Sednaya’nın eski tutuklusu CNN Türk’e konuştu: Nazi kampları üzereydi… ‘Esad’ın askerleri keyfine insan öldürüyordu’

Suriye’de bir mahkeme, 2024’te devrildikten sonra Rusya’nın başşehri Moskova’ya sığınan ülkenin eski lideri Beşar Esad için birinci kararını verdi. Mahkeme “savaş suçları” ve “insanlığa karşı suçlar” işlediği gerekçesiyle gıyabında idama mahkum etti. Dünyada “insan mezbahası” olarak anılan Şam’daki Sednaya Cezaevi’nde 21 yıl tutuklu kalan Riyad Avlar mahkemenin kararı için “Duygusal olarak, yalnızca benim için değil, Suriye’de o devirden hayatta kalan herkes için, tüm Suriyeliler için çok yeterli bir haber” diye kıymetlendirdi. CNN Türk’ten Serdar Korucu’nun sorularını yanıtlayan Avlar, karar içinse bir tasasını paylaştı: “Mahkemenin Esad’ı vefata mahkum etmesi stratejik bir yanılgı olabilir zira biliyorsunuz birini vefata mahkum ettiğinizde iadesi zorlaşır. Esad şu an Rusya’da ve onu mahkum etmeleri için geri vereceğini sanmıyorum. Yeniden de Esad’ı onu mahkum ettiklerini duyduğumda, elbette keyifli oldum, öbür tüm Suriyeliler üzere.”

Suriye’de 1995’te tutuklanarak Şam’daki Sednaya Cezaevi’nde 21 yıl tutuklu kalan ve 2016’da özgür bırakılan Riyad Avlar, hapishanede yaklaşık iki sene boyunca yerin altında tek başına bir hücrede tutulduğunu söyledi, “Bir gün dışarı çıkıp tekrar hayata karışacağımı hayal edemiyordum. O vakitler hissettiğim buydu. Sednaya, dehşetli bir yerdi. Esad bu cezaeviyle halkını susturarak öldürüyordu” dedi. Avlar, cezaevinin gözaltında kayıpların merkezi olduğunu belirtti, “İçeridekilerden haber alınamıyordu. Sonları muhakkak olmuyordu. 2011 yılından 2020’nin sonuna kadar 300 binden fazla insan öldürüldü. 300 binden fazla insan. Bu çok büyük bir sayı” diye ekledi. Riyad Avlar, askerlerin “sadece öldürmek için geldiğini” söyledi, “Keyfine insan öldürüyorlardı. Sednaya, Nazi kampları üzereydi. Yalnızca öldürmek, yok etmek üstüne konseyiydi. Öbür bir hedefi yoktu” dedi. Hapishanede kaldığı periyotta vakit algısını kaybettiğini söyleyen Avlar, “O periyot hayatımın sona ermesini bekliyordum. Günleri, haftaları, ayları saymıyordum. Zira Sednaya’da vakit yoktu. Orada vakit bile ölüyordu. Askerlerin ne vakit gelip sizi öldüreceğini beklerdiniz” sözlerini kullandı.

Riyad Avlar, Esad’a karşı yazı yazdığı için tutuklandığını söyledi, “Türk ajanı” olduğu argümanıyla azap gördüğünü anlattı: “Ben o sırada 19 yaşındaydım. İki ay boyunca gece gündüz azap ettiler. Ve casus olduğumu kabul etmemi istediler. Bunu kabul ederseniz bu kere yanınızda kimlerin olduğunu soracaklar. Ve ben hiçbir şey yapmamıştım. Elbette casus değildim. Türk istihbaratı hakkında hiçbir şey bilmiyordum.”

Avlar, yıllar boyunca ailesinin kendisinden haber alamadığını söz etti, “Yalnız olduğunuzu hissetmek çok güç. Kimsenin sizi duymadığını, sizden haberdar olmadığını hissediyorsunuz” dedi. Boş, küçük odalarda, güneşi görmeden, diğerleriyle konuşmadan tutulduklarını söyleyen Riyad Avlar, 2010’da kardeşini 15 dakikalığına görebildiğini anlattı. 2016’da özgür kaldığı günüyse unutamadığını söyledi: “Annemi gördüm. Onu görmek benim için zordu. Tuhaf olan annem beni öpmedi. Yalnızca geldi ve beni boynumdan koklamaya başladı. Bunun nasıl bir his olduğunu yıllar sonra anladım. Zira evladınızın kokusunu özlüyorsunuz. Kız kardeşlerimi gördüm. Onlar büyümüşlerdi. Kendi yüzümün nasıl değiştiğini bile bilmiyordum zira ayna yoktu. Özgür kaldıktan sonra birinci kere yüzümü gördüm. Özgür kaldığım birinci an ayakkabılarımı ayağımdan çıkardım. Toprağı çok özlediğim için çıplak ayakla yere bastım. Her şey çok farklıydı. Binalar, beşerler, her şey çok değişmişti. Cep telefonları vardı. Her şey o kadar tuhaftı ki sinemalarda vakit seyahati yapanlar üzereydim. Benim için içeride zaman durmuş, dünya değişmişti. Çıktığım için çok memnundum fakat tıpkı vakitte çok üzgündüm zira diğerleri içerideydi. Onları geride bırakıp çıkmak çok üzücüydü. Ve asla büsbütün memnun olamıyorsunuz. “

Sednaya’da tutukluların fizikî, ruhsal ve hatta cinsel atağa uğradığını belirten Avlar, “Unutabileceğiniz bir şey değil. Aklınıza geldiğinde bir mühlet donup kalıyorsunuz. İnsanın içindeki onuru kırmaya çalışıyorlar ve bunu yapıyorlar. O denli kırılıyorsunuz ki öteki insanlara güvenemiyorsunuz. Ben sonrasında kimseye güvenemedim. Arkadaş edinemedim. Şimdi bile korkuyorum. Bu o denli bir travma ki ziyan gelmeyeceğini bilseniz bile korkuyorsunuz” sözlerini kullandı.

Serbest kaldıktan sonra kayıpları olan aileler ve kurtulanların hayatlarını nizama sokmalarına yardım etmek için çalıştığını söyleyen Riyad Avlar, “Sednaya’daki herkes için sorumluluk hissediyorum. Bilhassa de gözlerimin önünde ölenler için. Onlar için hiçbir şey yapamadım. Üzgünüm. Yapamadım. Kendi öykümü anlatmak bana daha kolay geliyor. Ancak diğeri için o denli değil. Onlar orada öldüğü için ben hatalı hissediyorum. Kendimi suçluyorum. Zira ben hayattayım lakin onlar değil. Bu büyük bir sorumluluk” dedi, Türkiye’nin Suriye konusunda halka büyük dayanak verdiğini söyledi: “Türkiye milyonlarca mülteciye konut sahipliği yaptı. Ve bu süreçte bize verdiği takviyesi unutamayız. Türk hükümetinin rolü, Suriye halkı için eşsiz. Şayet Türkiye olmasaydı tahminen bugün hala Beşar Esad odasında oturuyor olabilirdi. Ve Suriye halkı bunun farkında, her vakit minnettar olduğumuzu söylüyoruz. Şam’a bir Türk geldiğinde, Suriyeliler için yeri farklı. Biliyorsunuz, Erdoğan’ı Suriye’de çok seviyorlar. Hayatlarını değiştiren kişi olarak görüyorlar. Türkiye onlara ülkelerini teslim etti. Bugün Şam’da gezerken herkes bana Türkiye’yi, Erdoğan’ı ne kadar sevdiklerinden bahsetti.”