400 yıllık “vampir” mezarının sırrı çözülüyor. Boğazında orak, ayağında kilit

Polonya’nın kuzeyinde bulunan sıra dışı bir mezar, bilim insanlarını yaklaşık 400 yıl evvel yaşamış genç bir bayanın gizemli öyküsüne götürdü.

Arkeologlar, 2022’de Pien köyü yakınlarındaki mezarda, öldüğünde 17 ila 19 yaşlarında olduğu düşünülen bir bayanın iskeletini ortaya çıkardı.

Araştırmacıların “Zosia” adını verdiği bayanın boğazının üzerine paslanmış bir orak yerleştirilmiş, ayak başparmağına ise üçgen biçimli bir asma kilit takılmıştı.

Araştırmacılara nazaran bu iki tedbir, genç bayanı gömen insanların onun mezardan kalkarak yaşayanlara ziyan vereceğinden önemli biçimde korktuğunu gösteriyor.

Nicolaus Copernicus Üniversitesi’nden arkeolog Dariusz Polinski liderliğindeki grup, Zosia hakkında şimdiye kadarki en kapsamlı bilimsel araştırmayı gerçekleştirdi.

Araştırmacılara nazaran Zosia’nın ayak başparmağına takılan kilit, ceset birinci gömüldüğü sırada yerleştirilmişti. Lakin boğazındaki orak muhtemelen daha sonra mezar tekrar açılarak eklendi.

Orağın, genç bayanın vefattan sonra ayağa kalkmaya çalışması durumunda başını kesmesi maksadıyla boynunun üzerine yerleştirildiği düşünülüyor.

Bilim insanları mezarın, ceset büsbütün çürümeden evvel yine açılmış olabileceğini belirledi. İskeletin eklemlerinde bozulma yahut yer değiştirme bulunmaması, orağın eklendiği sırada bedende yumuşak dokular bulunduğuna işaret ediyor.

Araştırmacılar Zosia’nın ağzına yahut burnuna vefatından sonra bakır ve altın içeren bir obje yerleştirildiğine dair izler de buldu.

Nesnenin genç bayanın damağında yeşilimsi bir renk bıraktığı belirlendi.

İlk ihtimallerden biri bunun bir madeni para olduğu yönündeydi. Lakin yapılan tahliller, bakır ve altın oranının devrin bilinen madeni paralarıyla uyuşmadığını ortaya koydu.

Araştırmacılar objenin de meyyitin geri dönmesini engellemeye yönelik “şeytan karşıtı” bir ritüelin kesimi olabileceğini düşünüyor.

Pien’deki mezarlıkta bulunan sıra dışı gömü Zosia ile hudutlu değil. Yaklaşık dört nesil boyunca kullanıldığı düşünülen alanda şimdiye kadar 101 mezar ortaya çıkarıldı.

Bunların onlarcasında alışılmışın dışında uygulamalara rastlandı. Bir çocuk yüzüstü gömülürken, öteki bir iskelet çarmıha gerilmiş üzere konumlandırılmıştı. Kimi kafataslarının etrafına ise meyyitin hareket etmesini yahut ısırmasını engellemek gayesiyle yerleştirildiği düşünülen taşlar bulundu.

Başka mezarlarda da orak ve kilitlere rastlandı.

Mezarlığın köyden uzakta, bir yol ayrımının yakınında ve kilise ya da şapelden uzak bir noktada bulunması da araştırmacıların dikkatini çekti.

Bilim insanları alanın toplum tarafından dışlanan yahut öldükten sonra bile tehlikeli olduğuna inanılan bireyler için kullanılmış olabileceğini düşünüyor.

Araştırmanın en değerli sorularından biri, genç bayanın sebep toplum tarafından bu kadar tehlikeli görüldüğü.

Bilim insanları bunun için Zosia’nın DNA’sını ve dişlerindeki oksijen ile stronsiyum üzere elementlerin kimyasal izlerini inceledi.

Sonuçlar, Zosia’nın çocukluğunu büyük olasılıkla mezarlığın bulunduğu bölgede yahut yakınlarında geçirdiğine işaret etti. Fakat Orta Avrupa’nın öbür bölgelerinde büyümüş olma ihtimali büsbütün dışlanamadı.

Mitokondriyal DNA tahlili ise anne tarafından kimi atalarının İskandinav topluluklarıyla irtibatlı olabileceğine dair mümkünlük ortaya koydu. Uzmanlar, bu DNA örneğinin Avrupa’nın birçok bölgesinde görüldüğünü ve Zosia’nın kökenini kesin olarak belirlemek için kâfi olmadığını vurguladı.

Araştırmacıların daha güçlü olduğu noktalardan biri Zosia’nın toplumsal statüsü.

Genç bayanın kafatasının yakınında bulunan ipek kumaş kalıntılarında saf altın ve gümüşten yapılmış metal ipliklere rastlandı. Kumaşın bir şapka yahut başlığın süslemesinde kullanılmış olabileceği düşünülüyor.

Araştırmacılara nazaran bu değerli malzemeler, Zosia’nın varlıklı bir aileden gelmiş olabileceğine işaret ediyor.

Daha evvel yapılan incelemelerde genç bayanın göğüs kemiğinde damar kaynaklı bir tümör bulunabileceği öne sürülmüştü. Bunun göğsünde ağrı, şişlik yahut fizikî bir farklılığa yol açmış olabileceği düşünülüyordu.

Ancak son araştırmada Zosia’nın vefatına sebep olabilecek besbelli bir hastalık yahut travma tespit edilemedi.

Araştırmacılar Zosia’nın kesin mevt sebebini ve sebep “tehlikeli” görüldüğünü şimdi bilmiyor.

O periyotta Avrupa’da salgın hastalık, kıtlık ve gibisi felaketlerin vakit zaman doğaüstü güçlere ve ölülere bağlandığı biliniyor.

Uzmanlar, Zosia’nın da bölgede yaşanan hastalık yahut kıtlık üzere felaketlerden sorumlu tutulmuş olabileceğini düşünüyor.

Bugün bu çeşit mezarlar sıklıkla “vampir mezarı” olarak isimlendirilse da “vampir” sözü Avrupa’da yaygın biçimde fakat 18. yüzyılda kullanılmaya başladı.

Araştırma takımı şimdi mezarlıktaki öbür iskeletleri de detaylı biçimde incelemeye hazırlanıyor.