Trump’ın ‘Savaş Bakanı’nın parası da silahı da bitti | Cephanede kritik açık: Müttefikleri de tetikte!

ABD Savunma Bakanı (resmi adıyla Savaş Bakanı) Pete Hegseth’in silahları da parası da bitiyor mu? Hegseth, geçtiğimiz hafta ABD Kongresi’nden ek askeri harcamalar için yaklaşık 1,5 trilyon dolar talep etti. Ricacıdan çok doğuşçu bir tavır sergileyen Hegseth, altı saat süren komite oturumu boyunca takviyelerine gereksinim duyduğu senatörleri eleştirdi.

Aşırı sağcı bakan, “Mevcut durumda karşı karşıya olduğumuz en büyük düşman, Kongre’deki Demokratların ve birtakım Cumhuriyetçilerin pervasız, maharetsiz ve teslimiyetçi sözleri” diye konuştu. Hegseth ve Pentagon’un nakde acil gereksinimi olduğu düşünüldüğünde Bakan’ın bu hali “garip halde hırçın” olarak yorumlandı.

Washington merkezli niyet kuruluşu Stratejik ve Milletlerarası Çalışmalar Merkezi’nin (CSIS) tahliline nazaran, İran savaşı ABD’nin cephanesindeki kimi değerli ve değerli silahların stoklarını kritik biçimde azalttı. ABD ateşkese kadar geçen 38 günde, İran’daki 13 bin gayeye büyük ölçüde silah fırlatmak ve İran füzeleri ile dronelarını vurmak için en az 25 milyar dolar harcadı.

İRAN’DA KULLANILANLARIN YERİNE KOYULMASI 4-5 YIL SÜRECEK

Patriot ve Tomahawk füzeleri ile THAAD hava savunma sistemleri üzere kilit silahların stoklarının 3’te biri ila yarısı kullanıldı. Bu silahların yerine yenilerinin koyulması için ise gereken müddet dört ila beş yıl. Silah üreticileri de Kongre bütçeyi onaylayana kadar üretimi arttırmaya yanaşmıyor.

Gelişmeler, ABD’nin Avrupa ve Asya’daki müttefikleri tarafından kaygıyla takip ediliyor. ABD’nin müttefiklerini korumak için konuşlandırdığı kritik savunma sistemlerini Orta Doğu’ya kaydırması, ilgili müttefiklerde korkuya neden oluyor. Donald Trump, Cuma günü yaptığı konuşmada, “Dünyanın dört bir yanında envanterimiz var ve gereksinim duyduğumuzda bunları alabiliriz” dedi.

Pete Hegseth’in oturumdaki tavrı oldukça doğuşçu olarak tabir ediliyor. Fotoğraf: AP

Mesele yalnızca ABD’nin silahlarını kelam konusu bölgelerden çekmesi değil. Müttefikler ayrıyeten, Pentagon’un stokları azaldıkça kendi tedariklerinin de bu durumdan olumsuz etkilenmesinden korkuyor.

ABD, Japonya, Estonya, Litvanya, Polonya ve İngiltere üzere ülkelere, halihazırda sipariş ettikleri askeri ekipmanlar için aylar yahut yıllarca bekleyebileceklerini ve sipariş kuyruğunun sonuna geçebileceklerini söylüyor.

‘MÜTTEFİKLER ÖBÜR YERLERE GİDEBİLİR’

CSIS’ta çalışmalar yürüten eski deniz piyade albayı Mark Cancian, müttefiklerin olağandan daha uzun bekleme ihtimallerine dikkat çekerek, “ABD’nin güvenilmez bir tedarikçi olarak görülmesi ve müttefiklerin öbür yerlere yönelmesi üzere bir risk de var” dedi.

Analistleri endişelendiren en büyük kaygı ise, İran’da mühimmatın azalmasının, ABD’nin Rusya yahut Çin’den gelebilecek daha büyük tehditlere karşı kendisini ve müttefiklerini savunamaz hale getirmesi ihtimali… Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt geçen hafta yaptığı açıklamada, bu durumu hafife alarak, ABD’nin “vatanı tesirli bir halde savunmak ve başkomutan tarafından emredilen her türlü askeri operasyonu gerçekleştirmek için hem yurt içindeki hem de dünya genelindeki stoklarda ziyadesiyle kâfi silah ve mühimmata sahip olduğunu” söyledi.

Ancak Cancian bu açıklamadan pek tatmin olmamış:

“Pasifik’in batısındaki çatışmalar için muhtaçlık duyduğumuz her şeye sahip olduğumuzu söylemek zorundalar. Farklı bir söyleselerdi kırmızı alarm olurdu.”

Cancian ve CSIS’teki meslektaşları tarafından yapılan stok tahlilleri, daha farklı ve ABD açısından daha rahatsız edici bir tablo sunuyor. CSIS’in tahliline nazaran, yine tedarik edilmesi gerekenlerin başında uzun menzilli Tomahawk’lar geliyor. ABD, savaşın birinci günlerinde İran’a binden fazla Tomahawk ateşledi; bu füzelerin tanesi 2 milyon 600 bin dolar kıymetinde. Bu ölçü ayrıyeten, ABD’nin yıl boyunca sipariş ettiği Tomahawk füzesi sayısının 10 katından fazla. ABD’nin cephaneliğinde hala 2 bin kadar Tomahawk mevcut ve üretici RTX firması Beyaz Saray’a üretim kapasitesini yıllık binin üzerine çıkarma taahhüdü verdi.

Basında çıkan haberlerde, Japonya’ya Çin tehdidine karşı sipariş ettiği 400 Tomahawk’ın sevkiyatının gecikebileceği bildirildi.

