Netanyahu’dan ABD’yi şaşırtan atılım: İsrail basını ateş püskürdü… ‘Anlaşılmaz bir karar’

Son on yılda İsrail, ABD’den toplam 33 milyar dolarlık yardım aldı. Bu takviye, İran ve Hizbullah’a karşı güçlü bir ordu oluşturulmasını sağladı. Mevcut yardım anlaşması 2028’de sona erecek ve yerine yenisi imzalanacak.

Netanyahu, ABD’li yetkililerin birebir kapsamda yeni bir on yıllık mutabakata sıcak baktığı bir devirde sürpriz bir karar aldı. Netanyahu, İsrail’in mevcut yardımın sadece yarısını kabul edeceğini açıklayarak ABD’li yetkilileri şaşırttı. Karar, İsrail’in gelecekteki savunma bütçesini direkt etkileyecek.

İsrail ordusu, Gazze’de sivillere yönelik akınlarını sürdürüyor. Birleşmiş Milletler (BM) datalarına nazaran, Gazze’de her 80 dakikada bir kişi öldürülüyor ya da yaralanıyor.

‘ANLAŞILMAZ BİR KARAR’

Netanyahu, Trump idaresiyle yürütülen görüşmelerde İsrail’in yardım mutabakatının yarısıyla yetineceğini duyurdu. İsrailli yetkililer, ABD’nin tıpkı kapsamda on yıllık bir yardım paketini onaylamaya istekli olduğuna inanıyordu.

Maariv gazetesinin haberinde, İsrail Başbakanı’nın atılımı, “ordunun mevcut gereksinimleri göz önüne alındığında anlaşılmaz bir karar” diye nitelendi. Aradaki bütçe farkının İsrail tarafından karşılanması gerekecek.

Netanyahu, ABD yardımını geri çevirme kararını İsrail Hava Kuvvetleri’nin yoğun operasyonları sebebiyle bütçesini zorladığı bir devirde aldı. İsrail Hava Kuvvetleri, son üç yılda dokuz yıllık rutin uçuşta kullandığı ölçüde uçak uçurdu. Tanklar ve zırhlı işçi taşıyıcılar binlerce motoru tüketirken, ordunun kullandığı mühimmat ölçüsü savaş öncesi 30 yılda ateşlenen mühimmat ölçüsüne yaklaştı.

İSRAİL ORDUSU ZOR DURUMDA

İsrail Savunma Kuvvetleri, diğer güvenlik kuruluşları hariç 1138 askerini kaybetti, 11 bin 730 işçi yaralandı. Savaşta ruhsal meseleler yaşayan binlerce askerin de sayılara eklenmesi bekleniyor. İsrail basınına nazaran askerler üzerindeki baskı giderek artıyor.

Orduda misyon yapanların eşleri arasında yapılan bir ankete nazaran, ailelerin yüzde 75’inde hayat rutinleri değişti. Ailelerin sadece yüzde 10’u eşlerinin ya da çocuklarının orduda vazife yapmasından olumlu etkilendiğini belirtti.

Yedioth Ahronot’un tahliline nazaran bu durum, ordunun çok sayıda çalışanını kaybetmek üzere olduğunu gösteriyor.

YEDEK ASKERLERİN MALİYETİ

İsrail Savunma Kuvvetleri şu anda günde ortalama 53 bin yedek asker bulunduruyor. Geçen yıl bir aylık yedek asker maliyeti yaklaşık 2,1 milyar şekel olarak hesaplanmıştı. Bu ölçü, yedi adet F-35 savaş uçağına yahut 70 Merkava tankına muadil. İsrail ordusu şu anda Gazze, Lübnan ve Suriye’de taarruzlar düzenliyor.

Gazze’de, toprakların yaklaşık yüzde 60’ını kapsayan Sarı Hat’ta beş tugay ve hudut boyunca iki destekli tugay daha bulunuyor. Lübnan hududunda da emsal bir yoğunluk kelam konusu. İsrail basını, işgal bölgelerine konuşlandırılan birliklerin büyüklüğüne dikkat çekerek, savaşın İsraillilere giderek artan bir ekonomik yük getirdiğini belirtti.

BÜTÇE SORUNU

Netanyahu’nun yardımı yarı yarıya azaltma kararı, ordunun tekrar yapılanma uğraşlarını daha da zorlaştırabilir. İsrail medyası, ordunun kaynak tasarrufu sağlamak ve askerlerini korumak için güçlerini azaltması gerektiğini kaydetti. Lakin işgal bölgelerindeki konuşlanmanın devam etmesi, bütçe ve işçi açısından önemli bir yük oluşturuyor.

Netanyahu’nun kararı, ordunun gelecekteki operasyonel yeteneği üzerinde uzun vadeli tesirler yaratabilir. İsrail’in ABD yardımına bağımlılığı göz önüne alındığında, bu odunun stratejik sonuçları önümüzdeki yıllarda daha net görülecek. ABD Hazinesi’nden bütçe alamayan İsrail ordusu, mevcut kaynaklarla yetinmek zorunda kalacak.