Bu kentin altında 1 milyar ton buz var

Buzul denildiğinde akla kilometreler boyunca uzanan beyaz buz kütleleri geliyor. Fakat dünyanın dağlık bölgelerinde gözle görülmeyen öteki bir buzul çeşidi daha bulunuyor.

“Kaya buzulları” olarak isimlendirilen bu oluşumlarda dev buz kütleleri, taş ve kaya modüllerinden oluşan kalın bir tabakanın altında gizleniyor.

Yeni bir araştırma, bu görünmez buzulların kestirim edilenden çok daha büyük ölçüde buz barındırdığını ortaya koydu.

Bilim insanlarının hesaplamalarına nazaran sırf ABD’nin Utah eyaletindeki 836 kaya buzulunda yaklaşık 1 milyar ton buz bulunuyor. Dünya genelindeki kaya buzullarında saklanan buz ölçüsünün ise yaklaşık 48 milyar tona ulaştığı varsayım ediliyor.

Dünya genelinde belgelenmiş 51 binden fazla kaya buzulu bulunuyor. Bunların 10 binden fazlası ABD’de yer alıyor.

Ancak klâsik buzulların tersine bu oluşumları fark etmek hayli güç. Zira buzun üzeri yoğun bir kaya ve moloz katmanıyla kaplı.

Utah Üniversitesi’nden buzul bilimci Leif Anderson, “Dağların yükseklerinde gevşek kayaların yahut molozların üzerinde yürürken ayaklarınızın yaklaşık 36 metre altında buz bulunabileceğini fark etmiyorsunuz.” dedi.

Kayalar bir yandan buzun güneş ışığı ve yüzeydeki sıcaklıktan korunmasına yardımcı olurken öteki yandan bilim insanlarının buz ölçüsünü ölçmesini zorlaştırıyor.

Araştırmacılar bu sorunu aşmak için Utah’taki Timpanogos Dağı’nın eteklerinde bulunan Timpanogos Buzulu’nu inceledi.

Normal buzullarda buzun kalınlığını belirlemek için yer altına nüfuz eden radar sistemleri kullanılabiliyor. Fakat kaya buzullarında taş modülleri radyo dalgalarını dağıttığı için manzara kalitesi önemli formda bozuluyor.

Bilim insanları bu sebeple farklı bir tekniğe başvurdu: Yerçekimi ölçümü.

Gravimetre ismi verilen aygıtlarla yer altındaki kütle farklılıklarını tespit eden araştırmacılar, kaya ile buz arasındaki yoğunluk farkından yararlandı.

Buzun daha kalın olduğu bölgelerde yerçekimi ivmesinin daha fazla azaldığını tespit eden takım, bu değişimleri kullanarak yerin altındaki buzun ölçüsünü hesapladı.

Araştırmacılar Timpanogos Buzulu’nun farklı noktalarında toplam 232 ölçüm gerçekleştirdi.

Toplanan datalar, istatistiksel ve modelleme formülleriyle birleştirilerek buzulun iç yapısının üç boyutlu manzarası oluşturuldu.

Sonuçlara nazaran Timpanogos Buzulu hacim olarak yaklaşık yüzde 83 buzdan, yüzde 17 ise kaya ve molozdan oluşuyor.

Buz katmanının ortalama kalınlığının yaklaşık 18,8 metre olduğu hesaplandı.

Timpanogos Buzulu’nun kayalık yüzeyinin altında yaklaşık 1,5 milyon metreküp buz bulunduğu varsayım edildi.

Bu ölçü yaklaşık 600 olimpik yüzme havuzunun yahut Giza’daki Büyük Piramit’in hacmine denk geliyor.

Ağırlık olarak ise kayaların altında yaklaşık 1,4 milyon ton buz saklanıyor.

Ancak araştırmacılar sırf Timpanogos’u hesaplamakla yetinmedi.

Elde ettikleri sonuçları daha evvel incelenmiş başka kaya buzullarının bilgileriyle birleştirerek, bir kaya buzulunun yüzey alanından içerdiği yaklaşık buz ölçüsünü hesaplayabilen yeni bir formül geliştirdiler.