ABD ekonomik taarruz duyuru etti, İran petrolü kesiyor

ABD idaresi, İran ile ticari bağlarını sürdüren üçüncü ülkeleri gaye alan ve “tarihin en büyük finansal taarruzu” olarak nitelendirdiği yeni yaptırım paketini devreye almaya hazırlanıyor.

İran ise ekonomik baskıların sürmesi durumunda Hürmüz Boğazı ile Basra Körfezi’nden petrol akışını büsbütün kesme ve Avrupa ülkelerindeki ABD üslerini vurma tehdidinde bulundu.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, 1979 İslam Devrimi’nden bu yana neredeyse kesintisiz biçimde yaptırımlara maruz kalan Tahran’a yönelik ağır önlemleri TSİ 20.00’de düzenleyeceği basın toplantısıyla kamuoyuna duyuracağını açıkladı.

Bessent, Financial Times gazetesinde yayımlanan makalesinde süreci “Şafak vakti bir ekonomik D-Day, bir hasma karşı bugüne kadar hazırlanan en büyük finansal taarruz başlıyor” kelamlarıyla tanımladı.

Yaptırımların kapsamına ait detay vermeyen Bessent, İran’ın iktisadı ve finansal sistemiyle bağlarını sürdürerek Tahran’a taviz veren ülkeleri direkt amaç alacaklarını belirterek, “Bu alakaları sürdürenlerin doğacak sonuçları uygun hesaplaması gerekir” ihtarında bulundu.

Bessent daha evvel yaptığı açıklamada, petrol ithalatının yarısını tarihî olarak Körfez bölgesinden karşılayan Çin’e ABD yaptırımlarında işbirliği yapma çağrısı yapmıştı.

Çin Dışişleri Bakanlığı ve Çin’in Washington Büyükelçiliği ise yaptırım ve baskı taktiklerinin problemleri çözmeye yaramadığını vurgulayarak Pekin’in kendi ulusal çıkarlarını korumak için gereken her adımı atacağını bildirdi.

İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada sert bir ekonomik misillemeye hazırlandıklarını kaydetti.

Rızai, “Ekonomik savaş devam ederse Hürmüz Boğazı’ndan yahut Basra Körfezi’nin rastgele bir yerinden tek bir damla petrol dahi ihraç edilmeyecek. İran, rastgele bir ülkenin ABD’nin İran halkına yönelik ekonomik savaşına katılmasını ya da buna dayanak vermesini direkt savaş duyurusu sayacaktır” tabirlerini kullandı.

Tahran idaresi ayrıyeten bölgedeki ticari gemilere yeni bir ikaz ileterek, İran makamlarının müsaadesi olmaksızın Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapılmaması gerektiğini duyurdu.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de düzenlediği basın toplantısında, muhtemel bir askeri hücuma takviye veren ülkelerin direkt gaye alınacağını belirtti.

Bekayi, Avrupa ülkelerinin İran’a yönelik bir atakta yer alması durumunda bu topraklardaki ABD askeri üslerini vuracaklarını açıkladı.

İran’ın legal müdafaa hakkını kullandığını ve savaşı başlatan taraf olmadığını lisana getiren Bekayi, çatışmanın saldırganın dayattığı kaidelerle sonlanmasını asla kabul etmeyeceklerini söyledi.

Diplomatik yolları sonuna kadar denediklerini lakin Washington’ın taahhütlerine uymadığını savunan Bekayi, daha evvel varılan mutabakat zaptının üç hafta bile yürürlükte kalamadığını ve ABD’nin bütün maddeleri ihlal ettiğini belirtti.

Mekke Anlaşması konusunda kendilerine resmi bir iştirak daveti gelmediğini, sadece birtakım tekliflerin iletildiğini aktaran Bekayi, boğazdan günlük milyonlarca varil petrol geçtiği yönündeki argümanları ruhsal harp olarak nitelendirdi.

