Dünyanın en büyük yazma eser portalına 1 milyonun üzerinde ziyaretçi

Dünyanın en büyük yazma eser portalında 485 bin yazma ve az matbu eser araştırmacıların erişimine sunulurken portalın üye sayısı 30 bini, ziyaretçi sayısı 1 milyon 366 bini geçti.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, yüzlerce yıllık ilim, kültür ve fikir mirasının milletlerarası standartlarda dijitalleştirilerek dünyanın dört bir yanındaki araştırmacıların ve meraklıların erişimine sunulduğunu bildirdi.

Bakan Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu tabirleri kullandı:

“Yüzlerce yıllık ilim ve kültür mirasımız artık dünyanın her yerinden, günün her saatinde erişilebilir.

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığımızın memleketler arası standartlarda yürüttüğü dijitalleştirme çalışmalarıyla 485 bin yazma ve az matbu yapıtı dünyanın en büyük yazma eser portalında araştırmacıların ve meraklıların istifadesine sunuyoruz. 30 bini aşkın üyeye ulaşan portalımız bugüne kadar 1 milyon 366 bin defa ziyaret edildi. Eser görüntüleme sayısı 5 milyon 863 bini, görüntülenen sayfa sayısı 15 milyon 435 bini, indirilen sayfa sayısı ise 1 milyon 603 bini aştı.”

Ersoy, “Her bir yapıtı konservasyon uzmanlarımızın nezaretinde, fizikî bütünlüğüne ziyan vermeden yüksek çözünürlükte dijitalleştiriyor; milletlerarası standartlarda hazırlanan bibliyografik kayıtlarıyla erişime açıyoruz. Böylelikle yapıtlarımızı afetlere ve vaktin yıpratıcı tesirlerine karşı korurken kullanım kaynaklı yıpranmanın da önüne geçiyoruz. Yapay zekâ dâhil yeni teknolojilerin sunduğu imkânlardan yararlanarak dijital kültür hazinemizi geliştirmeyi sürdüreceğiz. Bu değerli çalışmada emeği bulunan Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığımıza, uzmanlarımıza, restoratörlerimize ve tüm çalışma arkadaşlarımıza teşekkür ediyorum” dedi.

Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı; yazma eser koleksiyonları, alan uzmanları, onarım laboratuvarları ve restoratörleriyle alanında dünyanın en büyük kurumu olarak çalışmalarını sürdürüyor.

TÜYEK’in resmî internet sitesinde 485 bin yazma ve az matbu eser bulunuyor. Dünyanın en büyük yazma eser portalı niteliğindeki sistem sayesinde kullanıcılar, haftanın her günü ve günün her saatinde yapıtları ekranda inceleyebiliyor. Eserlerin indirilmesi için ise fiyatsız üyelik gerekiyor.

Portalın üye sayısı 30 bini geride bırakırken ziyaretçi sayısı 1 milyon 366 bin 708’e ulaştı. Bugüne kadar 5 milyon 863 bin 19 eser görüntülemesi yapılırken incelenen sayfa sayısı 15 milyon 435 bin 539, indirilen sayfa sayısı ise 1 milyon 603 bin 275 olarak kayıtlara geçti.

RAFLARDAN DİJİTAL ORTAMA UZMANLIK ZİNCİRİ

Geçmişleri bin 500 yıla kadar uzanabilen yazma yapıtların dijitalleştirilmesi, her basamakta özel bilgi ve uzmanlık gerektiriyor. Yüzyıllar boyunca elden ele, kentten kente ve farklı kütüphaneler arasında taşınan eserler; afetler, ihmaller, olumsuz saklama şartları ve vaktin yıpratıcı tesirleri sebebiyle hassas bir yapıya sahip bulunuyor.

Yazmalar, taşıdıkları metinlerin yanı sıra cilt, tezhip, sınır ve kâğıt özellikleriyle de değerli birer sanat yapıtı niteliği taşıyor. Müellifinden mütercimine, müstensihinden mücellidine ve müzehhibine kadar üretim sürecinde yer alan her isim ve öge, yapıtın tarihî kıymetinin bir kesimini oluşturuyor.

Bu sebeple yapıtların raflardan indirilmesi, görüntülenmesi, tekrar yerlerine yerleştirilmesi ve portalda erişime açılması uzmanlar tarafından titizlikle yürütülüyor.

TÜYEK bünyesindeki dijitalleştirme çalışmalarında milletlerarası muhafaza ve görüntüleme standartları temel alınıyor. Süreç öncesinde her yapıtın konservasyon açısından uygunluğu bedellendiriliyor ve gerekli esirgeyici önlemler alınıyor.

Fiziksel bütünlüğüne ziyan vermeyen tekniklerle yüksek çözünürlüklü dijital imgeleri oluşturulan yapıtların bibliyografik kayıtları da memleketler arası kataloglama standartlarına nazaran hazırlanıyor. Süreci tamamlanan eserler, TÜYEK’in resmî internet sitesi üzerinden erişime açılıyor.

Dijitalleştirme, yazma yapıtların kullanımını hızlandırırken özgün nüshaların araştırma emeliyle daima olarak raflardan indirilmesinin de önüne geçiyor. Böylelikle yapıtların kullanım kaynaklı yıpranması azaltılıyor, muhtevaları mümkün afetlere karşı dijital ortamda muhafaza altına alınıyor.

Öte yandan TÜYEK, yapay zekâ alanındaki gelişmeleri de yakından takip ediyor. Yazma yapıtların dijitalleştirilmesi, kataloglanması, işlenebilir metne dönüştürülmesi ve araştırmalarda daha faal kullanılması emeliyle yeni teknolojiler üzerinde çalışmalar ve denemeler yürütülüyor.