Doğal hoşlukların arkasındaki askeri güç: Savaşın kilit noktası oldu! Mayınlar, tuzaklar ve kapalı üsler… İşte iki tarafın stratejik planları

Basra Körfezi’nde artan tansiyon, global güç güvenliği ve askeri istikrarlar açısından yeni bir kritik eşiğe işaret ediyor. İran’a ilişkin Keşm Adası, sahip olduğu coğrafik avantajlar, askeri altyapı ve stratejik pozisyonu nedeniyle muhtemel bir çatışmada en kıymetli amaçlardan biri olarak öne çıkıyor. Uzmanlara nazaran ada, yalnızca bölgesel değil, global ölçekte ekonomik sonuçlar doğurabilecek bir savaşın kilit noktası haline gelebilir.

Yaklaşık 138 kilometre uzunluğundaki ada, dünya petrolünün beşte birinin geçtiği stratejik su yolunu denetim edebilecek bir coğrafik avantaja sahip. Tahran idaresi açısından bu pozisyon, sadece askeri değil tıpkı vakitte ekonomik bir koz manasına geliyor. Hürmüz Boğazı üzerinden geçen petrol trafiği, global piyasalar için hayati değer taşırken, İran’ın bu çizgisi tehdit edebilme kapasitesi memleketler arası istikrarları direkt etkiliyor.

DOĞAL HOŞLUKLARIN GERİSİNDEKİ ASKERİ YAPI

Yüzeyde bakıldığında Keşm Adası, UNESCO müdafaası altındaki kaya oluşumları, mangrov ormanları ve tarihi kalıntılarıyla turistik bir destinasyon olarak dikkat çekiyor. Bilhassa tuz mağarası, adanın en bilinen doğal oluşumları ortasında yer alıyor.

Ancak askeri uzmanlara nazaran bu doğal yapıların altında ve etrafında son derece karmaşık bir askeri altyapı bulunuyor. Ada, füze sistemleri, insansız hava araçları, deniz mayınları ve süratli atak botlarıyla donatılmış durumda. Bu ögeler, İran’ın ticari gemi nakliyatını tehdit etme kapasitesinin merkezini oluşturuyor.

ABD’NİN MAKSADI NE?

Analistler ve askeri yetkililer, ABD’nin bölgede yürüttüğü operasyonları genişletmesi halinde en beklenen kara harekâtı gayesinin Keşm Adası olacağını değerlendiriyor. Özellikle ABD Başkanı Donald Trump’ın, Hürmüz Boğazı’ndaki petrol akışını tekrar garanti altına almak emeliyle daha agresif bir strateji benimseyebileceği söz ediliyor.

The Telegraph’ta yer alan haberde Pentagon’un son devirdeki askeri sevkiyatları da bu ihtimali güçlendiriyor. Bölgeye yaklaşık 5 bin deniz piyadesi, 3 bin paraşütçü ve yüzlerce özel harekât işçisi konuşlandırdığı argüman ediliyor. Bunun yanı sıra amfibi operasyonlara uygun gemiler, F-35 savaş uçakları ve Osprey helikopterleri de bölgeye sevk ediliyor. Uzmanlara nazaran bu askeri yığınak, geniş çaplı bir işgalden çok sonlu ve amaç odaklı bir operasyon planına işaret ediyor.

ABD ADAYI MAKSAT ALIP VURDU MU?

Öte yandan Tesnim Haber Ajansı’na nazaran Hürmüzgan Vali Yardımcısı Ahmed Nefisi, adanın maksat alındığını söyledi. Nefisi, “ABD ve İsrail’e ilişkin savaş uçakları, Keşm Adası’ndaki Doha balıkçı iskelesini ve Bender Çarek’teki balıkçı ve ticari iskeleyi maksat aldı” dedi.

İlk belirlemelere nazaran, Keşm Adası’nda iki, Bender Çarek’te ise üç kişinin yaralandığını belirten İranlı yetkili, ABD ve İsrail’e ilişkin hava ögelerinin Keşm Adası ile Bender Çarek’teki iskelelere hücum düzenlediğini, olay yerine sevk edilen arama kurtarma gruplarının çalışmalarının sürdüğünü kaydetti.

‘KEŞM EN KOLAY HEDEF’

Hudson Enstitüsü’nden kıdemli araştırmacı ve eski Pentagon yetkilisi Bryan Clark ise Keşm’in stratejik kıymetine dikkat çekerek adanın muhtemel bir harekatta öncelikli amaç olacağını belirtti. Clark’a nazaran Keşm, büyüklüğü, pozisyonu ve askeri gayelerin yoğunluğu nedeniyle “en kolay gaye alınabilecek” ve “amfibi çıkarma için en uygun” alanlardan biri.

Clark, adanın ele geçirilmesi halinde ABD’nin burada bir üs kurarak İran’ın kıyı boyunca konuşlandırdığı askeri kapasiteyi etkisiz hale getirebileceğini tabir ediyor. Bu sayede mağaralar, yer altı depoları ve füze sistemlerinin bulunduğu alanlarda kapsamlı arama ve imha operasyonları düzenlenebileceği belirtiliyor.

‘BURAYI ELE GEÇİRME TALİHİ NEREDEYSE SIFIR’

Tüm bu ihtimalleri Güvenlik ve Terör Uzmanı Emekli İstihbarat Albayı Coşkun Başbuğ’a danıştığımda, Hürmüz Boğazı’nın denetiminin stratejik ehemmiyetine dikkat çekti. Başbuğ, ABD’nin bölgede bu adayı ele geçirmesi durumunda, Hürmüz Boğazı üzerindeki hakimiyetin büyük ölçüde değişebileceğini belirtti.

