İzlandalılar AB’ye ‘hayır’ dedi

İzlanda’da, Avrupa Birliği ile üyelik müzakerelerine başlanmasıyla ilgili olarak düzenlenen referandum Başbakan Kristrun Frostadottir liderliğindeki hükümet için hayal kırıklığıyla sonuçlandı. İzlandalılar, yüzde 42,7’ye karşı yüzde 52,8’le müzakerelere başlanmasını reddetti. Sonucunun kentsel alanlarla kırsal bölgeler arasında derin görüş ayrılığına işaret ettiği referanduma iştirak oranı yüzde 82,5 oldu. Referandum, Frostadottir hükümeti için olduğu kadar AB’nin imajına da değerli bir darbe niteliğinde.

HÜKÜMET HALKI DİNLEYECEK

Egemenlik, balıkçılık ve güvenlik bahisleri odaklı bir tartışma süreci sonrasında yapılan referandum, Frostadottir hükümetinin programında yer alıyordu. Çıkan sonuç bu hususun mevcut hükümet periyodunda bir daha açılmasının mümkün olmadığı manasına geliyor. Referandumun bağlayıcılığı yok fakat İzlanda hükümeti, referandum öncesinde sonuca uyacağını resmen beyan etmişti. Önümüzdeki devirde hükümet değişse de yakın gelecekte misal bir teşebbüs beklenmiyor.

BRÜKSEL ‘EVET’ BEKLİYORDU

AB, başından itibaren referanduma ait tartışmalara müdahil olmadı hatta bahse ait açıklama yapmamaya ihtimam gösterdi. Bununla birlikte Brüksel’de tercihin “evet” yönünde olduğu bir sır değildi. Referandumdan çıkan sonuç İzlanda-AB ilgilerinin mevcut iştirak düzeyi ve yapısıyla süreceği manasına geliyor.

AB’NİN İMAJINA DARBE

Sonucun bilhassa son devirde yine ivme kazanan AB genişleme siyasetinin imajını zedeleyeceği görüşü öne çıkıyor. Ekonomileri zayıf olan ülkeler açısından “altın bilet” olarak görülen AB’nin, refah düzeyi yüksek ülkeler açısından cazibe merkezi olmadığı referandumun güçlendirdiği bir tespit olarak dikkat çekiyor. İzlandalılar, AB’yi hudutlarını Kuzey Atlantik ve Arktik Bölgesi’ne genişletmesine imkan verecek bir stratejik fırsattan da yoksun bırakmış oldular. Memleketler arası konjonktür dikkate alındığında, “AB’nin güvenlik ve savunma mevzularında stratejik bir ortak olduğu” tezinin çıkan sonuçla lekelendiği yorumlarına rastlamak mümkün.

MASADAN KALKMIŞLARDI

Referandum, İzlanda’nın AB konusundaki birinci macerası değil. İzlanda, 2008’deki ekonomik krizin akabinde Temmuz 2009’da AB üyeliği için başvurdu. Müzakereler Temmuz 2010’da başladı. Üyelik müzakereleri devam ederken İzlanda’da hükümet değişikliği oldu ve yeni hükümet 2013’te süreci askıya aldığını duyurdu. 2015’te ise Reykjavik’ten Brüksel’e gönderilen mektupta, İzlanda’nın üyelik müzakerelerini sürdürme niyeti olmadığı ve aday ülke olarak değerlendirilmemesi gerektiği bildirildi. İzlanda, üç yılda 35 müzakere başlığından 27’sini açtı 11’ini de süreksiz olarak kapattı. Referandumdan “evet” çıkmış olsaydı bu ülkenin müzakereleri AB için “çok kısa” olarak nitelendirilebilecek bir müddette tamamlayabileceğine kesin gözüyle bakılıyordu.