İsrail’in E1 planına ortak kınama: ”İki devletli tahlili tehdit ediyor”

Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri, Endonezya, Katar, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan ve Ürdün’ün dışişleri bakanları, İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarında devam eden hukuk dışı yerleşim siyasetlerini kınadı.

İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarında devam eden hukuk dışı yerleşim siyasetlerine ait, Türkiye ve 7 ülkenin dışişleri bakanları ortak açıklama yayımladı.

Açıklamada, “İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarında devam eden hukuk dışı yerleşim siyasetlerini kınamakta ve ‘E1’ yerleşim planını ve işgal altındaki Doğu Kudüs’ün doğusunda bununla kontaklı yerleşim faaliyetlerini kategorik olarak reddetmektedir.” sözü kullanıldı.

İsrail işgal makamlarının dayanağıyla yerleşimciler tarafından Filistin halkına ve mülklerine karşı gerçekleştirilen ihlal ve şiddet hareketlerinin kınandığı vurgulanan açıklamada, kelam konusu hareketlerin, Filistin halkının devredilemez haklarını hiçbir biçimde ortadan kaldırmadığı ve milletlerarası hukuk ile ilgili Birleşmiş Milletler (BM) kararlarının ihlalini teşkil ettiği belirtildi.

Açıklamada, bu hareketlerin bölgesel ve milletlerarası barış ile güvenlik açısından önemli bir tehdit oluşturduğunun altı çizilerek, “Bakanlar, ‘E1’ yerleşim planının, yerleşimlerin genişletilmesini ve ilhakı daha da ilerleten ve başta Batı Şeria ile Doğu Kudüs arasında olmak üzere İşgal Altındaki Filistin Toprakları’nın coğrafik bütünlüğünü zedeleyen tehlikeli bir tırmanış teşkil ettiği ve bu suretle, 1967 sonları temelinde, başşehri Doğu Kudüs olan bağımsız ve coğrafik bütünlüğü haiz bir Filistin Devleti’nin kurulmasını ve yaşayabilirliğini tehdit ettiği ihtarında bulunmaktadır.” sözleri kullanıldı.

Bu cins aksiyonların, barışın sağlanmasına yönelik milletlerarası gayretlere direkt bir meydan okuma olduğu belirtilen açıklamada, şu değerlendirmede bulunuldu:

“Bunların başında, ilhak ve zorla yerinden edilmeyi kesin bir dille reddeden ABD Başkanı Donald Trump’ın Kapsamlı Planı ve Barış Kurulu aracılığıyla da dahil olmak üzere planın uygulanması için öngörülen sistemler gelmektedir. Ayrıyeten, istikrarın sağlanması ve çatışmanın sona erdirilmesi maksadıyla Batı Şeria’nın ilhakına müsaade vermeme yönündeki Başkan Trump’ın kararlı taahhüdü de bu uğraşların en değerlilerindendir.”

Açıklamada bakanların, milletlerarası hukuka ve ilgili BM kararlarına uygun olarak iki devletli tahlilin, adil, kapsamlı ve kalıcı bir barışa giden tek uygulanabilir yol olduğunu yine teyit ettiği vurgulanırken, bu tahlili baltalamayı amaçlayan aksiyonların tansiyonun daha da tırmanmasına yol açabileceği, bölgesel ve milletlerarası barış ve güvenliği tehdit edebileceği ve bölgede kalıcı barış ve istikrar ümitlerini tehlikeye atabileceği belirtildi.

Bu bağlamda, “E1” yerleşim planı da dahil olmak üzere yasa dışı yerleşim faaliyetlerinden sorumlu kuruluşlara ve şahıslara, ayrıyeten yerleşim genişletme ve ilhak siyasetlerini destekleyen, kolaylaştıran yahut uygulayanlara karşı uygun milletlerarası önlemler ve yaptırımlar da dahil olmak üzere, hesap verebilirliği sağlamaya yönelik tüm gayretlerin desteklendiği açıklamada, yasa dışı yerleşim yerlerinin kurulmasına, genişletilmesine yahut kalıcı hale getirilmesine katkıda bulunan her türlü dayanak yahut finansmanın sona erdirilmesi davetinde bulunuldu.

Açıklamada, hesap verebilirliğin eksikliğinin ihlallerin devam etmesine katkıda bulunduğu, adil ve kapsamlı bir barışın sağlanması ihtimalini daha da zayıflattığı vurgulanırken, “E1” yerleşim planını durdurmak, bu planla ilişkili olarak alınan tüm önlemleri iptal etmek ve işgal altındaki Filistin topraklarının coğrafik ve demografik yapısını değiştirmeyi amaçlayan tüm yerleşim faaliyetlerini ve başka önlemleri sonlandırmak için acil tedbirler alınması talep edildi.

BM Güvenlik Konseyi, tüm devletler ve ilgili milletlerarası aktörlere, memleketler arası hukuk kapsamındaki sorumluluklarını yerine getirme ve yasa dışı yerleşim yerlerinin genişlemesini durdurmak için acil ve tesirli tedbirler alma davetinde bulunulan açıklamada, Filistin halkının korunmasının sağlanması, kendi yazgısını tayin hakkı da dahil olmak üzere vazgeçilmez haklarının garanti altına alınması ve memleketler arası hukuka ve ilgili BM kararlarına uygun olarak bağımsız devletlerini kurmalarının sağlanması istendi.

FİLİSTİN’DEKİ İŞGALİ GENİŞLETECEK ”E1 PROJESİ”

Tarihsel olarak Doğu Kudüs’ün bir modülü olan lakin Ayrım (Utanç) Duvarı’nın Batı Şeria kısmında kalan Filistin mahallesi Ayzeriye’nin yakınına inşa edilmiş “Maale Adumim” Yahudi yerleşim ünitesini, Batı Kudüs’e giden yola bağlamak için “E1 Projesi” başlatılmıştı.

Bu kapsamda, bölgeye 4 binden fazla yasa dışı konut ve oteller inşa etmek için 1999 yılında 12 bin dönüm Filistin toprağı gasbedilmişti.

İsrail idaresi, Filistin Devleti’nin kurulmasını önleyeceği söylenen “E1 Projesi”ni evvelki ABD idarelerinin baskıları sebebiyle dondurmuştu.

Başbakan Binyamin Netanyahu, işgal altındaki Batı Şeria’yı fiilen ikiye bölecek “E1 Projesi”ni Eylül 2025’te onaylamıştı.

İsrail “E1 Projesi” ile işgal altında tuttuğu Doğu Kudüs ile Batı Şeria’daki Filistin toprakları arasındaki ilişkiyi kesmeyi hedefliyor.

İsrail hükümeti, “E1” Yahudi yerleşim projesine ait verdiği taahhüdü ihlal ederek itirazda bulunan taraflara evvelden bildirimde bulunmaksızın 1234 konutluk birinci ihale duyurusunu yayımlamıştı.