Yaz sonrası ben alarmı! Renk ve form değişikliklerine dikkat

Benlerinizi tanıyın

Ciltte yer alan benler (nevüsler), tıp lisanında renk pigmenti üreten hücrelerin bir araya gelmesiyle oluşan lezyonlardır. Benler ortaya çıkış vakitlerine ve hücresel yapılarına nazaran temel olarak üç ana kümede incelenmektedir:

Sıradan (Yaygın) Benler:Genellikle çocukluk ve gençlik periyodunda çıkan, renk dağılımı eşit, kenarları düzgün ve çapı 5-6 milimetreden küçük olan lezyonlardır. Yüzeyleri düz yahut hafif kabarık olabilir.

Doğumsal Benler: Doğum esnasında yahut hayatın birinci yıllarında var olan benlerdir. Küçük lekeler halinde olabileceği üzere bedenin daha geniş alanlarını kaplayan boyutlarda da görülebilirler.

Atipik (Displastik) Benler: Klasik benlerden farklı olarak sonları besbelli olmayan, tek bir renkten fazla kahverengi, pembe yahut siyah tonlarını bir arada barındıran ve hal olarak asimetrik yapıdaki benlerdir.

Benin kısa müddette süratlice büyümesi tehlikeli olabilir

İyi huylu bir ben çoklukla tek renklidir (açık yahut koyu kahverengi), yuvarlak ya da oval sonlara sahiptir, vakit içinde birdenbire büyümez yahut biçim değiştirmez.

Bunun yanında atipik benler ve boyutu geniş olan doğumsal benler tertipli takip gerektirmektedir. Benin kenarlarının girintili çıkıntılı yahut sistemsiz bir hal alması, içindeki rengin homojenliğini kaybedip birden fazla ton içermeye başlaması, mevcut bir benin kısa müddet içinde süratle büyümesi, yüzeyinde kabuklanma, kanama yahut kaşıntı üzere belirtilerin ortaya çıkması ve bilhassa 30’lu yaşlardan sonra bedende yeni ve süratli büyüyen benlerin belirmesi takip edilmesi gereken işaretlerdir.

Vücudunda 50’den fazla ben bulunan yahut ailesinde cilt kanseri hikayesi olan şahıslar ise risk kümesinde yer almaktadır.

Cilt kanseri riskini en aza indiren faktörler

Benlerde yaşanan hücresel değişimler, cilt kanserinin en bilinen tiplerinden biri olan melanom gelişiminde rol oynayabilir. Güneşten yayılan ultraviyole (UV) ışınlarına uzun müddet korunmasız maruz kalmak, geçmişte yaşanan şiddetli güneş yanıkları ve solaryum kullanımı benlerin yapısını bozarak kanserleşme riskini artıran temel ögelerdir.

Cilt kanseri, cildin yüzeyinde beliren ve birinci etapta sıradan bir ben üzere görünen lezyonlarla başlayabilir. Bu sebeple var olan benlerin yapısının korunması ve cildin ziyanlı ışınlardan yüksek müdafaa faktörlü güneş kremleriyle korunması, mümkün risklerin önüne geçilmesinde kritik değer taşır.

Dijital ben haritalaması çok önemli

Geçmişte ben muayeneleri sadece gözle yahut el dermoskopuyla yapılırken, günümüzde dijital dermoskopi aygıtlarıyla ben haritalaması yapılmaktadır. Dijital ben haritalamasında, hastanın bedenindeki tüm benlerin mikroskobik imgeleri yüksek çözünürlükle kaydedilerek tüm bedenin ayrıntılı bir haritası çıkarılır.

Bu metot sayesinde benlerin boyutu, rengi ve hücresel sonları dijital data tabanına aktarılır. Tertipli aralıklarla yapılan rutin denetimlerde yeni alınan manzaralar evvelki harita kayıtlarıyla karşılaştırılarak milimetrik değişimler ve bedene yeni eklenen lezyonlar saptanır. Ağrısız ve radyasyonsuz olan bu süreç, kuşkulu benlerin şimdi başlangıç evresindeyken fark edilmesini sağlar.

Erken evrede tespit edilen riskli benlerin takibi

Ben haritalaması esnasında kuşkulu olarak işaretlenen yapıların makul aralıklarla izlenmesi yahut direkt dermatolojik değerlendirmeye alınması gerekir. Kuşkulu görülen lezyonların vakit içinde gösterdiği milimetrik büyüme yahut hücresel yapı değişiklikleri, şimdi gözle fark edilemeyecek düzeydeyken dijital sistemler tarafından tespit edilir.

Bu sayede cilt yapısında meydana gelebilecek olumsuz süreçler ilerlemeden denetim altına alınabilir ve hastaya özel bir takip takvimi oluşturulabilir.

Bazı durumlarda cerrahi süreç gerekebilir

Yapılan muayene ve dijital ben haritalaması sonucunda riskli görülen yahut vakit içinde değişim gösteren benler için en temel tedavi yaklaşımı cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Süreç, lokal anestezi altında cildin o bölgesinin uyuşturulmasıyla gerçekleştirilir ve ben büsbütün alınır.

Çıkarılan doku kesin teşhis için patolojik incelemeye gönderilir. Estetik korkularla yahut kıyafetlerin sürtünmesi sebebiyle tahriş olan güzel huylu et benlerde ise doktor kararına göre lazer yahut koterizasyon (yakma) üzere teknikler de kıymetlendirilebilir.