RTX ayrıyeten, gemi tabanlı fırlatıcılardan ateşlenen ve balistik füzeleri vuran SM savunma sisteminin (standart füze önleyicilerin) de üreticisi. Pentagon’un elindeki SM-3’lerin yarısından fazlasının ve SM-6’ların üçte birinin İran’da kullanılmış olabileceği belirtiliyor. RTX, Trump’a SM-6 üretimini yılda 500’ün üzerine çıkaracağını taahhüt etti ancak her bir füzenin maliyeti 5 milyon dolardan fazla.

ABD ayrıyeten, bin kadar uzun menzilli, havadan fırlatılan hayalet JASSM füzelerinden de ateşledi. Bu ölçü da stokların dörtte biri ila yarısına tekabül ediyor ve bunları tekrar tedarik etmek dört yıl sürecek.

GÜNEY KORE’DEKİ BATARYALAR DA KAYDIRILDI

Tedariklerde yaşanan en büyük eksiklik ise, ABD’nin Körfez’deki müttefiklerinin İran’dan gelen füzeleri durdurmak için kullandığı THAAD hava savunma sistemi olabilir. ABD, sekiz bataryasının büyük kısmını Orta Doğu’ya kaydırdı. Bunlara, Kuzey Kore karşısında tedbir almak gayesiyle Güney Kore’ye konuşlandırdığı THAAD sistemleri de dahil. Stokun yüzde 50 ila 80 kadarı kullanıldı. Üretici Lockheed Martin, üretimi yıllık 400’e çıkaracağını lakin en az bir sene boyunca hiç teslimat yapmayacağını açıkladı. THAAD hava savunma sistemlerinin her birinin maliyeti 15 milyon doları geçiyor.

ABD’nin ‘Destansı Öfke’ harekatında İran’a fırlattığı Tomahawk’lardan biri. Fotoğraf: AP

Patriot savunma sisteminin tanesi ise 3 milyon 900 bin dolara mal ediliyor ve bu füzeler 18 ülke tarafından kullanılıyor. Savaştan evvel ABD’nin elinde iki bin 330 adet Patriot olduğu kestirim ediliyordu, bunun bin 430’u Körfez’de kullanıldı. Lockheed Martin, mevcut 600 olan yıllık üretimi 2030’a kadar iki bine çıkarmayı taahhüt etti. Normalde yıllık üretimin yarısı Ukrayna üzere ABD’nin müttefikleri ile ortaklarına gidiyordu ancak gelecekte bu durum değişebilir.

UKRAYNA’YA TEDARİK AKSAYACAK MI?

Ukrayna ABD’den karadan fırlatılan PrSM isimli hassas vuruş füzesi de istiyor. Birtakım raporlar ABD’nin cephanesindeki 90 tane PrSM’nin tamamının İran savaşında kullanıldığını yazıyor. Lockheed Martin, adedi bir milyon 600 bin dolara üretilen bu füzelerin üretimini yıllık 400 düzeyine çıkarmayı planlıyor. Ancak Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy’nin üretim hattından çıkan birinci eserleri alması pek mümkün görünmüyor.

Pentagon’dan geçen hafta Financial Times’a yapılan açıklamada, ABD’nin operasyonel gereksinimlerle ahenk sağlamak için hem yeni talepleri hem de mevcut silah transferlerini dikkatle değerlendirdiği belirtildi.

ABD kendi stoklarını yenilemeye öncelik vereceği için birçok müttefikin ya kendi silahlarını üretmeye başlaması ya da öbür yerlerden sistem satın alması bekleniyor. Japonya, geçen ay öldürücü silah ihracatı yasağını kaldırarak, müttefiklerine satışları artırabileceğinin sinyalini verdi. İsviçre’nin ise Patriot siparişinin gecikme ihtimali karşısında alternatif arayışına girdiği bildiriliyor.

Ancak Cancian birebir ikame bulmanın sıkıntı olacağı konusunda uyarıyor:

“Alternatifler var fakat hepsinin ABD’nin sağladığı kadar yetenekli olup olmadığı net değil.”

ABD’nin Körfez’deki müttefikleri haricindeki ülkeler için durum parlak görünmüyor. Asya’daki ortakları ise, yalnızca silahların Körfez’e kaydırılmasından tasa duymuyor. Bölgeye gönderilen askeri varlıklar ortasında, 4 binden fazla denizciyi taşıyan USS Abraham Lincoln uçak gemisi de var.

Üstelik Trump’ın İran’la savaşının ABD’ye tek maliyeti mühimmat değil. Liste, düşürülen çok sayıda hava aracı, bölgede hasar gören askeri üsler ve radar sistemleri, donanmanın büyük bir kısmını Körfez’e göndermenin operasyonel masrafları halinde uzayıp gidiyor…

Hegseth’in 1,5 trilyon dolarlık önerisi, savunma harcamalarında yüzde 40’tan fazla bir artış manasına geliyor ve bu da Amerika’nın esasen zorlanan kamu maliyesine ağır bir darbe olarak görülüyor.

Ancak tekrar de tek başına nakit para bulmak sorunu çözmeyebilir. Gerçek şu ki, Trump, füzeleri savunma endüstrinin üretim suratından çok daha süratli bir halde harcadı. Cancian durumu şu sözlerle özetliyor:

“Mevcut durumda kapasitemizin sonuna geldiğimiz bir noktadayız. Bu yüzden yalnızca para ek etmek işe yaramıyor.”

The Telegraph’ta yayımlanan “America’s arsenal runs dangerously short as Trump’s war drags on” başlıklı makaleden Türkçeleştirildi.