Tek bir askeri bile yok! Tehdit büyüyor… NATO’nun ordusu olmayan tek üyesi savaşa nasıl hazırlanıyor?

Keflavik hava üssünde iki F-16 savaş uçağı gürleyerek uçuyor, Belçika bayrakları soluk İzlanda semalarında dalgalanıyor. Uçak hangarlarının içinde ABD askerleri devasa P-8A Poseidon denizaltı savunma uçağının kanatları altında beklerken, açık denizde Kanada’ya ilişkin HMCS Ville de Québec fırkateyni devriye geziyor.

Ancak bu büyük askeri tatbikatta göze çarpan çok kıymetli bir eksik var: İzlanda askerleri.

İzlanda’nın kendine ilişkin kara, deniz yahut hava kuvvetleri yok. 400 bin nüfuslu bu ada ülkesi, NATO’nun nizamlı bir ordusu bulunmayan tek üyesi. On yıllardır güvenliğini NATO ittifakına ve 1951 yılında ABD ile imzaladığı ikili savunma mutabakatına emanet etmiş durumda.

Ancak Rusya’nın Kuzey Atlantik’te askeri varlığını giderek artırması, İzlanda’yı uzun müddettir halı altına süpürdüğü o güç soruyla yüzleştiriyor: Ülke, kendi savunmasına nasıl bir katkı sağlamalı?

Bu tartışma, İzlanda’nın 29 Ağustos’ta AB’ye iştirak müzakerelerini yine başlatıp başlatmama konusunda sandığa gitmeye hazırlanmasıyla daha da kritik bir boyut kazandı. AB yanlıları, Avrupa ile kurulacak daha yakın bağların ek bir güvenlik katmanı oluşturacağını savunuyor. Muhalefetteki Bağımsızlık Partisi’nin lideri Guðrún Hafsteinsdóttir durumu şu sözlerle özetliyor: “Açık ki İzlanda’da bir şey yaşansa, kendi kendimizi savunacak gücümüz yok.”

RUSYA BÖLGEDEKİ ASKERİ VARLIĞINI ARTIRDI

Ağustos ayında düzenlenen ABD liderliğindeki Kuzey Viking Tatbikatı, tam da bu güvenlik açığını kapatmayı hedefliyor. İki yılda bir yapılan bu tatbikat; NATO müttefiklerini bir araya getirerek kritik altyapıların, deniz yollarının korunmasını, denizaltı savunma savaşlarını ve deniz mayınlarına karşı önlemleri test ediyor.

Tatbikatın açılışında konuşan NATO Avrupa Müttefik Yüksek Komutanı General Alexus G. Grynkewich, bölgedeki tehlikeye dikkat çekerek esprili lakin önemli bir ikazda bulundu:

“Bugün Rusya ve Çin’e ilişkin kelamda araştırma gemileri buralarda ortak devriyeler atıyor. Ancak hepimiz biliyoruz ki buraya ‘puffin’ kuşlarını saymaya gelmediler.”

İzlanda Dışişleri Bakanı Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir de bu uyarıyı destekleyerek Rusya’nın bölgedeki askeri varlığını bariz formda artırdığını, Çin’in ise stratejik ilgisinin büyüdüğünü belirterek NATO’nun bu yeni gerçekliğe ahenk sağlaması gerektiğini vurguladı.

YÜKSEK TEKNOLOJİLİ DENİZALTI AVI VE GRÖNLAND GERİLİMİ

ABD’nin 2006 yılında çekilerek İzlanda’ya devrettiği Keflavik Hava Üssü’nde bugünlerde güvenlik ortamındaki değişim, inşaat ve geliştirme çalışmaları açıkça görülüyor.

Bu yakın bağ, Donald Trump’ın komşu Grönland’a yönelik açıklamaları düşünüldüğünde değişik bir tezat oluşturuyor. Trump, ocak ayındaki Davos konuşmasında Danimarka’ya bağlı özerk bölge Grönland’ı satın alma tehdidinde bulunurken daima İzlanda ve Grönland’ı birbirine karıştırmıştı. İzlanda Dışişleri Bakanı Gunnarsdóttir, Grönland’ın egemenliğini desteklediklerini belirtirken, bu cins tansiyonların bölgedeki güvenlik şuurunu artırmasını “olumlu bir gelişme” olarak niteledi.

“ŞAKAĞIMIZA DOĞRULTULMUŞ BİR TABANCA”

Hangarda konuşlanan ve temel vazifesi denizaltı avlamak olan US P-8A Poseidon uçağı, bölgedeki devriye vazifelerinin merkezinde yer alıyor. Torpido ve Harpoon gemisavar füzeleriyle donatılan bu dev uçak, denizaltıları tespit etmek için suya sonar şamandıraları bırakabiliyor.

Yine hava üssünde sergilenen 3,6 metre uzunluğundaki Lightfish isimli insansız deniz aracı ise dikkat alımlı bir öbür teknoloji. Elektro-optik, kızılötesi kameralar ve radarlarla donatılan bu araç, Starlink uyduları üzerinden operasyon merkezine data aktararak 6 ay boyunca denizde kalabiliyor.

