Aşırı kemer sıkma Arjantin’de aileleri borç batağına sürükledi

Radikal özgür piyasa politikalarını savunan Devlet Başkanı Javier Milei idaresindeki Arjantin’de, yürürlüğe konan sert kemer sıkma önlemleri enflasyonu dizginlese de hanehalkı bütçelerini çöküşün eşiğine getirdi.

Ailelerin vadesi geçmiş borçları son bir yılda üç katına çıkarak son yirmi yılın en yüksek düzeyine geldi.

Arjantin Merkez Bankası bilgilerine nazaran, 46 milyonluk nüfusa sahip ülkede toplam 21 milyon kişinin bir tıp borcu var.

Yaklaşık 5,8 milyon kişi ise borç geri ödemelerinde 90 günden fazla gecikmeye düşmüş durumda.

Milei idaresinin ulaşım, doğalgaz, ilaç ve öbür temel gereksinim kalemlerine sağlanan devlet sübvansiyonlarını kesmesiyle derinleşen hayat pahalılığı krizi, yerinde sayan gelirlerle birleştiğinde aile ekonomilerini çıkmaza sürükledi.

Buenos Aires’te çalışan ve içinde bulunduğu durumdan dolayı utanç duyduğu için soyadını vermek istemeyen 32 yaşındaki bir çocuk annesi Andrea, bir yıl evvel aldığı krediyi ödeyemiyor.

Çalıştığı kırtasiyenin kapanmasının akabinde yemek hizmeti işine girerek durumunu toparlamaya çalışan Andrea, yeni bir fırın satın aldıktan sonra ağır bir borç yükünün altına girdi.

AFP’ye konuşan Andrea, “Ödemeleri geciktirdim ve borç birkaç ay içinde ödenemeyecek kadar büyüdü. 1 milyon pesodan (yaklaşık 670 dolar) 5 milyon pesoya (yaklaşık 3 bin 360 dolar) fırladı” dedi.

Devlet Başkanı Milei ise tablonun sorumluluğunu üstlenmeyi reddetti.

Milei, kısa mühlet evvel verdiği bir mülakatta mevzuya ait, “Kredi çekmeleri için kafalarına silah mı dayadılar?” sözünü kullandı.

Buenos Aires merkezli Banco Provincia Başkanı Juan Cuattromo, borç batağına düşen Arjantinlilerin suçlanması gerektiği görüşüne karşı çıktı.

AFP’ye konuşan Cuattromo, borçların ödenememesinin ferdî kararlardan kaynaklanmadığını, “gelirleri, istihdamı ve ekonomik faaliyeti kötüleştiren makroekonomik bağlamın” bir sonucu olduğunu bildirdi.

Arjantin Politik Ekonomi Merkezi’nin yayımladığı rapora nazaran, ödenmeyen kredilerin yüzde 70’inden fazlasını ferdî tüketici kredileri ile kredi kartları oluşturuyor.

Düşük maaşlı bir ofis işinde çalışan 40 yaşındaki bekar anne Claudia Debaste, fatura, ulaşım, market ve ilaç harcamaları sebebiyle yüksek meblağda bir kredi kartı borcu biriktirdi.

Ödemelerini dört ay evvel aksatmaya başlayan ve borcunu tekrar yapılandırmaya çalışan Debaste, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Yatağa borcumu nasıl ödeyeceğimi düşünerek giriyorum, sabah birebir fikirle uyanıyorum” dedi.

Arjantin’in kronik sorunu olan yüksek enflasyonla uğraştaki başarısıyla öne çıkan Milei’nin bu adımı, borçla yaşayanlar için iki ucu keskin bir bıçağa dönüştü.

Fiyat artış suratının yavaşlaması, kredilerin vakit içinde kıymetini müdafaası manasına geldiğinden borçluların aleyhine işliyor.

Yüksek faturalar ve sabit kalan fiyatların yanı sıra geri ödeme müddetlerinin uzaması, birçok aile için büyük bir ekonomik sarsıntı yarattı.

Derinleşen borç krizi, e-ticaret devi Mercado Libre’nin dijital ödeme ayağı Mercado Pago üzere dijital cüzdanların kolay kredi imkanlarıyla eş vakitli gelişti.

Finansal teknoloji şirketleri, “anında nakit” vadederek 13 yaşına kadar inen ergenleri bünyesine çekti; fakat uygulanan çok yüksek faiz oranları kullanıcıları süratle borç sarmalına soktu.

İşçi Partisi lideri Gabriel Solano, geçen hafta Mercado Libre CEO’su Marcos Galperin hakkında tefecilik suçlamasıyla cürüm duyurusunda bulundu.

Solano, X platformundaki paylaşımında, “Mercado Pago’dan alınan bir kredinin toplam efektif maliyeti yüzde 1375 düzeyinde bulunuyor” tabirine yer verdi.

Neredeyse hiçbir koşul aramaksızın sunulan bu kredi imkanları, esnek çalışma modeline dayalı platform iktisadı çalışanlarını da içine çekti.

Kurye ve şoförlerin bağlı çalıştığı platformlar kimi vakit direkt borç veren pozisyona geçti.

Bankaların faiz oranlarının dört katına ulaşan ve yıllık yüzde 260’tan başlayan oranlarla kullandırılan kredilerin geri ödemeleri, direkt çalışanların platformdaki yararlarından kesiliyor.

Ödemelerini yapamayan çalışanların platform hesapları kapatılma riskiyle karşılaşıyor ve bu durum çalışanların işlerini fiilen kaybetmesiyle sonuçlanıyor.

Platformları “finansal kölelik” yaratmakla suçlayan kurye ve sendika temsilcisi Leandro Hidalgo, AFP’ye yaptığı değerlendirmede, “Bu işten kovulmakla eşdeğer” dedi.