerken akaryakıt ve jet yakıtı fiyatları yükselir.”
DNB Carnegie analistleri Helge Andre Martinsen ve Tobias Ingebrigtsen, yasağın global rafineri marjlarını ve pompa fiyatlarını tırmandıracağını belirtti.
Bu yönde bir adım, bilhassa ABD’den gelen dizele bağımlı olan ve doğacak açığı kapatmakta zorlanacak Avrupa pazarında yeni bir güç sarsıntısı yaratabilir.
Küresel dizel tedariki halihazırda önemli açıklar veriyor. Ortadoğu kaynaklı işlenmiş petrol eserlerinin değerli bir kısmı, savaş kaynaklı deniz nakliyatı aksamaları ve vurulan tesisler sebebiyle pazara ulaşamıyor.
Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik taarruzları sonrasında büyük bir üretici olan Moskova da dizel ihracatına moratoryum getirdi.
Danışmanlık şirketi Bersingeco, ABD’nin Avrupa’ya eser sevkiyatını durdurması halinde Fransa’da dizelin pompa fiyatının litre başına 3,90 euroya (4,40 dolar) tırmanabileceği varsayımını paylaştı.
Madrid’de konut krizine karşı büyük hareket. “Daha fazla sabır etmeyeceğiz”
Lavrov: Filistin Devleti’nin BM kararları doğrultusunda kurulması için vakit geldi
ABD’de yakıt krizi. Trump’tan dizel ihracatına yasak sinyali
Japon seslendirme sanatkarından TikTok’a yapay zeka davası. “Sesimizi kopyalayıp bizi ezemezler”
“Hamaney’i enkazdan çıkardık”
Gazzeli kışı enkazda bekliyor… Kalacak yerleri yok
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’dan BM değerlendirmesi… ‘Türkiye vizyonu öne çıktı’