Teknoloji yeni olsa da çözülmeye çalışılan jeopolitik denklem epey eski. İkinci Dünya Savaşı sırasında İngiltere Başbakanı Winston Churchill, “İzlanda’ya kim hâkim olursa; İngiltere, Amerika ve Kanada’nın şakağına tabancayı o doğrultmuş olur” demişti. 80 yıl sonra bu tespit geçerliliğini koruyor.

İzlanda, GIUK Geçidi (Grönland-İzlanda-İngiltere arasındaki deniz koridoru) ismi verilen son derece kritik bir noktada yer alıyor.

– Rusya için: Kuzey Filosu’nun Kuzey Atlantik’e açılması için bu geçidi kullanması koşul.

– NATO için: Olası bir büyük çatışmada Amerika’dan Avrupa’ya destek birlik ve lojistik getirilmesi için bu rotanın açık kalması hayati kıymet taşıyor.

– Kritik Altyapı:İzlanda’yı Avrupa ve Kuzey Amerika’ya bağlayan 4 ana deniz altı fiber optik kablosu bulunuyor. Bu durum ülkeyi sabotaj ve hibrit hücumlara karşı hayli savunmasız kılıyor.

Tehditlere karşı İzlanda, şubat ayında tarihinde birinci sefer resmi bir Ulusal Güvenlik ve Savunma Politikası kabul etti. Birebir vakitte NATO, bölgedeki nezaret ve caydırıcılığını artırmak için Arctic Sentry (Kutup Nöbetçisi) isimli yeni bir teşebbüs başlattı.

İZLANDA NASIL KORUNUYOR?

Peki, ordusu olmayan bir ülke günlük savunmasını nasıl yürütüyor? Karşılık: Sivil kurumları askerileştirerek.

Keflavik Hava Üssü Komutan Yardımcısı Marvin Ingólfsson, üssün kuzeyin “gözü ve kulağı” olduğunu belirterek şunları söylüyor: “Rütbeli subaylarımız yok lakin Sahil Güvenlik ve Ulusal Polis teşkilatımız var. Aslında bir ordunun yapacağı işleri yapıyoruz ve çoğumuz askeri eğitime sahibiz.”

İzlanda Sahil Güvenliğinin 280 çalışanı ve 2 adet açık deniz devriye gemisi bulunuyor. Ülke hava alanını izleyen 4 adet radar istasyonunu tekrar sivil olan Sahil Güvenlik yönetiyor.

Dışişleri Savunma Bürosu ise bir nevi Savunma Bakanlığı görevi üstleniyor. Büronun başındaki Jónas G. Allanson, “Biz orduların yarattığı etkiyi sivil araçlar kullanarak yaratmaya çalışıyoruz ve bence epey uygun bir iş çıkarıyoruz” diyerek resmi ordu kurulması fikrine sıcak bakmadığını belirtiyor.

İzlanda Dışişleri Bakanı Thorgerdur Katrin Gunnarsdottir

“KENDİ ORDUMUZU KURMALIYIZ”

Bu sivil yaklaşıma herkes katılmıyor. Kendilerini ‘İzlanda Muhafızları’ olarak isimlendiren bir küme, ülkenin kendi ordusunu kurması gerektiğini savunuyor.

Grubun kurucularından, eski Norveç Silahlı Kuvvetleri subayı Arnór Sigurjónsson, İzlanda’nın savunmasını büsbütün müttefiklerine yıkmasını eleştirerek şu teklifte bulunuyor:

— 2.000 kişilik muvazzaf (aktif) duran bir ordu,

— 2.000 kişilik yedek güç,

— Savaş durumunda nüfusun %10’una denk gelen 40.000 kişilik seferberlik gücü.

Sigurjónsson, zarurî askerlik yerine uygun maaş ve eğitim imkanlarıyla istekli bir ordu kurulabileceğini belirterek soruyor: “Bağımsız ve hâkim bir millet olan İzlanda, sebep ordusu olmayan tek Batı ülkesi olsun? Kendimizi savunma yükünü büsbütün oburlarının sırtına yükleyip hiçbir şey yapmamak kabul edilebilir mi?”

RUSYA RUSYA MANŞ DENİZİ’NDE DE BASKIYI ARTIRDI

Rusya, Batı dünyasına yönelik baskısını hem açık denizlerde hem de kıta genelindeki hibrit operasyonlarıyla gözler önüne seriyor. Birleşik Krallık’ın güney ve doğu kıyılarında devriye atan Rus savaş gemileri Londra için direkt bir caydırıcılık bildirisine dönüşürken; Almanya alanda ve hava alanında tespit ettiği sabotaj teşebbüsleri ile insansız hava aracı (İHA) faaliyetlerini direkt NATO’yu sınama stratejisinin kesimi olarak tanımlıyor.