Çocuğunuz bunu yapıyorsa kızmayın… Nedeni çok kritik olabilir

Okula ahenk her çocukta tıpkı müddette gerçekleşmiyor

Okula başlamak çocuk için sadece yeni bir eğitim periyodunun başlangıcı değil; aileden ayrılmak, yeni arkadaşlıklar kurmak, kurallara ahenk sağlamak ve akademik beklentilerle karşılaşmak manasına geliyor. Kimi çocuklar bu değişime birkaç gün içinde ahenk sağlarken, kimi çocukların daha uzun müddet dayanağa muhtaçlığı olabiliyor.

Özellikle okula gitme vakti yaklaştığında yoğun telaş, ağlama, ebeveynden ayrılmak istememe, karın ağrısı yahut baş ağrısı üzere belirtiler ortaya çıkıyorsa, davranışın altında yatan sebebin araştırılması değer taşıyor.

“Okula gitmek istemiyorum” cümlesinin arkasında ne var?

Günlük lisanda sıklıkla kullanılan “okul fobisi” sözü yerine, çocuğun okula gitmesini engelleyen tasanın kaynağının anlaşılması daha değerli. Okul reddi daha geniş bir kavram olarak çocuğun okula gitmekte yahut okulda kalmakta zahmet yaşamasını tabir ediyor.

Aynı davranış farklı çocuklarda farklı sebeplerden kaynaklanabiliyor. Bir çocuk annesinden ayrılmaktan korktuğu için okula gitmek istemeyebilirken, diğer bir çocuk akranları tarafından dışlandığı için okulu reddedebilir. Bir öbür çocuk ise derslerde başarısız olmaktan yahut sınıfta kusur yapmaktan korkabilir.

Okul reddinin altında;

– Ayrılık telaşı,
– Sosyal dert,
– Akademik başarısızlık korkusu,
– Akran zorbalığı,
– Öğrenme zahmetleri,
– Öğretmenle yaşanan meseleler,
– Yeni okul yahut sınıfa ahenk zahmeti,
– Ergenlerde depresif belirtiler üzere farklı etkenler bulunabiliyor.

Sebep inat değil, dert olabilir

Okula gitmek istemeyen çocuklar vakit zaman “inatçı”, “şımarık” yahut “söz dinlemiyor” halinde değerlendirilebiliyor. Fakat yoğun telaş yaşayan bir çocuk için okula gitmek hakikaten zorlayıcı olabiliyor. Bu sebeple çocuğu tehdit etmek yahut cezalandırmak sorunu çözmeyebiliyor.

Öte yandan korku sebebiyle her seferinde okula gitmesine müsaade vermek de kaçınma davranışını güçlendirebiliyor. Bu noktada yaklaşımın “şefkatli fakat kararlı” olması değer taşıyor. Ebeveyn, çocuğa “Okula gitmek seni şu anda nitekim kaygılandırıyor olabilir. Bunun güç olduğunu anlıyorum. Ancak birlikte bunun üstesinden gelebileceğimize inanıyorum” iletisini verebilir.

Okul dehşetinin nedeni akran zorbalığı olabilir

Çocuğun okulu reddetmesinin altında zorbalık yahut dışlanma da bulunabiliyor. Çocuk okulda yaşadığı olumsuz bir deneyim nedeniyle okulu tehdit olarak algılayabiliyor. Bu sebeple “Okula gitmek istemiyorum” diyen çocuğa sırf “Korkacak bir şey yok” demek yerine, okulda kendisini inançta hissedip hissetmediğinin araştırılması gerekiyor.

Özellikle çocuğun okul günlerinde bariz fizikî yakınmalar yaşaması, lakin tatil günlerinde bu belirtilerin azalması dikkatle kıymetlendirilmesi gereken bir durum olarak öne çıkıyor. Fizikî belirtilerin ruhsal kaynaklı olduğu varsayılmadan evvel tıbbi sebeplerin de kıymetlendirilmesi gerekiyor.

Ebeveynler ne yapmalı?

Okula ahenk sürecinde ebeveynlerin maksadı çocuğun derdini büsbütün ortadan kaldırmak değil, telaşla baş etme hünerini desteklemek olmalı.

Vedalaşmayı uzatmayın: Kısa, sakin ve dengeli bir vedalaşma rutini oluşturun.

Duyguyu küçümsemeyin: “Bunda korkacak ne var?” yahut “Artık büyüdün” üzere sözler yerine çocuğun yaşadığı duyguyu kabul edin.

Sabah rutinini düzenleyin: Uyku, kahvaltı, hazırlanma ve konuttan çıkış saatlerinin öngörülebilir olması çocuğun denetim hissini destekleyebilir.

Okulu ceza olarak kullanmayın: Okulun tehdit yahut cezalandırma aracı olarak kullanılması, çocukta okula yönelik olumsuz algıyı güçlendirebilir.

Nedeni sorun: “Okula gitmek istemiyorum” diyen çocuğa “En güç gelen şey ne?” diye sormak, sorunun kaynağını anlamaya yardımcı olabilir.

Ne vakit uzman dayanağı alınmalı?

Çocuk daima ve yoğun biçimde okula gitmeyi reddediyorsa, okula gitme fikriyle bariz dert yaşıyorsa, tekrarlayan fizikî yakınmalar gösteriyorsa, okul muvaffakiyetinde düşüş yaşanıyorsa, arkadaş ilgileri bozuluyorsa yahut zorbalık kuşkusu bulunuyorsa profesyonel kıymetlendirme alınması ehemmiyet taşıyor.

Uzun periyodik devamsızlık, meskenden çıkmakta yahut ebeveynden ayrılmakta genel olarak zorlanma, bariz içe çekilme ve isteksizlik de kıymetlendirme gerektiren belirtiler arasında yer alıyor. Okul reddi yaşayan çocuklarda vakitle “Ben okula gidemiyorum” yahut “Ben bunu yapamam” kanısı gelişebiliyor. Bu sebeple çocuğun sadece okula gitmesi değil, başarabildiği küçük adımların farkına varması da değer taşıyor.

“Bugün çok korkulu olmana karşın sınıfa girdin” yahut “Zorlandığında öğretmeninden yardım isteyebildin” üzere geri bildirimler çocuğun kendi baş etme marifetini fark etmesine yardımcı olabilir.