Başbuğ, “Hürmüz Boğazı’nın en kritik noktası Keşm Adası. Boğazın büyük kısmını denetim ediyor ve karşı kıyıda Umman bulunuyor. Yani iki yakayı da elinde tutan bir güç, Hürmüz’ün en dar kısmını denetim ederek oyun değiştirici bir konum elde eder” dedi.

Ancak Başbuğ, ABD’nin bu türlü bir harekâtta başarılı olma ihtimalinin çok düşük olduğunu vurguladı: “İran, karadan buraya füze ve top atışlarıyla önemli bir direnç gösterebilir. ABD’nin yüz binlerce askerle buraya gelmesi gerekir de bu da güç gözüküyor; münasebetiyle burayı ele geçirme bahtı neredeyse sıfır. Sonlu bir operasyon yapılsa bile kısa periyodik bir gösteri olur, sonrası cehenneme dönüşür” ifadelerini kullandı.

MAYINLAR, TUZAKLAR VE SAVUNMA HATLARI

Keşm Adası’nın ele geçirilmesi, askerî açıdan önemli riskler barındırıyor. Körfez güvenliği uzmanları, adanın ağır biçimde mayınlanmış olabileceğini ve kıyı şeridinin çeşitli tuzaklarla korunuyor olabileceğini belirtiyor. Gemisavar füze sistemleri, kıyı savunma bataryaları ve yer altı sığınakları, adayı akına karşı son derece dirençli hale getiriyor. Ayrıyeten İran’ın anakaraya olan yakınlığı, savunma avantajını daha da artırıyor.

Uzmanlara nazaran adanın ele geçirilmesi kadar, denetim altında tutulması da büyük bir zorluk teşkil edecek. İran’ın anakaradan gerçekleştirebileceği karşı akınlar, ABD güçlerini daima tehdit altında bırakabilir. Keşm’in denetim altına alınması, Hürmüz Boğazı’ndaki tehditleri kıymetli ölçüde azaltabilir. Bu durum, ABD’nin bölgede mayın temizleme operasyonları yürütmesine ve deniz trafiğini daha inançlı hale getirmesine imkan sağlayabilir.

Ancak mümkün bir çatışmanın uzaması, global güç piyasalarında önemli dalgalanmalara yol açabilir. Petrol arzında yaşanabilecek kesintiler, dünya genelinde ekonomik kriz riskini artırabilir.

ASKERİ HAZIRLIKLAR SÜRAT KAZANIYOR

Yine Telegraph’ta yer alan haberde ABD’nin Okinawa’da konuşlu 31. Seferî Deniz Piyade Birliği’nin bölgeye ulaştığı, Kaliforniya merkezli 11. birliğin ise kısa mühlet içinde intikal edeceği bildiriliyor. Ayrıyeten seçkin 82. Hava İndirme Tümeni’nden 3000 askerin de bölgeye sevk edilmesi planlanıyor.

Bu birlikler, amfibi çıkarma operasyonları için özel olarak eğitilmiş işçi ve ekipmanlardan oluşuyor. Pentagon’un ayrıyeten binlerce ek askeri bölgeye gönderme seçeneğini değerlendirdiği söz ediliyor.

‘DAYA MUHTEMEL BİR ÇIKARMADA HÜRMÜZ KRİZİ DAHA DA BÜYÜR

Coşkun Başbuğ, muhtemel bir hücumda durumun daha da kilitleneceğini de vurguladı: “Şu anda boğaz, İran’ın müsaade verdiği ülkelerin geçişine açık. Keşm Adası’na yapılacak bir çıkarma yahut bombalama ile bu türlü bir geçiş artık mümkün olmaz” dedi. Başbuğ, mümkün bir müdahalenin global güç arz güvenliğini daha da artıracağını ve bölgesel tansiyonu çıkılmaz bir noktaya taşıyabileceğini de kelamlarına ekledi.

DİPLOMASİ Mİ, ASKERİ TAKTİK Mİ?

Beyaz Saray, yapılan askeri sevkiyatların “azami seçenek” oluşturmayı amaçladığını ve şimdi kesin bir karar alınmadığını açıklasa da Tahran idaresi bu adımları farklı yorumluyor. İranlı yetkililer, ABD’nin diplomasi telaffuzunu bir “örtü” olarak kullandığını ve aslında askeri müdahale hazırlığında olduğunu savunuyor. İran parlamentosundan yapılan sert açıklamalarda, muhtemel bir çıkarma teşebbüsüne karşı güçlü bir cevap verileceği vurgulanıyor.

Eski ABD Donanması kumandanlarından Koramiral Kevin Donegan, ABD’nin bu türlü bir operasyonu gerçekleştirme kapasitesine sahip olduğunu lakin siyasi ve askeri risklerin karar sürecinde belirleyici olacağını söz etti. Donegan’a nazaran askeri kumandanlar, en düşük riskle en yüksek başarıyı sağlayacak seçenekleri kıymetlendirecek. Kara harekâtı ise bu seçenekler ortasında en yüksek riskli senaryolardan biri olarak öne çıkıyor.

EKONOMİK MAKSAT: KHARG ADASI

Olası bir operasyonun sırf Keşm ile hudutlu kalmayacağı, İran’ın petrol ihracatının merkezi olan Kharg Adası’nın da amaç alınabileceği tabir ediliyor. Kuzey Basra Körfezi’nde yer alan ve ülkenin ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ını işleyen bu ada, ekonomik açıdan kritik bir ehemmiyete sahip. Lakin uzmanlar, Kharg’a yönelik bir operasyonun direkt toprak kazanımı yerine ekonomik baskı oluşturmayı amaçlayacağını vurguluyor.