Singapur, giderek zayıflayan okuma alışkanlığını yine canlandırmak hedefiyle beş yıllık bir kampanya başlattı.
Tren beklerken, kafede tek başına otururken ya da günün rastgele bir anında… Güneydoğu Asya’nın küçük ada ülkesi Singapur, vatandaşlarını giderek kaybolan bir alışkanlığa geri döndürmeye çalışıyor: Okumaya.
Singapur Ulusal Kütüphane Kurulu, bu ay okuma alışkanlığını geliştirmek emeliyle beş yıllık ulusal bir kampanya başlattı. Program kapsamında, okuma müddetlerini hükümete ilişkin internet sitesine kaydeden vatandaşlara küçük ödemeler de yapılacak.
Yetkililer, okumanın puan ve ödül sistemiyle oyunlaştırılmasının, insanların kısa ve yüzeysel içerikler arasında durmaksızın gezinmesine karşı tesirli olabileceğini düşünüyor.
Ulusal Kütüphane Kurulu Başkanı Melissa Tam, kısa içeriklerin insanların şimdiki kalmasına yardımcı olduğunu fakat uzun metinlerin dikkati, eleştirel düşünmeyi ve hayal gücünü güçlendirdiğini belirtti.
Tam, maksatlarının merak eden, düşünen, sorgulayan ve giderek karmaşıklaşan dünyayı anlayabilecek bir okur toplumu oluşturmak olduğunu söyledi.
Programın iştirakçileri güçlü etmesi ise mümkün görünmüyor. En az 15 dakika süren bir okuma seansı karşılığında 20 sanal para kazanılıyor. Bir Singapur doları (0,8 ABD doları) alabilmek için bin sanal para toplamak gerekiyor.
Sistem günde sadece bir okuma seansını kabul ediyor. Münasebetiyle bir kişinin 1 Singapur doları kazanabilmesi için en az 50 farklı günde okuma yapması gerekiyor.
Okuma alışkanlıkları üzerine çalışan Loh Chin Ee, 15 dakikanın tertipli okurlar için kısa görünebileceğini lakin alışkanlık kazandırmak açısından uygun bir başlangıç noktası olduğunu söz etti.
Ee, insanların ekranlarda hala çok sayıda söz okuduğunu lakin uzun mühlet odaklanmayı ve metne bağlı kalmayı gerektiren ”derin okuma” tecrübesinin giderek azaldığını söyledi.
Singapur, memleketler arası değerlendirmelerde okuma marifetleri açısından dünyanın önde gelen ülkeleri arasında yer alıyor. Buna karşın öğrencilerin ilerleyen sınıflarda büyük imtihanlara hazırlanmaya başlamasıyla birlikte kitap okuma isteklerini kaybettiğine ait kaygılar bulunuyor.
Singapur’da çalışan 32 yaşındaki risk analisti Isaac Neo, gençlerin ortaöğretim yıllarında yoğun imtihan baskısı sebebiyle sadece testlerde karşılarına çıkacak metinleri okumaya başladığını söyledi.
Kariyerine başladıktan sonra yıllarca eline kitap almadığını fark eden Neo, 2025 yılında Modern Erkekler Kitap Kulübü’nün kurucuları arasında yer aldı. Neo’ya nazaran kulübe katılan birçok kişi, uzun mühlet ara verdiği okumayı yine alışkanlığa dönüştürmek ve daha evvel ilgi göstermediği çeşitleri keşfetmek istiyor.
OKUNAN DAKİKALAR BAĞIŞA DÖNÜŞECEK
“Okudukça kazan” programı yıl sonuna kadar pilot olarak uygulanacak. Ulusal Kütüphane Kurulu, iştirakçilerden gelecek yorumlara nazaran sisteme yeni özellikler ekleneceğini açıkladı.
Okurlar ayrıyeten bir yardım kampanyasına da katkıda bulunabilecek. Heyet, yıl içerisinde toplam 7,5 milyon dakikalık okuma mühletine ulaşılması halinde 150 bin Singapur dolarına kadar bağış toplanmasını hedefliyor.
Uygulama Singapur’da tartışmaları da beraberinde getirdi. Kimi eleştirmenler insanların maddi karşılık beklemeden, sırf okuma sevgisiyle kitaplara yönelmesi gerektiğini savunuyor.
Diğerleri ise TikTok görüntüleri, yapay zekâyla üretilen içerikler ve daima ekran kaydırma alışkanlığının hâkim olduğu bir devirde insanları okumaya yöneltecek her tekniğin denenebileceği görüşünde.
Kitap ve ömür üslubu içerikleri üreten Charmaine Lim, toplu taşımada yüksek sesle TikTok görüntüleri izleyenler yerine kitap okurken durağını kaçıran insanları görmeyi tercih edeceğini söyledi.
Psikolog Charissa Ng ise maddi mükafatların hâlihazırda okumaya biraz ilgi duyan şahıslarda tesirli olabileceğini, okumaya hiç ilgisi bulunmayanlarda ise kalıcı bir iç motivasyon yaratmasının güç olduğunu belirtti.
Küçük mali mükafatların algoritmaların sunduğu süratli hazla yarışıp yarışamayacağı şimdi bilinmiyor. Lakin daha evvel paklık ve toplumsal nezaket üzere alanlarda ulusal kampanyalar yürüten Singapur, bu sefer vatandaşlarını ekranı kaydırmak yerine kitabın sayfasını çevirmeye teşvik ediyor.