Fenerbahçe’deki misyonuna 29 Ağustos 2025’te son verilen teknik yönetici Jose Mourinho, Türkiye Futbol Federasyonu’ndan (TFF) aldığı cezaları Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) taşıdı… 3 Kasım 2024’te Fenerbahçe’nin 3-2 kazandığı Trabzonspor müsabakasındaki aksiyonları ve sonrasında medyaya yaptığı açıklamalar nedeniyle Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu’nun (PFDK) 1 maç soyunma odasına ve yedek kulübesine giriş yasağı ile 658 bin 500 TL verdiği Portekizli teknik yönetici, Tahkim Kurulu’na yaptığı itiraz sonuçsuz kalınca rotayı AİHM’ye çevirdi.
ÜÇ TEMEL HAK İHLALİ İDDİASI
Mourinho, AİHM’e yaptığı müracaatta 3 temel hak ihlali tezinde bulundu… Tahkim Kurulu’nun bağımsız ve tarafsız olmadığını öne süren Mourinho, Konsey üyelerinin fiilen TFF Başkanı ve Yönetim Kurulu’na bağlı biçimde misyon yaptığını savundu. Müracaatta ayrıyeten, Tahkim’in gerekçeli kararının kendisine bildirim edilmediğini ve bu nedenle kararı değerlendirip tesirli biçimde itiraz etme imkânından yoksun bırakıldığını tabir etti. Mourinho, kendisine verilen para cezalarının basın açıklaması yapma ve görüşlerini kamuoyuyla paylaşma özgürlüğünü ihlal ettiğini de ileri sürdü.
AİHM, TÜRKİYE’DEN GÖRÜŞ İSTEDİ
AİHM, başvuruyu Türkiye hükümetine bildiri ederken 4 bahiste görüş istedi. Mahkeme, taraflardan TFF Disiplin ve Tahkim şuralarının bağımsız ve tarafsız olup olmadığına ait değerlendirmelerini talep etti. AİHM, Tahkim’in gerekçeli kararının Mourinho’ya bildirim edilmemesinin adil yargılanma hakkını ihlal edip etmediği konusunda da tarafların görüşlerini istedi. Mahkeme son olarak, verilen cezaların söz özgürlüğüne müdahale teşkil edip etmediğinin değerlendirilmesini talep etti. Türkiye’nin itiraz için en fazla altı ay mühleti bulunuyor.
MOURINHO NEDEN CEZA ALMIŞTI?
3 Kasım 2024’te Fenerbahçe’nin 90+11’de attığı golle 3-2 kazandığı Trabzonspor maçından sonra Mourinho, ”Zor, güç. Düzgün rakiplere karşı oynuyoruz lakin sisteme karşı da oynuyoruz. Bunların yarısını anlattılar, tamamını anlatsalar Fenerbahçe’ye gelmezdim” ifadesini kullanmıştı. Bu sözleri için 900 bin TL para cezası kesen PFDK ayrıyeten, rakip ekip taraftarlarına karşı sportmenliğe muhalif hareket ettiği gerekçesiyle 1 maç soyunma odasına ve yedek kulübesine giriş yasağı ile 58 bin 500 TL para cezası vermişti. Tahkim daha sonra 900 bin TL’lik para cezasını 600 bin TL’ye indirmişti.
MOURINHO VE AİHM GERÇEKLERİ
Hürriyet sordu, CAS Hakimi Emin Özkurt, mevzuyla ilgili merak edilenleri yanıtladı.
1- MOURiNHO’NUN BU TÜRLÜ BiR DAVA AÇMA HAKKI VAR MI?
Mourinho’nun Türkiye aleyhine AİHM’e ferdi müracaat yapma hakkı hukuken katiyen mevcuttur. Zira bu hak yalnızca ilgili devletin vatandaşlarına tanınmamış olup, devletin yetki alanı içinde hak ihlaline uğradığını ileri süren her gerçek kişi vatandaşlığından bağımsız olarak mahkemeye başvurabilir. Mourinho hakkında TFF disiplin organları tarafından verilen cezalar Tahkim Kurulu kontrolünden geçerek mutlaklaştığı için iç hukuk yolları yöntemine uygun halde tüketilmiştir; münasebetiyle mağdur sıfatı ve en son karardan itibaren dört aylık mühlet sonu üzere kabul edilebilirlik kaideleri sağlandığı surece bu müracaat hukuken büsbütün mümkündür.
2- AİHM SÜRECİ NASIL İŞLİYOR?
Sürecin işleyişine baktığımızda, müracaatın şu an Türkiye Hükümeti’ne bildiri edildiği, yani ‘communicated’ etabına geçtiği görülmektedir. Bu durum Mourinho’nun kesin olarak haklı bulunacağı manasına gelmez; lakin mahkemenin başvuruyu birinci bakışta destekten mahrum görmediğini ve hükümetten savunma talep ettiğini net bir formda gösterir. Yazılı evrelerin tamamlanmasının akabinde kararını verecek olan AİHM, ulusal bir temyiz mercii üzere hareket edip cezayı yine değerlendirmez; sırf yargılama sürecinin adil yargılanma hakkı ve tabir özgürlüğü üzere kontrat standartlarına uygunluğunu denetler.
3- MOURiNHO, AiHM’DEKi DAVAYI KAZANIRSA NE OLUR?
AiHM’in Mourinho’yu haklı bularak bir ihlal kararı vermesi halinde, TFF kararını direkt iptal etmesi yahut disiplin cezasını tabiatıyla ortadan kaldırması kelam konusu olmaz. Mahkeme bunun yerine Türkiye Cumhuriyeti’nin mukaveleyi ihlal ettiğini tespit ederek, Mourinho lehine maddi ve manevi tazminata hükmedebilir. Ayrıyeten kararın icrası Avrupa Kurulu Bakanlar Komitesi kontrolünde yürütüleceğinden, bu muhtemel ihlal kararı TFF hukuk heyetlerinin bağımsızlığı, tarafsızlığı ve disiplin yargılaması standartları bakımından esaslı ve sistemsel ıslahatları tetikleyebilir.
4- GEÇMİŞTE BU OLAYIN ÖRNEĞİ VAR MI?
Bu olayın hem Türkiye hem de memleketler arası spor tahkimi bakımından çok güçlü ve direkt emsalleri bulunmaktadır. AİHM daha evvel verdiği Ali İstek ve başkaları, Sedat Doğan ve İbrahim Tokmak kararlarında TFF Tahkim Kurulu’nun bağımsızlık teminatlarını yetersiz bulmuş ve cezaların söz özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetmiştir. Dahası, Anayasa Mahkemesi’nin 17 Haziran 2025 tarihli kararıyla TFF Tahkim Kurulu üyelerinin seçim prosedürünü iptal etmesi de Mourinho’nun tezlerini ulusal seviyede destekleyen çok yeni bir gelişmedir. Sonuç olarak, yerleşik içtihatlara dayanan bu müracaat hukuken imkânsız değildir; fakat en son muvaffakiyet, verilen cezanın niteliği ve demokratik toplumda gerekli olup olmadığı üzere somut olayın ayrıntılarına nazaran şekillenecektir.
