Etiyopya’da barış çöktü. Tigray güçleri topyekun savaş duyuru etti

Etiyopya’da federal hükümet ile ülkenin kuzeyindeki Tigray bölgesi arasındaki tansiyon tekrar açık çatışmaya dönüştü.

Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF), federal güçlere karşı geniş çaplı bir taarruz başlatarak üç havalimanının denetimini ele geçirdi ve komşu Afar ile Amhara eyaletlerine gerçek ilerleyişe geçti.

TPLF Genel Başkan Yardımcısı Amanuel Assefa, Fransız haber ajansı AFP’ye yaptığı açıklamada, “Şu anda topyekun bir savaş durumundayız” dedi.

Çatışmalar, 2020-2022 yılları arasında yüz binlerce insanın hayatını kaybetmesine yol açan ve Pretoria Barış Anlaşması ile sona eren iç savaşın akabinde sağlanan kırılgan huzuru büsbütün bozdu.

Çatışmaların fitili çarşamba günü TPLF güçlerinin federal polisin kontrolündeki üç havalimanını ele geçirmesi ve komşu eyaletlere ataklar düzenlemesiyle ateşlendi.

Taraflar çatışmaları yine başlatmakla birbirlerini suçluyor.

Afar’daki bir insani yardım kaynağı, Tigray hududuna yakın Yallo kasabasını ele geçirmeye çalışan silahlı ögelerin perşembe günü ağır topçu atışları gerçekleştirdiğini bildirdi.

Etiyopya merkezli yabancı bir güvenlik kaynağı ise savaşçıların tekrar Tigray-Afar sonundaki Abala’nın denetimini sağladığını aktardı.

Yabancı güvenlik kaynağı, başşehir Addis Ababa’ya giden az sayıdaki güzergahtan biri olan Amhara’daki Weldiya kenti etrafında de şiddetli çatışmalar yaşandığını belirtti.

Uzmanlar, bu adımların 2020-2022 savaşındaki ikmal çizgilerini kesme ve başşehre ilerleme stratejisiyle örtüştüğüne dikkat çekiyor.

AFP’ye konuşan Oslo Yeni Üniversite Koleji’nden bölge uzmanı Kjetil Tronvoll, TPLF’nin sonuncu maksadının Addis Ababa’yı ele geçirmek olduğunu, fakat kente ulaşmak için izlenecek taktik atakların şimdi bilinmediğini söyledi.

Tronvoll, Afar taarruzunun Etiyopya’nın yakıt dahil milletlerarası ticaret kargosunun neredeyse tamamını sağlayan Cibuti ile olan ikmal çizgisini kesmeyi amaçladığını tabir etti.

Etiyopya Cumhurbaşkanı Taye Atske Selassie Amde, çarşamba günü Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada “yıkım ve kaos güçleri” ile “hasım ögelerin iç işlerine müdahalesini” kınadı.

Sahadaki ittifak istikrarları de son savaşa kıyasla esaslı biçimde değişti.

TPLF, Amhara’daki Fano milisleri dahil öteki altı silahlı kümeyle Başbakan Abiy Ahmed hükümetini devirmeyi hedefleyen yeni bir ittifak kurdu.

Oysa evvelki iç savaşta Fano milisleri ve Eritre, Tigray güçlerine karşı federal ordunun yanında yer almıştı.

İki taraf, 2022’de imzalanan barış mutabakatından duydukları hoşnutsuzluk sonrası federal hükümetten uzaklaştı.

Pretoria Anlaşması, TPLF içindeki bölünmeler ve partideki şahin kanadın bölgedeki süreksiz idaresi uzaklaştırarak kontrolü yine ele almasıyla fiilen aşındı.

İnsan hakları örgütleri, TPLF’yi son savaştan kalan yaklaşık bir milyon kişi hala yerinden edilmiş durumdayken tekrar silahlanmak ve insanları zorla silah altına almakla suçluyor.

Federal ordu da daha evvel Tigray’a insansız hava araçlarıyla taarruzlar düzenlemiş ve bölge sonuna askeri yığınak yapmıştı.

Çatışmaların bölgesel bir savaşa dönüşmesinden duyulan tasa artıyor.

Addis Ababa idaresi, denize kıyısı olmayan Etiyopya’nın Kızıldeniz’e, bilhassa de Assab Limanı’na erişimini uzun vadeli güvenlik ve kalkınması için hayati görüyor.

Eritre ise Etiyopya’nın bu gayeye askeri güç kullanarak ulaşmasından korkuyor.

Etiyopya hükümeti Eritre’yi kurulan isyancı ittifaka mali dayanak sağlamakla itham ediyor.

Reuters ajansının Eritre’nin çatışmalara dahil olup olmayacağı sorusuna cevap veren TPLF yöneticisi Assefa, ellerinde Eritre’nin planlarına dair bilgi olmadığını söyledi ve Asmara’dan şimdi askeri müdahale talep etmediklerini ekledi.

Son periyotta Afrika Boynuzu en çalkantılı devirlerinden birini geçiriyor. Etiyopya, Sudan ordusunun savaştığı Hızlı Destek Kuvvetleri’ne takviye vermekle suçlanıyor ve bu suçlamaları geri çeviriyor.

Eritre ise Sudan ordusuna daha yakın dururken, Etiyopya’nın Nil Nehri üzerinde inşa ettiği Hedasi Barajı’nı hayati su kaynaklarına tehdit olarak gören Mısır ile temaslarını sıkılaştırıyor.

Etiyopya’nın ayrıyeten Türkiye, Somali ve Mısır ile farklı başlıklarda tansiyonları sürüyor.

Çatışmalar, kısa mühlet evvel son iç savaşa bağlı yaptırımları ve silah ambargolarını kaldıran ABD için de diplomatik bir zahmet yarattı.

Washington idaresi, ulusal acil durum halinin sona erdiğini duyurarak Eritre Savunma Kuvvetleri ve temaslı yapılara yönelik yaptırımlara son vermişti.

Fakat ABD’nin Addis Ababa Büyükelçiliği, TPLF idaresinin geniş çaplı bir taarruz başlatmasından dolayı hayal kırıklığına uğradıklarını belirterek Etiyopya hükümetine takviye verdi.