Uygulanan deniz ablukasını bir hücum hareketi saydıklarını vurgulayan sözcü, ülkedeki hayat pahalılığını hafifletmek için çalıştıklarını, İran ile Afganistan arasındaki ticaret hacmini genişleteceklerini ve Pakistan ile bağlantıların tarihin en düzgün düzeyinde ilerlediğini kelamlarına ekledi.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ise Washington’ın hükümeti devirme iddialarına X platformu üzerinden karşılık vererek, ABD’nin 48 yıldır her seferinde farklı isimler altında İran’ın sonunu getirme vaadinde bulunduğunu, Tahran’ın güçlü kalmaya devam ettiğini ve sırf başarısız planların isimlerinin değiştiğini kaydetti.

Bölgesel tansiyonun gölgesinde diplomatik kanalları canlandırma teşebbüsleri de hız kazandı.

ABD Başkanı Donald Trump ile yakın temas kuran Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir, Tahran’a resmi bir ziyaret gerçekleştirdi.

Pakistan makamları ziyaretin maksadını bölgesel barış ve istikrarı güçlendirme uğraşı olarak nitelendirirken, Pakistanlı kaynaklar Munir’in İran’ın dini liderliğine yakın üst seviye isimlerle görüşmesinin öngörüldüğünü aktardı.

Öte yandan Tahran idaresi, Umman Dışişleri Bakanı’nın salı günü İran’ı ziyaret edeceğini duyurdu.

Dışişleri Sözcüsü Bekayi, Umman heyetinin ziyaretinin Pakistan askeri heyetinin temaslarıyla direkt bir kontağının bulunmadığını, görüşmede ikili bağların yanı sıra Hürmüz Boğazı’nın güvenliği ve transit geçiş yollarının ele alınacağını açıkladı.

Diplomasi arayışları sürerken Kızıldeniz’de yeni bir taarruz meydana geldi. Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), Suudi Arabistan’ın Yenbu Limanı açıklarında seyreden bir petrol tankerine tanımlanamayan bir füzenin isabet ettiğini ve ana güvertede yangın çıktığını bildirdi.

İran takviyeli Husiler, geçen ay Hürmüz Boğazı’ndan kaçınmak maksadıyla petrol ihracat rotasını Kızıldeniz’e kaydıran Suudi Arabistan’ın sevkiyatlarını engelleme tehdidinde bulunmuştu.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat tarihinde başlattığı operasyonlardan bu yana altı aydır süren çatışmalarda, başta İran ve Lübnan olmak üzere binlerce kişi hayatını kaybetti.

Saldırılarda İran’ın dönemin Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney öldürülürken, ülkenin konvansiyonel askeri kapasitesinin kıymetli bir kısmı tahrip edildi.

ABD ve İran orduları haftalardır birbirlerine direkt askeri saldırı düzenlemezken, savaşı sona erdirmeye yönelik son resmi yüz yüze müzakereler haziran ayında yapıldı.

Tahran idaresi, nükleer programının mevcut durumu belirsizliğini korusa da, Körfez’deki komşularını ve Hürmüz Boğazı’ndaki tankerleri gaye alabilecek füze ve insansız hava aracı kapasitesini koruma ediyor.

Bu tehditler stratejik su yolundaki deniz nakliyatını durma noktasına getirerek global yakıt fiyatları üzerindeki baskıyı artırıyor.

Petrol fiyatları ise yatırımcıların ABD’nin yapacağı yaptırım duyurusu öncesinde kâr satışına yönelmesiyle pazartesi günü varil başına 1 dolardan fazla geriledi.

Savaşa yüksek enflasyon, kıymet kaybeden para ünitesi, güç kesintileri ve mevcut yaptırımların getirdiği yapısal zayıflıklarla giren İran, yıkılan altyapı, durma noktasına gelen ticaret, azalan üretim ve tekrar inşa maliyetleriyle karşı karşıya.

Tahran resmi telaffuzunda meydan okuyan halini sürdürse de Reuters’a konuşan İranlı yetkililer, yeni ekonomik yaptırımların hayat şartlarını daha da ağırlaştırmasından, halk protestolarını yine alevlendirmesinden ve idarenin meşruiyetini zedelemesinden tasa duyduklarını aktarıyor.