BM'nin bağımsız uzmanları, İran'da en az 177 sivilin öldüğü iki ABD saldırısının savaş hatası oluşturduğuna inanmak için makul münasebetler bulunduğunu açıkladı.
Birleşmiş Milletler (BM) bünyesindeki bağımsız insan hakları uzmanları, ABD’nin İran’da düzenlediği ve en az 177 sivilin hayatını kaybettiği iki hücumda savaş hatası işlendiğine inanmak için “makul gerekçeler” bulunduğunu açıkladı.
İran’a ait Bağımsız Uluslararası Gerçekleri Araştırma Misyonu’nun yeni raporunda, şubat ayında Minab’daki bir ilkokul ile Lamerd’deki bir spor kompleksine düzenlenen ataklar incelendi.
Uzmanlar, akınların ayrım gözetmediği, sivillerin vefatına ve sivil yapılarda hasara yol açtığı sonucuna vardı.
ABD daha evvel Lamerd’e akın düzenlediğini reddederken, Minab’daki olayla ilgili soruşturma yürütüldüğünü açıklamıştı.
Rapora nazaran ABD ve İsrail’in İran’a karşı savaşı başlattığı 28 Şubat’ta, ülkenin güneyindeki Minab kentinde bulunan Shajareh Tayyebeh İlkokulu Tomahawk füzeleriyle vuruldu.
Yerel yetkililere nazaran taarruzda 120’si çocuk en az 156 kişi hayatını kaybetti.
Okulun tıpkı gün atağa uğrayan İran Devrim Muhafızları Ordusu’na ilişkin bir deniz kompleksinin yakınında bulunduğu fakat açık biçimde ayırt edilebilir bir sivil yapı olduğu belirtildi. Uzmanlar, okulun askeri maksatlarla kullanıldığına ait rastgele bir bilgiye ulaşılmadığını kaydetti.
Toplanan delilleri kıymetlendiren uzmanlar, hücumun ABD tarafından gerçekleştirildiğine inanmak için makul münasebetler bulunduğu sonucuna vardı.
Raporda ayrıyeten okulun atağın direkt gayesi olduğuna ve meydana gelen hasarın yakındaki askeri komplekse yönelik taarruzun sonucu olmadığına ait değerlendirmeye yer verildi.
Aynı gün Lamerd kentindeki bir spor kompleksi ve yerleşim bölgesi de vuruldu. Lokal yetkililer taarruzda 7’si çocuk en az 21 sivilin öldüğünü bildirdi.
Spor kompleksinin de açıkça tanımlanabilir bir sivil yapı olduğu ve askeri emellerle kullanıldığına dair rastgele bir bulgu bulunmadığı belirtildi. ABD ordusu ise o gün Lamerd’de rastgele bir akın gerçekleştirmediğini açıkladı.
BM uzmanları iki olay için de ABD’nin, “sivillerin vefatına yahut yaralanmasına ya da sivil yapılara ziyan verilmesine yol açan ayrım gözetmeyen atak savaş suçunu” işlemiş olabileceğine inanmak için makul münasebetler bulunduğunu bildirdi.
Rapor sırf ABD ataklarını değil, İran’da Aralık 2025 ve Ocak 2026’da düzenlenen kitlesel hükümet aksisi şovlara yönelik müdahaleleri de inceledi.
Uzmanlar, güvenlik güçlerinin protestoları bastırırken kullandığı ölümcül şiddetin “şaşırtıcı ve gibisi görülmemiş bir ölçekte” gerçekleştiğini ve ülkenin 31 eyaletinin tamamında vefatlar yaşandığını bildirdi.
Tanıkların anlatımlarına göre güvenlik vazifelileri çatılara ve yüksek noktalara konuşlanarak kalabalıklara ateş açtı. Çok sayıda göstericinin metal saçmalar sebebiyle başından, göğsünden ve gözlerinden ağır halde yaralandığı, birtakım şahısların kalıcı olarak görme yetisini kaybettiği belirtildi.
Raporda güvenlik güçlerinin sıhhat kuruluşlarına da müdahale ettiği, yaralı göstericiler ile birtakım sıhhat çalışanlarının gözaltına alındığı kaydedildi.
zmanlara nazaran protestolar sırasında gözaltına alınan on binlerce kişi azap, tecrit ve avukata erişimin engellenmesi üzere uygulamalara maruz kaldı.
Raporda ayrıyeten protestolarla temaslı suçlamalarla yargılanan en az 29 erkeğin hızlandırılmış yargı süreçlerinin akabinde idam edildiği belirtildi.
BM uzmanları, İran makamlarının baskı sürecinde ağır insan hakları ihlallerinde bulunduğu ve bunların cinayet, mahpus, fizikî özgürlükten ağır biçimde mahrum bırakma, azap ve öteki insanlık dışı hareketler yoluyla insanlığa karşı kabahatler oluşturduğu sonucuna vardı.